Wetgeving burgerzaken

Als lokaal mandataris ben je het gezicht van je bestuur. Wat je doet en zegt, bepaalt mee het vertrouwen van inwoners in de lokale overheid. Dat vertrouwen is kwetsbaar – en bouwen eraan vraagt meer dan enkel de regels volgen. Als je als mandataris deontologisch en integer handelt, dan doe je eerlijk en correct je werk, volgens de regels en in het belang van iedereen.

Lokale mandatarissen verdienen een inkomen of presentiegeld. Maar hoe wordt dit belast, en op welke manier moeten die politici hun belastingaangifte invullen? Deze leidraad zet burgemeesters, schepenen en raadsleden op weg.

In elke regio overleggen burgemeesters regelmatig met elkaar. Ze wisselen ervaringen uit, maken afspraken en zoeken samen naar gedeelde standpunten. Steeds vaker groeit dit burgemeestersoverleg, onder impuls van de regiovorming, uit tot een strategisch platform. Werk je mee aan zo’n overleg – als voorzitter, deelnemer of ondersteuner? Dan weet je hoe belangrijk een goede aanpak is. Wat maakt het overleg waardevol? En hoe versterk je het? De VVSG helpt je op weg.

Inwoners liggen wakker van oorlog, klimaatverandering en onrecht. Als lokaal bestuur kan je die betrokkenheid omzetten in actie: via de mondiale adviesraad, steun aan 4de pijlerinitiatieven en samenwerking met partners in het globale Zuiden. Wij helpen je om inwoners nauwer te betrekken bij je lokaal mondiaal beleid. Op deze pagina vind je inspiratie, praktijkvoorbeelden en ondersteuning om je lokaal mondiaal beleid verder uit te bouwen.

We verduidelijken het Vlaamse inburgeringsbeleid en de rol van de lokale besturen. Het Vlaams inburgeringsbeleid bereikt niet alle nieuwkomers, waardoor lokale besturen moeten inzetten op een sterk onthaalbeleid. Zo organiseren ze onthaaldagen, onthaalgesprekken om nieuwkomers wegwijs te maken en hen te betrekken bij de gemeenschap. Daarnaast maken ze gebruik van digitale tools en voeren ze monitoring uit om hun beleid voortdurend te verbeteren en af te stemmen op de noden van nieuwkomers.

Elke gemeente en elk OCMW moet vanaf 2 maart 2023 een deontologische commissie hebben. Deze commissie ziet er op toe dat de deontologische code nageleefd wordt door de lokale mandatarissen. Lokale besturen die al eerder een deontologische commissie of een bureau voor integriteit hadden, moeten deze omvormen zodat deze voldoen aan de bepalingen daarover in het Decreet Lokaal Bestuur.

Het decreet lokaal bestuur bepaalt sinds 2019 de regels voor de organisatie en de werking van de Vlaamse gemeenten, OCMW’s, intergemeentelijke samenwerkingsverbanden en OCMW-verenigingen en -vennootschappen. Het gaat om de politieke en ambtelijke organisatie, de beleids- en beheerscyclus van de gemeente en het OCMW, de werking van het lokaal bestuur, burgerparticipatie, bestuurlijk toezicht, fusies, interlokale samenwerking en deelname in rechtspersonen.

Wie Europa zegt, denkt vaak aan Europese subsidies. Lokale besturen kunnen de Europese subsidieprogramma’s gebruiken voor financiële steun aan gemeentelijke projecten of voor samenwerkingsverbanden binnen Europa. VVSG zet in op maximaal gebruik van EU-subsidies voor lokale besturen en informeert, samen met VLEVA, over subsidiemogelijkheden.

In het regeerakkoord 2019-2024 toont de Vlaamse Regering de ambitie om het Right to Challenge, het recht om uit te dagen, op lokaal bestuursniveau in te voeren. Dat initiatief, geïnspireerd door Engeland (2011) en Nederland (2015), biedt inwoners, burgerverenigingen en andere maatschappelijke organisaties de mogelijkheid om een lokale overheid uit te dagen en een taak over te nemen die normaal door deze overheid of haar professionele dienstverleners wordt uitgevoerd.

Bij een burgerbegroting beslissen burgers zelf hoe een (deel van een) overheidsbudget wordt besteed. Belangrijke budgettaire prioriteiten over publieke middelen worden vastgelegd of besproken. Met een burgerbudget wil een lokaal bestuur in de eerste plaats de sociale cohesie en leefbaarheid in de wijk versterken. Inwoners denken projecten uit en slaan de handen in elkaar, ondersteund met een wijkbudget.

Lokale besturen experimenteren met deliberatieve burgerpanels, -raden, kabinetten en -jury's met als bedoeling de betrokkenheid van inwoners bij het lokale beleid te verhogen. Een steekproef van de bevolking wordt intensief betrokken bij de beleidsbepaling, -beslissing en/of evaluatie. Wat kan je leren uit deze experimenten?

Ontdek hoe burgers bijdragen aan wetenschappelijk onderzoek, hoe je als lokaal bestuur burgerbetrokkenheid vergroot en welke stappen je neemt om met burgerwetenschap aan te starten. Laat je inspireren door tips, richtlijnen en succesverhalen.