Advies wijzigingsdecreet integratie en inburgering: VVSG ziet kansen en aandachtspunten

De VVSG ziet kansen in het nieuwe wijzigingsdecreet Integratie en Inburgering. Tegelijk vragen we dat Vlaanderen bij de verdere uitwerking rekening houdt met de lokale praktijk. Vooral de toegankelijkheid van het inburgeringstraject, de combinatie van taal en werk, de rol van lokale besturen en een werkbare gegevensdeling vragen aandacht.

De Vlaamse regering keurde op 29 mei 2026 het voorontwerp van wijzigingsdecreet Integratie en Inburgering(opent nieuw venster) goed. Het voorontwerp wijzigt verschillende onderdelen van het huidige beleid. Zo verandert de bijdrage die inburgeraars betalen, stijgt het vereiste taalniveau en wil Vlaanderen inburgeraars sterker begeleiden naar werk.

De VVSG bracht op 1 juli advies uit over het voorontwerp. We ondersteunen verschillende doelstellingen, maar vragen dat Vlaanderen de hervorming uitwerkt samen met lokale besturen en met voldoende aandacht voor de gevolgen op het terrein.

Naast de VVSG vroeg de Vlaamse Regering ook advies aan de SERV(opent nieuw venster), de VLOR, de Vlaamse Toezichtcommissie voor de verwerking van persoonsgegevens(opent nieuw venster) (VTC), participatieorganisatie LEVL en de Raad van State.

We zetten de belangrijkste aandachtspunten voor lokale besturen op een rij. Het volledige VVSG-advies gaat daarnaast onder meer in op de toekomstige participatieorganisatie, het voortraject inburgering en de verdere organisatie van het inburgeringstraject.

Vlaanderen wil het huidige retrbutiesysteem vervangen door een nieuwe bijdrage voor het volledige traject, met een verminderd tarief voor bepaalde inkomensgroepen. Niemand zou nog volledig vrijgesteld worden.

De VVSG steunt een eenvoudiger systeem, maar waarschuwt dat de kostprijs mensen kan afschrikken. Dat risico is vooral groot voor inburgeraars die zelf mogen kiezen of ze een traject volgen. Wie moet betalen, beslist mogelijk sneller om niet te starten.

Ook OCMW’s kunnen daardoor meer vragen krijgen om financieel bij te springen. We vragen Vlaanderen daarom om van bij de start goed op te volgen hoeveel mensen deelnemen en welke financiële en administratieve gevolgen de nieuwe bijdrage heeft voor OCMW’s.

Ook moet duidelijk zijn hoeveel het volledige inburgeringstraject, met MO én NT2, kost.

Verhoogd taalniveau vraagt maatwerk en oefenkansen

Vlaanderen wil dat inburgeraars mondeling een hoger niveau Nederlands behalen. Het vereiste niveau stijgt van A2 naar B1. De VVSG ondersteunt de ambitie om de kennis van het Nederlands te versterken. Nederlands helpt mensen om contacten te leggen, een opleiding te volgen en werk te vinden.

Maar Nederlands leren en werken moeten wel samen haalbaar blijven. Nieuwkomers staan soms voor een moeilijke keuze: lessen volgen of gaan werken en een inkomen verdienen. Daarom vragen we flexibele lessen, voldoende begeleiding en goede afspraken tussen taalaanbieders, VDAB, het Agentschap Integratie en Inburgering en lokale besturen.

Voor bepaalde groepen voorziet het ontwerp uitzonderingen of aangepaste trajecten. De VVSG vraagt voldoende ruimte voor begeleiding op maat en realistische termijnen.

Ook buiten de klas moeten mensen Nederlands kunnen oefenen. Lokale besturen organiseren vandaag bijvoorbeeld praattafels, taalbuddywerkingen en oefenkansen op school, in de buurt of op het werk.

Vlaanderen wil die oefenkansen een grotere plaats geven in het inburgeringstraject. Dat is positief. De VVSG vraagt wel dat Vlaanderen de bestaande lokale werking erkent, ondersteunt en structureel financiert.

Erken de rol van lokale besturen en OCMW’s bij activering

Vlaanderen wil inburgeraars sneller begeleiden naar werk of een opleiding. Ook die ambitie steunt de VVSG.

Maar verschillende diensten begeleiden vandaag vaak dezelfde persoon. OCMW’s helpen bijvoorbeeld mensen met een leefloon om stappen te zetten naar werk en maatschappelijke participatie. VDAB en het Agentschap Integratie en Inburgering begeleiden soms dezelfde nieuwkomers..

Als die diensten onvoldoende samenwerken, dreigen mensen dezelfde vragen verschillende keren te krijgen of tegelijk verschillende trajecten te moeten volgen.

De VVSG vraagt daarom duidelijke afspraken over wie welke begeleiding opneemt. Lokale besturen en OCMW’s moeten daarin een volwaardige partner zijn. Zo krijgt een inwoner één samenhangend traject in plaats van verschillende trajecten naast elkaar.

Stem regie en sanctionering goed af

Vlaanderen wil de aansturing van het inburgeringstraject voortaan volledig bij het Agentschap Integratie en Inburgering leggen. Het Agentschap Binnenlands Bestuur zou instaan voor sancties wanneer een verplichte inburgeraar de afspraken niet naleeft.

De VVSG begrijpt de ambitie om procedures eenvoudiger te maken. Tegelijk mag centralisering de rol van lokale besturen en OCMW’s niet uit beeld duwen.

Dat geldt in het bijzonder voor inwoners die ook OCMW-cliënt zijn. OCMW’s blijven voor hen een belangrijke begeleidende rol spelen vanuit hun opdracht rond maatschappelijke integratie en dienstverlening.

Die afstemming wordt extra belangrijk door de geplande federale wijzigingen aan de OCMW-dienstverlening voor vreemdelingen. De federale hervormingen zullen mee bepalen hoe OCMW’s integratie-inspanningen opvolgen en beoordelen. Ook de geplande hervorming van het GPMI moet daarop aansluiten.

De VVSG vraagt daarom duidelijke afspraken over wie welke rol opneemt, hoe trajecten op elkaar aansluiten en hoe betrokken organisaties informatie delen. Ook dubbele sanctionering moet vermeden worden. Een geplande proeftuin kan hier duidelijkheid brengen. De VVSG vraagt om deze te ondersteunen.

Deel gegevens eenvoudig en veilig

Een goede samenwerking vraagt vlotte en veilige gegevensdeling. De VVSG ondersteunt duidelijke regels die in overeenstemming zijn met de privacywetgeving.

Vandaag blijven er nog vragen over welke organisaties welke gegevens mogen opvragen, voor welk doel en op welke rechtsgrond. Ook de verhouding met het beroepsgeheim van OCMW’s vraagt verdere verduidelijking.

Voor lokale besturen en OCMW’s is vooral een werkbare uitvoering belangrijk. Vlaanderen moet zoveel mogelijk aansluiten bij bestaande gegevensstromen, automatische uitwisseling mogelijk maken en dubbele registratie vermijden.Dat is des te belangrijker wanneer OCMW's integratie-inspanningen in het kader van het GPMI moeten opvolgen en beoordelen. Zij hebben dan nood aan tijdige, correcte en bruikbare informatie, zonder bijkomende administratieve lasten.

Gegevens die al beschikbaar zijn, moeten zoveel mogelijk automatisch gedeeld worden. Zo vermijden we dat medewerkers dezelfde informatie verschillende keren moeten registreren en kunnen OCMW's cliënten efficiënter begeleiden en opvolgen.

Een sterk integratiebeleid vraagt meer dan inburgering

Het voorontwerp zet belangrijke stappen in het integratie- en inburgeringsbeleid. Tegelijk blijven er enkele onderbelichte uitdagingen die verdere beleidsontwikkeling vragen. Zo bereikt het Vlaamse inburgeringsbeleid slechts een deel van de nieuwkomers. Lokale besturen werken in de praktijk met een bredere groep, waaronder rechthebbende inburgeraars, EU-arbeidsmigranten, verzoekers om internationale bescherming, erkende vluchtelingen, subsidiair beschermden, oudkomers en andere anderstaligen.

Daarom vraagt de VVSG een breder nieuwkomersbeleid dat beter aansluit bij het lokale onthaal- en integratiebeleid. Lokale besturen zijn vaak het eerste aanspreekpunt en zien waar inwoners drempels ervaren of waar dienstverlening niet goed op elkaar aansluit.

Ook het participatie- en netwerktraject, de financiering van het lokale integratiebeleid en de ondersteuning door het Agentschap Integratie en Inburgering verdienen verdere evaluatie en bijsturing. De VVSG vraagt een structurele financiering voor lokaal integratiebeleid en een ondersteuning door het Agentschap Integratie en Inburgering die sterker lokaal verankerd is, beter aansluit bij de verschillende noden van de lokale besturen en meer ruimte biedt voor vraaggestuurde ondersteuning en maatwerk.