VVSG vraagt haalbare GPMI-hervorming met voldoende financiering en voorbereidingstijd

Minister Van Bossuyt werkt aan een hervorming van de GPMI-regels. De VVSG vraagt dat de federale overheid de impact op OCMW’s ernstig neemt. De geplande uitbreiding van de verplichtingen verhoogt de administratieve druk, vraagt extra begeleiding en raakt aan de basisfinanciering van OCMW’s. Daarom vraagt de VVSG voldoende structurele financiering, duidelijke regels en een latere inwerkingtreding vanaf 1 januari 2028.

De VVSG gaf advies op het voorontwerp van wet. Ook de Raad van State en de Orde van geneesheren krijgen adviesvragen. De teksten liggen dus nog niet definitief vast. De federale regering werkt nu verder aan een ontwerp van wet. Er kan nog veel wijzigen voor de bekendmaking en de inwerkingtreding.

Hervorming breidt GPMI-verplichting uit

De geplande hervorming maakt een geïndividualiseerd project voor maatschappelijke integratie, kortweg GPMI, verplicht voor alle personen met een leefloon of equivalent leefloon. Dat geldt voor de volledige periode waarin zij steun ontvangen.

Daarnaast voorziet het voorontwerp onder meer:

• minstens twee verplichte evaluaties per jaar en extra evaluaties wanneer de situatie dat vraagt
• verplichte betrokkenheid van een zorgverlener bij een vermoeden van verslaving
• verplichte opname van een voorgeschreven behandeling in het GPMI wanneer een zorgverlener een verslaving vaststelt
• een verplicht begeleidingsprogramma bij problemen met budgetbeheer
• een vergoeding van 518 euro per dossier per jaar voor personeelskosten bij equivalent leefloondossiers zodra er een GPMI is
• koppeling van de terugbetaling van het equivalent leefloon aan de ondertekening van het GPMI na drie maanden
• inwerkingtreding op 1 maart 2027

Algemene verplichting verhoogt de werklast

De VVSG erkent dat een GPMI voor bepaalde cliënten een meerwaarde heeft. Toch waarschuwen we voor een algemene verplichting voor alle cliënten, zonder onderscheid en zonder concrete vereenvoudiging.

Zo’n algemene verplichting verhoogt de administratieve lasten sterk. Dat botst met de eerder beloofde vermindering van de werklast voor OCMW’s. De VVSG vraagt daarom om de aanbevelingen van Odisee Hogeschool over de werklast bij OCMW’s af te wachten en mee te nemen in het wetsontwerp.

Begeleiding bij verslaving vraagt ruimte voor maatwerk

Het leefloon gebruiken als hefboom om zorg op te starten, vertrekt vanuit een begrijpelijke doelstelling. Toch ziet de VVSG grote risico’s wanneer de wet geen ruimte laat om af te wijken om gezondheids- of billijkheidsredenen.

Een verslaving is een ziekte. Begeleiding vraagt vertrouwen, tijd en maatwerk. Een te strikte logica van therapeutische dwang kan leiden tot sancties, verlies van het leefloon of equivalent leefloon en het stopzetten van de hulpverleningsrelatie. Dat helpt cliënten niet vooruit en zet OCMW’s in een moeilijke positie.

De VVSG vraagt daarom:

• advies van de Nationale Raad van de Orde van geneesheren en het Belgisch Raadgevend Comité voor Bio-ethiek
• behoud van de mogelijkheid om af te wijken van de GPMI-verplichting om gezondheids- of billijkheidsredenen
• een duidelijke bepaling dat OCMW’s het engagement van de cliënt beoordelen
• de garantie dat herval, onvoldoende zorgaanbod of het niet genezen van een verslaving op zich geen reden vormt om het leefloon te schorsen

Nieuwe opdrachten vragen structurele financiering

Het voorontwerp verplicht OCMW’s ook om bij problemen met budgetbeheer een aangepast begeleidingsprogramma te voorzien. Die opdracht vraagt extra tijd, medewerkers en middelen. Vandaag hebben OCMW’s daarvoor onvoldoende ruimte.

Ook de voorgestelde financiering baart de VVSG zorgen. De personeelsvergoeding van 518 euro per jaar per dossier equivalent leefloon blijft beperkt. Dat bedrag moet volledig naar personeelskosten kunnen gaan en mag niet dienen om andere bijkomende kosten te dragen, zoals medisch onderzoek.

Daarnaast verzet de VVSG zich tegen de koppeling van de terugbetaling van het equivalent leefloon aan de ondertekening van het GPMI. Die koppeling raakt aan de basisfinanciering van OCMW’s. Structurele financiering mag niet afhangen van de uitvoering van nieuwe administratieve voorwaarden.

De VVSG vraagt daarom voldoende, aanvullende en structurele financiering voor elke nieuwe verplichting. De financiering van personeelskosten mag niet afhangen van het afsluiten van een GPMI.

Afstemming met integratieverplichtingen is nodig

De GPMI-hervorming hangt samen met andere geplande wijzigingen. De federale overheid werkt ook aan regels die het recht op leefloon of equivalent leefloon voor erkende vluchtelingen en subsidiair en tijdelijk beschermde personen koppelen aan integratie-inspanningen.

Voor deze groepen gelden dan zowel de algemene GPMI-regels als de regels over integratie-inspanningen. Verschillende afwijkingsgronden, termijnen en procedures dreigen de werking voor OCMW’s veel complexer te maken.

De VVSG vraagt daarom een maximale afstemming tussen beide hervormingen. Zo vermijden we onnodige complexiteit en extra administratie. Lees meer over het advies van VVSG over deze geplande wijzigingen.

Inwerkingtreding op 1 maart 2027 komt te vroeg

De geplande inwerkingtreding op 1 maart 2027 valt samen met de geplande start van de integratieverplichtingen. De VVSG vindt het positief dat beide hervormingen samen zouden ingaan. Dat vermijdt een bijkomende opeenvolgende aanpassing voor OCMW’s.

Toch komt 1 maart 2027 te vroeg. OCMW’s hebben tijd nodig om interne procedures aan te passen, softwarepakketten klaar te maken en medewerkers te informeren. Bovendien begeleiden zij dan ook nog steeds meer nieuwe cliënten door de beperking van de werkloosheidsuitkering in de tijd.

De VVSG vraagt daarom om beide hervormingen, samen met de vernieuwde GPMI-financiering, pas op 1 januari 2028 te laten ingaan.

OCMW’s hebben duidelijke overgangsregels nodig

OCMW’s moeten zich goed kunnen voorbereiden. Daarom moet er voldoende tijd zitten tussen de publicatie van de wet en de inwerkingtreding. Ook ondersteunende documenten, zoals omzendbrieven en veelgestelde vragen, moeten beschikbaar zijn op het moment van publicatie.

Alleen zo krijgen OCMW’s, softwareleveranciers en medewerkers de nodige duidelijkheid om de nieuwe regels correct en haalbaar toe te passen.

Lees ons volledige advies over de geplande GPMI-wijzigingen