Vlaamse kansen in de Europese antiracismestrategie 2026-2030
De Europese Commissie wil racisme structureel aanpakken en bouwt met een nieuwe antiracismestrategie verder aan een Unie van gelijkheid. Die strategie richt zich op meer inclusie, betere handhaving van bestaande wetgeving en meer samenwerking op alle niveaus van de samenleving.
De nieuwe strategie bouwt voort op het EU-actieplan tegen racisme 2020-2025. In die periode zette de EU al stappen vooruit, bijvoorbeeld door racisme in beleid te integreren en discriminatie beter aan te pakken. Toch ervaart twee op de drie burgers racisme nog steeds als een wijdverspreid probleem. De Commissie wil daar nu sterker tegen ingaan.
Wat verandert er?
De strategie zet in op vier grote krachtlijnen:
- Striktere handhaving van EU-wetgeving
De Richtlijn 'Gelijke behandeling van personen ongeacht ras of etnische afstamming wordt geëvalueerd(Richtlijn 2000/43/EC). De Commissie onderzoekt of strengere sancties nodig zijn en wil gelijkekansenorganen in lidstaten beter ondersteunen.
- Gelijke toegang tot basisrechten
De Commissie wil drempels wegwerken in onderwijs, werk, huisvesting en gezondheidszorg. Ze steunt initiatieven die bijvoorbeeld vooroordelen in de zorg wegwerken of de toegang tot werk verbeteren.
- Bewustwording in de samenleving
Met een EU-brede campagne over gelijkheid wil de Commissie racisme bespreekbaar maken. Die campagne moet burgers betrekken bij het streven naar een inclusieve samenleving.
- Betere data over discriminatie
Door gegevens over gelijkheid beter te verzamelen en analyseren, wil de Commissie discriminatie gerichter bestrijden.
Samenwerken over alle grenzen heen
De Commissie roept op tot samenwerking met lidstaten, lokale en regionale overheden, het middenveld, de academische wereld en de private sector. De Europese coördinator voor racismebestrijding blijft de dialoog tussen al die partijen stimuleren. De Europese Commissie zal ook ook extra steun voorzien voor overheden, middenveldorganisaties die werken rond racisme en gelijkheid.
De strategie richt zich op alle vormen van racisme: van anti-zwart racisme tot antisemitisme, anti-Aziatisch racisme, anti-Roma en moslimhaat. In 2026 volgt een evaluatie over de toepassing van de richtlijn rassengelijkheid, met bijzondere aandacht voor de impact van AI op discriminatie. Ook zal de Commissie bijzondere aandacht besteden aan slachtoffers die door intersectionele discriminatie een verhoogd risico lopen bijvoorbeeld op gendergerelateerd geweld.
De nieuwe strategie sluit aan bij andere EU-gelijkheidsstrategieën en wordt de komende jaren opgevolgd en bijgestuurd.
- Lees de volledige EU-strategie tegen racisme 2026-2030(opent nieuw venster)
- Verslag over het vorige actieplan tegen racisme 2020-2025(opent nieuw venster)
- OESO-rapport over discriminatie in de EU(opent nieuw venster)
Kansen voor Vlaanderen
Ook in België wordt werk gemaakt van een structurele aanpak. Binnen het interfederaal actieplan tegen racisme (NAPAR) werken alle bestuursniveaus samen aan concrete maatregelen. Vlaanderen voegt daar sinds eind 2025 het Geïntegreerd Actieplan Horizontaal Integratiebeleid (GAHI) aan toe. Dat plan wil ook lokale besturen ondersteunen in de strijd tegen discriminatie en racisme.
NAPAR en GAHI vormen samen de Belgische en Vlaamse vertaling van de Europese strategie. Net zoals in Europa staan samenwerking, gedeelde verantwoordelijkheid en structurele oplossingen centraal.
VVSG vraagt partnerschap voor lokale aanpak
Lokale besturen helpen racisme te voorkomen, signaleren problemen, garanderen toegankelijke dienstverlening en bouwen aan inclusieve gemeenschappen. De VVSG roept de Vlaamse overheid daarom op om het Vlaamse antiracismebeleid structureel samen met lokale besturen vorm te geven.
De VVSG is vandaag erkende partnerorganisatie voor het lokaal gelijke‑kansenbeleid 2025–2030, met opdrachten rond gender, handicap en LGBTI+. Racisme valt echter niet onder deze werking ondanks de verwachtingen en noden op het terrein.
Daarom vraagt de VVSG dat Vlaanderen ook voor het thema racisme een duidelijke en structurele partnerrol toekent: voor kennisdeling, praktijkontwikkeling, ondersteuning van lokale besturen en belangenbehartiging. Zo kan Vlaanderen beter inspelen op de lokale realiteit en op de Europese ambities, en ontstaat een coherente en geïntegreerde aanpak van alle vormen van discriminatie.
Auteur
-
SabineVan CauwenbergeStafmedewerker samenleven, integratie & inburgering
Heb je een vraag over de inhoud van dit artikel?
Contacteer onsUp to date blijven?
Blijf op de hoogte van het belangrijkste nieuws voor en door lokale besturen. Schrijf je in voor onze wekelijkse nieuwsbrief.
InschrijvenRelevante kennispagina's
Praktijkvoorbeelden
-
BARST! - Het spel tegen discriminatie en racisme
Diversiteit en gelijke kansen -
Praktijktesten Huurdiscriminatie - Genk
Diversiteit en gelijke kansen -
Stad Antwerpen: Actieplan Discriminatie op de Huurwoningmarkt
Diversiteit en gelijke kansen
Relevante kennisgroepen
Nieuws
-
Nieuws
Vervolgproject versterkt lokaal laagdrempelig melden discriminatie en intimidatie
Diversiteit en gelijke kansen -
Nieuws
Terug- en vooruitblik op diversiteit en gelijke kansen in lokaal beleid
Diversiteit en gelijke kansen -
Nieuws
Integratie en sociale cohesie via twee Vlaamse subsidieoproepen: VVSG vraagt duidelijke lokale regierol
Diversiteit en gelijke kansenWerk, sociale economie en activeringVrije tijd