Zorgzame buurten
Vlaams minister van Welzijn Wouter Beke lanceerde tijdens zijn ministerschap (2019-2022) in Vlaanderen 114 nieuwe projecten 'Zorgzame buurten'(opent nieuw venster), naast de de al bestaande initiatieven van meer dan honderd lokale besturen. De 114 nieuwe projecten ontvingen 9,4 miljoen euro en liepen van 1 maart 2022 tot en met 29 februari 2024. In totaal gingen 132 projecten van start, waarvan er 129 nog een jaar na het project verder werkten aan de verduurzaming van hun zorgzame buurt.
Een zorgzame buurt is een buurt waar mensen comfortabel thuis of in hun vertrouwde buurt kunnen blijven wonen en er de nodige hulp of ondersteuning krijgen van buren, zorgverleners of anderen. Toenmalig Minister Wouter Beke: ‘Stel je een buurt voor waar jong en oud samenleven, waar we ons goed en geborgen voelen, waar we elkaar kennen en ook helpen. Een buurt waar personen en gezinnen met grote en kleine noden ondersteuning vinden en krijgen, door diensten of door elkaar.’
Zorgzame buurten steunen op drie kernprincipes:
- Participatie en inclusie
- Verbinding tussen formele en informele zorg
- Intersectorale samenwerking
Acht bouwstenen voor een zorgzame buurt
Deze bouwstenen zijn ontwikkeld door het VVSG-leernetwerk Buurtgerichte Zorg. Ze vormden het inspiratiekader voor projecten die van 2022 tot het voorjaar van 2025 liepen.
Denk je eraan om een zorgzame buurt te ontwikkelen? Houd dan rekening met deze acht bouwstenen die essentieel zijn voor het slagen van je initiatief.
Maak een buurtanalyse
Breng de buurt in kaart en meet de impact van buurtzorgacties.
Werk samen in lokale netwerken
Smeed partnerschappen en versterk de samenwerking tussen lokale actoren.
Sensibiliseer en informeer
Verhoog de gastvrijheid en zorggeletterdheid in de buurt met duidelijke en doelgerichte communicatie.
Verbind sociale netwerken
Breid sociale contacten uit en versterk de samenhang in de buurt.
Zet buurtkrachten en talenten in
Spoor talenten en krachten op en zet ze in om de buurt sterker te maken.
Detecteer zorgnoden
Ga actief op zoek naar zorg- en ondersteuningsnoden, ook de minder zichtbare.
Zorg dat niemand uit de boot valt
Zorg dat iedereen toegang heeft tot zorg en ondersteuning, zodat niemand uit de boot valt.
Betrek bewoners bij het beleid
Zet in op burgerparticipatie en adviseer het beleid vanuit de noden en ideeën van de buurt.
Rol lokale besturen
Een lokaal bestuur is dankzij zijn brede, integrale aanpak de ideale partner om een zorgzame buurt vorm te geven. Je kijkt als lokaal bestuur verder dan welzijn en zorg alleen. Je werkt ook aan publieke ruimte, wonen, werkgelegenheid en andere domeinen die bijdragen aan een kwaliteitsvolle leefomgeving.
Een lokaal bestuur kan verschillende rollen opnemen om buurtgericht te werken.
Actor
Je voert hulp- en dienstverlening uit, bijvoorbeeld via een lokaal dienstencentrum, een dienst voor gezinszorg of een woonzorgcentrum.
Ondersteuner
Je stimuleert initiatieven via subsidies zoals buurtbudgetten. Daarnaast kan je infrastructuur, zoals ontmoetingsruimtes, ter beschikking stellen.
Regisseur
Je brengt buurtbewoners en partners samen en zorgt voor verbinding, bijvoorbeeld bij de inrichting van een plein of de organisatie van buurtgerichte zorg.
Beleidsmaker
Je geeft richting en zet initiatieven op weg naar een duurzame toekomst. Dit kan door het inzetten van extra personeel of door een zorgzame buurt actief te trekken en begeleiden.
Een lokaal bestuur bouwt een zorgzame buurt nooit alleen. Samenwerking met partners uit verschillende domeinen is onmisbaar voor een succesvol en gedragen initiatief.
Dorpsbelangen
Dorpsbelangen gaat om buurtgerichte initiatieven die vanuit burgers vertrekken, maar vaak ook linken hebben met lokale besturen.
Dit is het inspiratiedossier(opent nieuw venster) over zorg in dorpen, opgemaakt en gebundeld door dorpsbelangen. Interessante voorbeelden als inspiratie voor de buurtgerichte zorg!
Meer weten?
Op de website Zorgen voor Morgen(opent nieuw venster) vind je algemene informatie, inspirerende voorbeelden en praktische tools om zelf aan de slag te gaan met zorgzame buurten.
Het cahier ‘Aan de slag met buurtgerichte zorg’(opent nieuw venster) en het onderzoeksrapport over de ontwikkeling van een duurzame zorgzame buurt(opent nieuw venster) bieden concrete handvatten en beleidsaanbevelingen.
Expert
-
SofieVermeerschStafmedewerker zorg & gezondheid
Meer info over deze kennispagina?
Contacteer onsMeer weten over
Praktijkvoorbeelden
-
Atelier Henri – een warme ontmoetingsplek in Sint-Henricus
Zorg en gezondheidLokaal sociaal beleidSamenwerking -
Zorgzame buurt via buurtgerichte gezinszorg in Leuven
Zorg en gezondheidArmoedeLokaal sociaal beleidMaatschappelijke dienstverleningSamenwerkingWonen -
Week van de Diversiteit in lokaal dienstencentrum Den Aftrap
Diversiteit en gelijke kansenZorg en gezondheid -
Project Banneux: Een zorgzame kledingloop voor senioren
AfvalArmoedeCirculaire economieLokaal sociaal beleidZorg en gezondheid -
De Knoop in Ninove
Zorg en gezondheidArmoedeMaatschappelijke dienstverleningLokaal sociaal beleid -
Voedselverspilling tegengaan in woonzorgcentra
Energie en klimaatCirculaire economieZorg en gezondheidMilieuAfval -
Lokaal verankerde verslavingszorg op maat
Zorg en gezondheidSamenwerkingLokaal sociaal beleid -
PAKT: samen via nieuwe wegen naar welzijn en werk
SamenwerkingZorg en gezondheidWerk, sociale economie en activering -
Project Schoolmenu Vilvoorde
Lokaal sociaal beleidWerk, sociale economie en activeringArmoedeZorg en gezondheid -
Generatietuinen
Zorg en gezondheidKlimaatadaptatieKinderen en gezinnen -
Regio Zuid-West-Vlaanderen maakt een pool van brugfiguren voor het secundair onderwijs
SamenwerkingZorg en gezondheidKinderen en gezinnenDiversiteit en gelijke kansen -
Konekti: één gezin, één plan in regio Zuid-West-Vlaanderen
SamenwerkingKinderen en gezinnenZorg en gezondheid
Kennispagina's
-
Lokaal Levensbeschouwelijk Beleid
Integrale veiligheidDiversiteit en gelijke kansenRadicalisering en polarisering -
-
-
-
-
-
-
Inclusief lokaal beleid voor alleenstaanden
Diversiteit en gelijke kansenLokaal sociaal beleidZorg en gezondheid -
-
-
-