De federale overheid is wettelijk verplicht om minstens een deel van de leeflonen die OCMW’s uitkeren, terug te betalen. Omdat in 2026 meer mensen dan verwacht bij de OCMW’s aankloppen na de schorsing van hun werkloosheidsuitkering, trekt de federale regering 210 miljoen euro extra uit voor die terugbetaling. De VVSG verwelkomt die middelen, maar blijft aandringen op voldoende en tijdige steun voor personeel en begeleiding.
Minister van Begroting Vincent Van Peteghem kondigde de extra middelen op 10 november aan in de Kamercommissie voor Financiën en Begroting. Het kabinet van minister van Maatschappelijke Integratie Anneleen Van Bossuyt vraagt daarmee om de eerder gemaakte regeringsafspraken uit te voeren. Het parlement moet de begrotingsaanpassing nog formeel behandelen.
Meer mensen vragen leefloon aan dan verwacht
De federale regering verwachtte aanvankelijk dat ongeveer één op de drie mensen die hun werkloosheidsuitkering verliezen, een leefloon zou krijgen. Volgens Van Peteghem ligt dat aandeel in de praktijk hoger. Het oorspronkelijke budget van 300 miljoen euro was in september al opgebruikt.
Bij de start van de compensatieregeling beloofde de federale regering om het budget aan te vullen als het niet volstond. Met deze extra middelen komt ze die belofte na.
In onze brief aan de federale regering van 9 oktober vroegen we om geen bijkomende kosten door te schuiven naar steden, gemeenten en OCMW’s. We wezen daarbij op de gevolgen van de werkloosheidshervorming: OCMW’s behandelen meer leefloonaanvragen, begeleiden meer mensen en zetten daarvoor extra personeel in.
Lokale besturen blijven een deel van de kosten dragen
Ook met de toegekende compensatiemiddelen dragen lokale besturen zelf een deel van de kosten. Hoeveel de federale overheid extra terugbetaalt voor de leeflonen, verschilt per golf. Voor de eerste drie golven betaalt de federale overheid in het eerste jaar 100% terug. In de volgende jaren daalt dat percentage. Voor de latere golven verhoogt het terugbetalingspercentage met 15%. De federale bijdrage voor personeel dekt bovendien maar een deel van de kosten om aanvragen te onderzoeken en mensen te begeleiden.
Vanaf 2028 komen OCMW’s in aanmerking voor een hogere tegemoetkoming als meer dan 60% van de leefloongerechtigden een geïndividualiseerd project voor maatschappelijke integratie (GPMI) afsluit. In zo’n project maken het OCMW en de cliënt afspraken over concrete stappen in een traject naar maatschappelijke integratie.
Vanaf 2028 kan het OCMW ook een aanvullende toelage ontvangen voor begeleiding en activering als een leefloongerechtigde duurzaam aan het werk gaat (één jaar ononderbroken).
Maatschappelijk werkers hebben vandaag al tijd en middelen nodig
Om die resultaten en de bijhorende financiering te bekomen, hebben maatschappelijk werkers vandaag de tijd en de middelen nodig om samen met cliënten een traject uit te werken en hen te begeleiden richting de arbeidsmarkt. Hoe langer mensen niet actief zijn, hoe moeilijker ook de stap naar werk. De VVSG blijft daarom vragen om de personeels- en begeleidingskosten tijdig en voldoende te vergoeden.
Samen met lokale besturen blijven we nauwgezet de impact van de hervorming opvolgen. We kaarten onze bevindingen ook aan bij de bevoegde instanties.
Actuele informatie en hulpmiddelen vind je in het dossier over de beperking van de werkloosheidsuitkeringen in de tijd.
