Lokale besturen verankeren digitale inclusie stevig in nieuwe meerjarenplannen

Digitale inclusie is uitgegroeid tot een vaste waarde in het lokaal beleid. Dat blijkt uit een nieuw onderzoeksrapport van Mediawijs, dat de meerjarenplannen 2026-2031 van alle Vlaamse lokale besturen analyseerde. De studie toont aan dat lokale besturen massaal inzetten op het verkleinen van de digitale kloof, maar tegelijk voor belangrijke uitdagingen staan nu bovenlokale subsidies wegvallen. 

Breed engagement bij lokale besturen

Uit het onderzoek blijkt dat 87,4% van de Vlaamse lokale besturen digitale inclusie vermeldt in het meerjarenplan. Meer dan de helft doet dat expliciet, terwijl een derde impliciet verwijst naar acties rond bijvoorbeeld digitale vaardigheden of toegankelijke dienstverlening. 

Dat aandeel ligt duidelijk hoger dan in de vorige bestuursperiode. Digitale inclusie groeit daarmee uit van een relatief nieuwe bevoegdheid tot een structureel onderdeel van het lokaal beleid.

Opvallend:

• Alle grote steden nemen digitale inclusie op in hun meerjarenplan.
• Ook bij kleine en middelgrote gemeenten blijft de aandacht hoog.
• In alle provincies zet meer dan 80% van de besturen in op het thema. 

Van dienstverlening tot gelijke kansen

Lokale besturen benaderen digitale inclusie vanuit verschillende invalshoeken. Het beleid wordt vooral ingebed in:

• dienstverlening en communicatie (56,2%),
• sociaal en gelijkekansenbeleid (40%),
• en cultuur en vrije tijd (24,5%). 

Die brede verankering weerspiegelt ook de motivaties van lokale besturen. Digitale inclusie wordt gezien als:

• een hefboom voor toegankelijke en efficiënte dienstverlening,
• een middel om sociale en digitale uitsluiting te bestrijden,
• en een onderdeel van de educatieve en maatschappelijke rol van het lokaal bestuur.

Focus op vaardigheden, ondersteuning en dienstverlening

De inhoudelijke analyse toont dat lokale besturen vooral inzetten op drie pijlers:

• digitale competenties (60,4%),
• toegankelijke dienstverlening (57,9%),
• ondersteuning bij digitale vragen (52,6%). 

Meer dan de helft van de besturen combineert meerdere pijlers, maar slechts een beperkte groep werkt al met een volledig uitgewerkt, geïntegreerd beleidsplan rond digitale inclusie. 

Impact van subsidies blijft groot

Een van de meest opvallende bevindingen is het effect van eerdere subsidies.

• 80% van de lokale besturen ontving de voorbije jaren minstens één subsidie voor digitale inclusie.
• Besturen mét subsidies vermelden digitale inclusie vaker en explicieter in hun plannen dan besturen zonder ondersteuning.

Dit bevestigt het belang van bovenlokale impulsen zoals Digibanken en Iedereen Digitaal voor de uitbouw van lokaal beleid.

Financiële onzekerheid voor de toekomst

Hoewel het engagement groot blijft, is de toekomst minder zeker.

• 48,4% van de besturen voorziet een specifiek budget voor digitale inclusie,
• maar 39% doet dat niet, ondanks beleidsambities. 

Het wegvallen van bovenlokale subsidies zet veel besturen onder druk. In de casestudies uit het rapport geven lokale besturen aan dat ze hun werking zullen moeten herorganiseren of inperken.

VVSG vraagt structurele en meerjarige financiering

De analyse van de meerjarenplannen toont aan dat lokale besturen graag werk willen maken van digitale inclusie. Tegelijk zijn de middelen erg schaars. Een hoop werkingen dreigen ingeperkt te worden en de meest kwetsbaren dreigen nog meer uit de boot te vallen. Samen met de Mediawijs en de taskforce digitale inclusie roept de VVSG daarom in een open brief op om werk te maken van duidelijke beleidskeuzes en structurele meerjarige financiering.

Lees meer over de open brief.

Ontdek het rapport.(opent nieuw venster)