Gent_LeopoldWeghalen_Geknipt.jpg
Provider image

In bibliotheken, scholen, tradities en de openbare ruimte zijn koloniale denkbeelden en verwijzingen aanwezig die historisch gegroeide, maar discriminerende machtsverhoudingen in stand houden. Lokale besturen nemen het voortouw om de dialoog hierover te begeleiden of aan te gaan. Zo zorgen ze dat iedereen zich een gelijkwaardig deel voelt van de stad. (Beeld: Stad Gent)

Categorie

Antidiscriminatie en -racisme

Doelen

Algemeen:

  • Een bewustwording van de manier waarop we naar onze koloniale geschiedenis en samenleving kijken.
  • Tot gelijkwaardigheid en gelijke machtsverhoudingen komen in de huidige superdiverse samenleving.
  • Bouwen aan een inclusieve en rechtvaardige stad, waar elke inwoner zich in herkent en erkend voelt. 

Concreet kunnen volgende zaken aan bod komen: 

  • Ervoor zorgen dat alle diverse burgers zich herkennen in de publieke ruimte
  • Afstand nemen van negatieve denkbeelden en vooroordelen tegenover mensen met een migratieachtergrond
  • Racisme en discriminatie aanpakken & emancipatie ondersteunen van mensen met een herkomst in voormalige kolonies
  • Meerstemmige verhalen over verleden en heden delen
  • Streven naar gelijke machtsverhoudingen en mondiale rechtvaardigheid

Acties rond dekolonisering kunnen zich richten op onderwijs, openbare ruimte, media, arbeidsmarkt, mondiaal beleid, cultuur, erfgoed...

Doelgroep

Alle inwoners van de stad

 

Beschrijving

Dekolonisatie is letterlijk het proces waarbij landen onafhankelijk worden van hun (Europese) kolonisator. Op 30 juni 2020 was het 60 jaar geleden dat Congo onafhankelijk werd van België. Toch vind je in onze samenleving nog verwijzingen naar ons koloniale verleden. Vandaag betekent 'dekolonisatie' vooral de bewustwording van de manier waarop wij naar onze koloniale geschiedenis en samenleving kijken. Het is een andere manier van denken en doen: divers, gelijkwaardig, rechtvaardig en zonder machtsverhouding uit het verleden. 

Als lokaal bestuur heb je de regie in handen om dit debat in goede banen te leiden en om oplossingen te zoeken die rekening houden met de verzuchtingen en verwachtingen van je inwoners.

Succesfactoren

  • Zorg dat je weet wat er leeft rond koloniale verwijzingen in je stad of gemeente.
  • Verduidelijk de vraag vanuit burgers. Dit debat is steeds meerstemmig. Heb aandacht voor die diversiteit aan stemmen en verwachtingen. Breng in kaart wat eerder ondernomen werd rond koloniale verwijzingen.

Bereid een participatief traject voor samen met inwoners en lokale partners om tot een gedragen aanpak te komen rond koloniale verwijzingen in je gemeente:

  • Bepaal de rol van je lokaal bestuur en die van je inwoners en partners
  • Inventariseer de interne expertise
  • Breng je netwerk in kaart
  • Werk een communicatieplan uit

Start het participatief traject: 

  • Bepaal de deelnemers en werkwijze
  • Zorg voor wetenschappelijke historische informatie
  • Bevraag wat de koloniale verwijzingen betekenen voor je inwoners en vraag wie ze willen eren in de publieke ruimte
  • Bepaal de acties
  • Evalueer de acties

Uitdagingen

  • Het dekoloniseringsdebat kan heftig zijn: schat risico's op polarisatie in en stem je communicatie af met de betrokkenen
  • Zorg dat de verwachtingen en afbakening van het traject duidelijk zijn voor alle betrokkenen.
  • Zorg voor een veilige omgeving voor de betrokkenen in het traject, en heb aandacht voor de draagkracht van (vrijwillige) deelnemers.

Extra info en partners

  • Veel van deze informatie komt uit de handreiking voor lokale besturen 'Omgaan met koloniale verwijzingen in de publieke ruimte' van het Agentschap Integratie en Inburgering.
  • Het Agentschap Integratie en Inburgering heeft ook een handige webpagina met informatie over hoe om te gaan met koloniale verwijzingen in de publieke ruimte en biedt daarrond ook ondersteuning aan.

Deze praktijk in

Antwerpen

  • In Antwerpen zijn er verschillende initiatieven tot dekolonisering, onder andere van het Middelheimmuseum, het Museum aan de Stroom (MAS) en de Permeke bibliotheek.
  • In Antwerpen vond er een naamswijziging van het Delwaidedok. Recent wetenschappelijk onderzoek toonde aan dat Antwerps oud-burgemeester Leo Delwaide tijdens de Tweede Wereldoorlog een actieve rol speelde in de Jodenrazzia’s. Het Antwerpse bestuur besloot daarom om de naam te veranderen naar Bevrijdingsdok.
  • In Ekeren werd het standbeeld van Leopold II van zijn sokkel gehaald nadat het werd beklad, overgoten en in brand gestoken. Het beeld werd overgebracht naar het depot van het Middelheim museum.  

Breendonk 

  • De gemeente besloot begin 2020 om de Cyril Verschaevestraat een nieuwe naam te geven. De inwoners konden uit 3 alternatieve straatnamen een keuze maken. 

Gent

Kortrijk 

  • De stad besloot om de Cyril Verschaevestraat en Koning Leopold II-laan af te schaffen. Het proces loopt om de namen te vervangen door andere namen op basis van voorstellen van de straatnamencommissie en de cultuurraden.  

Leuven

  • Stad Leuven wil verenigingen en het middenveld die werk maken van dekolonisering, versterken en faciliteren. Eind 2019 organiseerden ze onder andere een inspiratiemoment rond dekolonisering binnen verschillende domeinen (onderwijs, mondiale samenwerkingen, organisatie, publieke ruimte en wetenschap).
  • Met betrekking tot de publieke ruimte hebben ze een online participatief dekolonisatietraject opgestart. Via die weg verzamelen ze ideeën om het straatbeeld in Leuven meer divers te maken.
  • Contact Dienst Diversiteit & Gelijke Kansen

Mechelen

  • Stad Mechelen, Avansa en het Hannah Arendt Instituut organiseren een lezingenreeks over ons koloniaal verleden. De impact ervan op cultuur en de publieke ruimte vandaag staat daarbij centraal. De lezingen kaderen in een traject rond de dekolonisering van de Mechelse publieke ruimte.
  • Mechelen behoudt een gecontesteerd koloniaal standbeeld en plant een nieuw monument om wreedheden tijdens de kolonisatie niet te vergeten. 

Oostende

  • De stad Oostende onderneemt actie om een tegenbeeld te realiseren bij het beeld van Leopold II. Dit is een aanvulling op het infobord dat geactualiseerd wordt.  

 

 

Beleidsdomeinen

  • Cultuur
  • Erfgoed
  • Onderwijs
  • Openbare ruimte
  • Personeel
  • Mondiaal beleid
  • Veiligheid
  • Werk

Staat jouw praktijk nog niet in de databank? Vul dan deze fiche in.

Deze databank bouwen we samen met jullie! Wil je een wijziging, foto, update of opmerking doorgeven? Mail samenleven@vvsg.be.