Vierde golf komt traag op gang en de meeste mensen deugen

Waar de mensen uit de eerste en de tweede golf zo snel mogelijk een leefloon kwamen aanvragen, staat de teller bij de vierde golf nog maar op 6%.  De vierde golf start officieel op 1 juli. Over de golven heen valt op dat mensen positief staan tegenover activering. De gesprekken verlopen doorgaans vlot, al vragen ze veel inzet van de maatschappelijk werkers. Dat blijkt uit de meest recente VVSG-bevraging bij 103 OCMW’s. 

Vierde golf actief op zoek naar werk

Nog maar weinig mensen die in juli 2026 hun werkloosheidsuitkering verliezen, klopten al aan bij het OCMW. Het gaat om 6%. Het zijn mensen die langer dan 12 maanden en maximaal 24 maanden werkloos zijn, een groep van potentieel 13.624 personen. De VVSG vermoedt dat deze groep mensen uit de vierde golf zelf actief op zoek is naar werk, ze staan doorgaans nog vrij dicht bij de arbeidsmarkt. Hiermee kent de instroom van aanvragen in de vierde golf een andere dynamiek dan de vorige golven. 

Het aantal aanvragen voor de derde golf wordt bevestigd: 40% van de mensen die hun werkloosheidsuitkering verliezen heeft een leefloon aangevraagd. Dat ligt hoger dan de (voorlopige) cijfers van de POD MI(opent nieuw venster) . De VVSG-steekproef rekent alle aanvragen, ook de weigeringen.  Voor alle aanvragen gebeurt immers een nauwgezet sociaal onderzoek. 

Bereidheid tot activering is aanwezig

De OCMW’s merken in het algemeen en dus ook bij de mensen uit de eerste twee golven -zij die het langste werkloos zijn- een grote bereidheid om stappen te zetten richting activering. Sommige mensen vragen expliciet of ze opnieuw aan het werk kunnen of hoe ze een lopend traject, vrijwilligerswerk of begeleiding kunnen behouden. Lokale besturen merken dat meer intensieve en persoonlijke begeleiding voor veel cliënten een verschil maakt. Cliënten appreciëren de activeringsrol die het OCMW opneemt. 

Tegelijk blijft de doelgroep complex. Een deel kampt met medische, psychosociale of administratieve problemen. Sommige mensen lijken eerder aangewezen op een ziekte-uitkering, een erkenning via de FOD Sociale Zekerheid (DG HAN) of collectief maatwerk, maar komen toch bij het lokaal bestuur terecht. Dat maakt de begeleiding en activering niet altijd eenvoudig en vraagt een zorgvuldige inschatting van wat haalbaar en passend is.

Gesprekken verlopen vlot, maar vragen veel inzet

OCMW’s hebben tot nu toe weinig of niet te maken met agressief gedrag. De gesprekken met cliënten verlopen in de meeste gevallen neutraal tot vlot (89%). Tegelijk zijn er ook intensieve en moeilijke gesprekken. Dat is vooral zo wanneer mensen de voorwaarden niet goed begrijpen, documenten niet kunnen aanleveren of weerstand ervaren bij het delen van financiële gegevens. Dit vraagt veel tijd, uitleg en herhaling van de maatschappelijk werkers.