Joint Effort Project – alcohol- en drugbeleid in jeugdbewegingen
Het Joint Effort Project (JEP) ondersteunt jeugdbewegingen uit Brugge, Damme en Oostkamp om een duidelijk en werkbaar alcohol- en drugbeleid uit te bouwen. Groepen krijgen coaching, vorming, materiaal en financiële ondersteuning. Zo worden afspraken bespreekbaar binnen de leidingsploeg en leren jeugdverenigingen moeilijke situaties rond alcohol, drugs en grensoverschrijdend gedrag beter aanpakken.
Inhoud van deze pagina
Algemene gegevens
Frank Vanackerpromenade 2
8000 Brugge
België
Wat is er gebeurd?
JEP is een traject voor jeugdwerkinitiatieven die willen werken aan alcohol- en drugpreventie. Deelnemende groepen schrijven zich in, volgen een startdag en werken daarna aan een eigen alcohol- en drugbeleidsplan. Het traject bevat begeleiding, vorming, uitwisseling en een slotmoment.
Voor groepen die voor het eerst deelnemen is er het Gold-traject. Zij volgen coaching bij het JAC Brugge. De coaching bestaat uit twee sessies van drie uur. In de eerste sessie werkt de groep rond identiteit en visie: wie zijn ze als jeugdvereniging en hoe staan ze tegenover alcohol en drugs? In de tweede sessie werken ze rond regels en procedures: welke afspraken maken ze, hoe reageren ze bij overtredingen en hoe brengen ze die afspraken in de praktijk?
Voor groepen die al eerder deelnamen is er een heropfrissingstraject, gekoppeld aan het Diamant Label. Zij nemen deel aan een vormingsvoormiddag, een uitwisselingsmoment en actualiseren hun bestaande beleidsplan.
Het beleidsplan bestaat uit vijf onderdelen: visie, regels en procedures, uitvoering en evaluatie, feestwijzer en preventie-activiteit. Groepen maken duidelijke afspraken over onder meer alcohol, illegale drugs, medicatie, roken en energiedranken. Ze werken ook uit hoe ze omgaan met overtredingen, hoe ze leden en ouders informeren en hoe ze het beleid levend houden binnen de leidingsploeg.
Deelnemende jeugdbewegingen organiseren daarnaast een preventie-activiteit voor hun oudste leden. Ze kunnen daarvoor gebruikmaken van bestaand materiaal zoals Rock Zero, Maat in de shit en Sixpack. Die pakketten helpen jongeren op een laagdrempelige manier nadenken over alcohol, cannabis, groepsdruk en zorg voor vrienden.
In het traject 2025-2026 is er ook aandacht voor seksueel grensoverschrijdend gedrag. Tijdens een vormingsvoormiddag krijgen leidinggevenden informatie over preventie van grensoverschrijdend gedrag in het uitgaan en over seksuele ontwikkeling bij kinderen en jongeren. Heropfrissers volgen verplicht de vorming Feest Wijzer en kunnen zich aanvullend inschrijven voor de vorming rond seksueel grensoverschrijdend gedrag.
Op het einde van het traject stellen de groepen hun proces en ervaringen kort voor aan de JEP-commissie. Ze krijgen feedback en ontvangen, als ze aan de voorwaarden voldoen, een label en financiële ondersteuning.
Waarom?
Jeugdbewegingen worden vroeg of laat geconfronteerd met vragen rond alcohol, drugs, groepsdruk, feestcultuur en grenzen stellen. Zonder duidelijke afspraken wordt het moeilijk om consequent te reageren wanneer er iets gebeurt.
JEP wil jeugdverenigingen helpen om niet pas te handelen wanneer er een probleem is. Door vooraf een beleid uit te werken, weten leiding, leden en ouders beter wat kan, wat niet kan en hoe de groep reageert bij overtredingen. Het project vertrekt niet vanuit sanctionering, maar vanuit preventie, verantwoordelijkheid en zorg voor elkaar.
Het beoogde resultaat
JEP wil dat jeugdverenigingen beschikken over een duidelijk, gedragen en toepasbaar alcohol- en drugbeleid.
De concrete doelstellingen zijn:
- jongeren krijgen correcte basisinformatie over alcohol en andere drugs;
- jeugdwerkinitiatieven organiseren preventieve activiteiten voor hun leden;
- jeugdwerkinitiatieven schrijven een drugbeleid en worden daarbij begeleid naar een kwaliteitsvol product;
- het thema alcohol- en drugpreventie blijft bespreekbaar binnen de groepen die deelnamen.
Het traject wil ook de leidingsploeg versterken. Door samen afspraken te maken en situaties te bespreken, groeit de groep in pedagogisch handelen en in het omgaan met moeilijke momenten.
Wat waren de uitdagingen?
Een eerste uitdaging is om het beleid echt van de groep zelf te maken. Een beleidsplan werkt alleen als het aansluit bij de cultuur, leeftijdsgroepen en praktijk van de jeugdbeweging.
Een tweede uitdaging is het beleid levend houden. Nieuwe leiding komt erbij, oude leiding vertrekt en afspraken verwateren snel als ze niet regelmatig opnieuw besproken worden.
Een derde uitdaging is de combinatie van vrijheid en verantwoordelijkheid. Jeugdbewegingen willen jongeren ruimte geven, maar moeten tegelijk duidelijke grenzen stellen rond alcohol, drugs en veiligheid.
Ook timing vraagt aandacht. Groepen moeten aanwezig zijn op vaste momenten, hun beleidsplan tijdig indienen, feedback verwerken en een preventie-activiteit organiseren.
De succesfactoren
De combinatie van coaching, vorming en financiële ondersteuning maakt het traject haalbaar en motiverend voor jeugdbewegingen.
Het werken met labels geeft erkenning. Het Gold Label beloont groepen die voor het eerst een traject doorlopen. Het Diamant Label stimuleert groepen om hun beleid later te herbekijken en actueel te houden.
De begeleiding door het JAC Brugge zorgt voor inhoudelijke kwaliteit en een veilige gesprekscontext. Leiding kan concrete situaties bespreken en krijgt hulp om regels werkbaar te maken.
Het project is ook sterk door de intergemeentelijke samenwerking tussen Brugge, Damme en Oostkamp. Daardoor kunnen jeugdbewegingen ervaringen uitwisselen en ontstaat er een ruimer netwerk rond preventie in het jeugdwerk.
Tips voor andere gemeenten
- Vertrek vanuit de eigen werking van de jeugdbeweging. Een goed beleid is concreet, herkenbaar en haalbaar voor de leidingsploeg.
- Laat minstens enkele trekkers het traject opvolgen, maar bespreek het beleid met de volledige leiding. Anders blijft het te veel bij één of twee personen hangen.
- Maak afspraken niet te algemeen. Benoem duidelijk wat kan, wat niet kan en hoe de groep reageert bij overtredingen.
- Voorzie jaarlijks een opfrismoment, zeker bij de start van een nieuw werkjaar.
- Gebruik bestaand preventiemateriaal. Spellen en gespreksmethodieken maken het thema toegankelijker voor jongeren.
- Neem ook grensoverschrijdend gedrag mee in het bredere veiligheidsbeleid van de jeugdvereniging. Alcohol, groepsdruk en grenzen hangen in de praktijk vaak samen.
Algemeen contact
Downloads
Deel je eigen praktijk
Wil je actief helpen en onze praktijkendatabank aanvullen? Deel zelf een praktijkvoorbeeld en inspireer je collega’s.