Lokale Voedselstrategie Sint-Niklaas

Tekst: Aline Verbrugge op basis van interview (maart 2021) met Gerben Van Schoote   (gerben.vanschoote@sint-niklaas.be , 0494 47 18 23). Sint-Niklaas zit in de participatiefase. 

Hoe en wanneer is de lokale voedselstrategie ontstaan? 

In 2018 organiseerde de stad Sint-Niklaas een workshop ‘Sint-Niklaas Slimme Stad’. Tijdens deze workshop waren er verschillende mensen aanwezig om ideeën te bedenken en zijn er een achttal projecten naar voren geschoven, waarbij ook de opmaak van een lokale voedselstrategie. In verdere workshops heeft de stad verder doelstellingen van die voedselstrategie bepaald tegen 2030 met de collega’s intern en werd eveneens gekeken naar wie ze daarvoor nodig hebben. Twee jaar later hebben ze Letus en Rikolto aangesteld om de nota en strategische doelstellingen op te maken. 

Kan je kort jullie voedselproject toelichten?

Momenteel is er een tijdlijn opgemaakt binnen de stad waarop er per jaar verschillende doelstellingen worden gezet.  Ze zijn gestart met een bodemanalyse. Het begeleidingstraject met Letus en Rikolto is gepland tot eind 2021, en dan zou de nota ook moeten afgerond worden. Binnen de stad is er ook een participatiecel die het traject helpt te versterken. Daarnaast is een voedselraard samengesteld van 10 mensen die dichter bij het project willen staan (interne mensen van de stad, burgers, voedselteams, Avanza,…). 

 Wat is er voorlopig al uitgekomen? Momenteel zijn er al zes strategische doelstellingen vooropgesteld die uit de verschillende workshops zijn gevloeid. *Deze doelstellingen zijn nog niet goedgekeurd door het college.* 

  • Landbouw wordt zichtbaarder in de stad 

  • Lokale voeding neemt toe 

  • Samenwerken leidt tot innovatie 

  • Lokaal en duurzaam zijn de norm 

  • Voeding versterkt kwetsbare groepen 

  • Voedselverspilling daalt 

Naast deze strategische doelstellingen willen ze dit nog vertalen naar acties en de doelstellingen formuleren op korte, mid-lange en lange termijn. 

Welke rol heeft de gemeente hierin gespeeld? 

De gemeente heeft eerst en vooral de workshop ‘Slimme stad’ georganiseerd, waar het thema lokale voedselstrategie uitgekomen is. Nu heeft de gemeente de trekkersrol (ze zullen dit niet blijven doen), voorzien ze budgetten, volgen ze het participatietraject, en luisteren ze naar welke doelstellingen eruit komen.  

Samenwerking met Beplanet: Stad Niklaas gaat burgerprojecten ondersteunen van Beplanet (dit noemt proximity). Hiervoor heeft de stad al 40 000 euro voorzien. Be planet organiseert dit. Via crowdfunding bij de bedrijven en bewoners van Sint-Niklaas zal budget van 40 000 euro worden verhoogd.  

Met welke diensten werken jullie samen ? 

  • Landbouw 
  • Economie 
  • Duurzaamheid 
  • 2 energiecoaches (waarvan 1 op de scholen) 
  • Participatie 
  • Samenleving en preventie (kwetsbare groepen) 

Belangrijk om Schepen ruimtelijke ordening en natuur en Schepen landbouw op de hoogte houden!

Gerben is de trekker van de lokale voedselstrategie maar het is wel de bedoeling dat je hiervoor mensen samenbrengt en betrekt vanuit verschillende domeinen. Voor de verschillende workshops van Rikolto en Letus werden verschillende mensen vanuit het voedsellandschap in Sint-Niklaas uitgenodigd. Door de externe begeleiding die de juiste thema’s aanhalen ging het goed vooruit. Ook door de uitnodigingen aantrekkelijk, visueel en daardoor toegankelijk te maken waren de mensen wel enthousiast om aanwezig te zijn en ook hun droombeeld op tafel te leggen. 

Welke externe financiering en partners hebben jullie ingezet ?

Externe partners:

  • Letus en rikolto begeleiden de verschillende workshops
  • Mogelijke partners, o.a. Voedselteams, Vormingplus, landbouwbedrijven, Regionaal Landschap, horeca, school, kleinhandel, distributie, sociale projecten, natuurbeweging, middenveld, afvalbedrijf, onderzoeksinstelling, ketenorganisatie, ...
  • Samenwerking met Beplanet: Stad Niklaas gaat burgerprojecten ondersteunen van Beplanet (dit noemt proximity). Hiervoor heeft de stad al 40 000 euro voorzien. Be planet organiseert dit. Via crowdfunding bij de bedrijven en bewoners van Sint-Niklaas zal budget van 40 000 euro worden verhoogd.  

Subsidies: 

  • Momenteel nog niet ingeschreven op subsidies. Later wel van plan. 

Wat zijn de successen en de uitdagingen ?

Successen: 

  • Debatavond boer ah woord: als stad geef je een budget, zoek je partners, dit is bottom-up gestart, mooi samenwerkingsverband tussen Avanza, de stad, voedselteams 

  • Stem van burger wordt gehoord 

  • Pioneerstraject met verschillende andere steden en gemeenten is zeer verrijkend (o.l.v. Levuur en Rikolto) 

Uitdagingen: 

  • Corona om dat het niet fysiek is  

  • Nota lokale voedselstrategie opmaken is de eerste stap, maar nu moet je die nog waarmaken. Hiervoor heb je middelen en mankracht (trekkersrol) nodig. 

  • Je bent sterk afhankelijk van college en je moet bij schepenen de vinger aan de pols houden. Als je 3 schepen kunt overtuigen zit je al sterker in het college om er iets te laten doorkomen. Je moet er veel tijd insteken. Samenwerking is cruciaal. 

  • Boeren staan open voor korte keten, maar ze vinden elkaar niet snel. Ook wegens de fluctuerende vraag van de consumenten ondervinden ze moeilijkheden