Lokaal Integratiebeleid

Waarom?

Vandaag wordt de samenleving uitgedaagd door complexe problemen. Problemen waarvan de burger verwacht dat we deze ook oplossen. Lokaal hebben we een aantal troeven, want lokaal komen alle beleidsdomeinen samen en kunnen we over deze beleidsdomeinen transversaal,  innovatief en in co-creatie nieuwe, innovatieve oplossingen uitwerken en in co-creatie werken aan nieuwe oplossingen. Hoe kun je als Vlaamse gemeente de complexe uitdagingen van samenleven in diversiteit managen? Door een duidelijke visie, strategie en de nodige ondersteuning in te zetten! De VVSG schuift daarom ook “samenleven in diversiteit” naar voren als één van de negen grote maatschappelijke uitdagingen. Zowel in de grote steden en gekende migratiegemeenten als in de kleinere gemeenten is superdiversiteit een feit. Dat blijkt uit de gemeentelijke rapporten uit de Lokale Inburgerings- en Integratiemonitor (LIIM) van 2018.  Als lokaal bestuur is het belangrijk om hiervoor oog te hebben, om uitdagingen te detecteren, prioriteiten te bepalen en een inclusieve aanpak te stimuleren.

 

VVSG vraagt meer financiële ondersteuning

De verkleuring van alle Vlaamse gemeenten is een feit. Niet alleen is er de continue instroom van vluchtelingen, de gezinshereniging, de blijvende intra-Europese migratie, maar ook de stijgende groep Belgen van vreemde herkomst. De lokale uitdagingen zijn groot. Niet alleen moeten diverse groepen mensen hun plaats vinden in onze gemeenten, ook de Vlaamse en lokale samenleving leert omgaan met deze nieuwe realiteit. De ondersteuning en financiering blijft echter te gefragmenteerd, en is er slechts voor een beperkt aantal gemeenten. Lokale besturen hebben nochtans allemaal het gevoel dat ze structurele problemen moeten aanpakken.

De VVSG schreef een brief naar Minister Homans en de Vlaamse regering om enkele uitdagingen aan te kaarten.  Deze uitdagingen blijven actueel.

Lokaal integratiebeleid

Slechts 57 van alle Vlaamse gemeenten krijgen structurele subsidies om te werken aan een lokaal integratiebeleid, op basis van het integratiedecreet. Sinds de inkanteling van de sectorale subsidies in het gemeentefonds verdween ook de mogelijkheid om financieel te investeren in bijkomende gemeenten, hoewel intussen een veelvoud van gemeenten in aanmerking komen volgens de criteria die werden gesteld voor de inkanteling.

Intergemeentelijke samenwerking

In 2015 startte minister Homans een experimentele projectoproep waarbij via een intergemeentelijke samenwerking een projectsubsidie kon worden toegekend voor drie jaar. De goedgekeurde projecten zitten in hun laatste maanden. De projectsubsidie biedt de gemeenten de gelegenheid om werk te maken van de vier doelstellingen van het integratiedecreet. Het tijdelijke karakter van de subsidie fnuikt bovendien de lokale dynamiek en ondermijnt de broodnodige continuïteit. Indien deze middelen niet verlengd worden, zijn gemeenten verplicht deze met eigen middelen verder te zetten, wat met de bestuurswissel in de gemeenten niet voor de hand ligt. Dit mag en kan niet louter een lokale verantwoordelijkheid zijn. Omdat het onzeker is of ze al dan niet kunnen blijven, zoeken medewerkers een andere baan. Naast het wegvallen van de lokale en intergemeentelijke dynamiek verdwijnt er met deze medewerkers ook expertise en netwerkvorming.

Integratie van vluchtelingen

Een nieuwe wind in het lokale integratiebeleid kwam er ook met de subsidies 'ter ondersteuning van de Vlaamse gemeenten voor de integratie van vluchtelingen' naar aanleiding van de verhoogde instroom van vluchtelingen in 2016. De 165 geselecteerde steden en gemeenten 'waar de problematiek zich het meest ernstig voordoet' kunnen de toegekende middelen inzetten de lokale regie over de vluchtelingencrisis op te nemen en het bestaande aanbod te versterken. Mooi was dat de subsidie werd toegekend in de vorm van een enveloppefinanciering. Zo kan elke gemeente maatwerk bieden. We zien veel inspanningen op het vlak van onderwijs, huisvesting, werkgelegenheid, welzijn en vrije tijd, en in het wegwerken van veel drempels bij deze belangrijke beleidsdomeinen. Ook deze subsidielijn stopt in 2018, terwijl de uitdagingen rond de integratie van vluchtelingen en de bijbehorende gezinshereniging blijven.

Regierol gemeenten

De gemeenten kregen van de Vlaamse overheid de regierol toegewezen voor het lokaal integratiebeleid. Interessant is de recente studie van de Instituut voor de Overheid KU Leuven over ‘De invulling en versterking van de regierol van lokale besturen op vlak van integratiebeleid’ in opdracht van het Agentschap Binnenlands Bestuur. Uit het onderzoek blijkt dat er onduidelijkheid heerst over wat de term juist inhoudt en dat het de lokale besturen aan doorzettingsmacht ontbreekt. De onderzoekers stellen dat lokale regie randvoorwaarden en sturingsmogelijkheden vergt. De onderzoekers wijzen ook op de stimulerende rol van financiële middelen van de Vlaamse overheid. Het gevoerde onderzoek toont aan dat die een belangrijke aanleiding vormen om een lokaal integratiebeleid op te starten.

Antwoord minister

In haar antwoord op onze brief stelde de minister:

  • dat tussen 2010 en 2016 zowel het budget als het aantal steden dat een lokale integratiesubsidie stegen. Door de inkanteling van de lokale integratiesubsidies verdween ook de drectale basis voor het toekennen van lokale integratiesubsidies.
  • wat de ondersteuning betrof voor de integratie van de vluchtelingen verklaarde ze dat deze middelen kwamen van een éénmalige provisie die op niveau van de Vlaamse regering was voorzien.
  • ze wacht het onderzoek en de eindrapportage van de projecten intergemeentelijke samenwerking af om te bekijken hoe deze verder kan gestimuleerd worden.
  • voor de ondersteuning van loklale besturen verwijst ze naar de ondersteuning door het Agentschap Integratie en Inburgering, ook voor de regierol van de gemeenten.

Nuttige links