Vluchtelingen uit Oekraïne

naar de overzichtspagina

Snel naar...

Terugbetaling equivalent leefloon

De OCMW's staan voor een immense opdracht. Wij vroegen ondersteuning van de federale en Vlaamse overheid. Financieel maar ook door een gecoördineerde aanpak, snelle beslissingen en heldere communicatie over de maatregelen om deze crisis in goede banen te leiden. Lees hier onze brief aan premier Alexander De Croo.

De federale overheid is alvast niet doof gebleven voor de vragen van de OCMW's. De wet van 18 mei 2022 (publicatie staatsblad 15 juni 2022) voorziet een verhoogd terugbetalingspercentage van het equivalent leefloon dat toegekend wordt aan tijdelijk beschermde vluchtelingen uit Oekraïne. Deze wet trad met terugwerkende kracht in werking op 4 maart 2022. 

Normaal wordt het equivalent leefloon aan 100% terugbetaald. Voor de tijdelijke beschermden uit Oekraïne komt er gedurende de eerste 4 maanden een terugbetaling aan 135% van het toegekende equivalent leefloon. Vanaf de vijfde maand wordt dat 125% en dat voor de volledige duur dat de betrokkene een equivalent leefloon ontvangt als tijdelijk beschermde. De extra middelen zijn forfaitair en kunnen worden ingezet voor administratieve kosten, personeelskosten en allerlei andere noden. Er komt geen controle achteraf op de besteding.

Lees ook de Omzendbrief van 2 juni 2022, de Echo van 18 maart 2022 en de Echo van 25 mei 2022 alsook de communicatie van de Ministerraad van 1 april 2022

Lees meer op OCMW-dienstverlening.

Financiële ondersteuning van de Vlaamse overheid

Het besluit van de Vlaamse Regering van 29 juni 2022 regelt de financiering van de lokale besturen voor het opvangen van tijdelijk ontheemden uit Oekraïne. Dit is een aanpassing van het besluit van de Vlaamse Regering van 8 april over de financiering voor de lokale besturen inzake de opvang van tijdelijk ontheemden uit Oekraïne. De aangepaste financiële regeling vervangt en vult de oorspronkelijke regeling aan. 

Basissubsidie voor de begeleiding

De Vlaamse Regering voorziet een basissubsidie met als doel de lokale besturen te vergoeden voor de begeleiding van tijdelijk ontheemden, zowel minder- als meerderjarigen, uit Oekraïne op basis van de registratie in het rijksregister. Deze subsidie bestaat uit drie schijven:

  • De eerste schijf wordt berekend door het aantal geregistreerde tijdelijk ontheemden in de gemeente ingeschreven in het rijksregister op 30 juni 2022  te vermenigvuldigen met 400 en met 0,45.
  • De tweede schijf wordt berekend op basis van het aantal geregistreerde tijdelijk ontheemden in de gemeente ingeschreven in het rijksregister op 30 september 2022  te vermenigvuldigen met 400 en met 0,45.
  • De derde schijf wordt berekend door het aantal geregistreerde tijdelijk ontheemden in de gemeente ingeschreven in het rijksregister op 31 december 2022  te vermenigvuldigen met 400 en met 0,30

De correctiefactor is ingeschreven vanuit de veronderstelling dat niet elke ontheemde begeleiding nodig heeft en omdat die begeleidingsnood ook evolueert doorheen de tijd. Bovendien is er ook nog een ander financieel subsidiekader voor de publieke slaapplekken.

Dit betekent dus concreet dat de aparte financiering voor de private slaapplekken (2000 euro  per 5 private slaapplekken) wegvalt.

Subsidie voor de slaapplekken

De financiële ondersteuning is afhankelijk van het type opvangplaats. Er zijn drie types opvangplaats:

  • publieke slaapplekken
  • specifieke slaapplekken
  • nooddorpen in Antwerpen, Mechelen,  Gent en nog een door de Vlaamse Regering te bepalen gemeente.

Elke opvangplaats moet (logisch) veilig, gezond en menswaardig zijn.  Subsidiëring van de slaapplekken gebeurt op basis van de registratie en validatie in de Vlaamse huisvestingstool. 

Welke steun kan het Lokaal bestuur ontvangen voor de publieke slaapplekken?

  • een éénmalige forfaitaire subsidie van 1000 euro voor iedere publieke slaapplek, als er in de opvangplaats geen opknapwerken nodig zijn.
  • een éénmalige forfaitaire subsidie van 400 euro voor iedere publieke slaapplek als er in de opvangplaats opknapwerken nodig zijn. In dit geval kan het lokaal bestuur ook beroep doen op de terugbetaling van de reële kosten om de slaapplekken te doen beantwoorden aan de afwijkende woningkwaliteitsnormen. Deze opknapsubsidies zijn beperkt tot 
    • maximaal 2500 euro per slaapkamer
    • maximaal 2500 euro per opvangplaats voor het geheel aan gemeenschappelijke delen.  

Lees zeker ook de FAQ op de website 'Vlaanderen helpt Oekraïne' voor meer concrete antwoorden  op praktische vragen over deze (opknap)subsidies (vb opvangplaats met meerdere appartementen) en 

Om in aanmerking te komen voor deze forfaitaire subsidie moet de publieke slaapplaats 90 kalenderdagen beschikbaar zijn gesteld in de Vlaamse huisvestingstool

De financiering is bedoeld ter vergoeding van de kosten die een lokaal bestuur heeft om een duurzame slaapplek in te richten en om een minimale dienstverlening te voorzien.

Enkel facturen voor opknapwerken met een factuurdatum van 14/3/2022 of later komen in aanmerking voor vergoeding van de kosten. Indien een lokaal bestuur de werken met een eigen klusjesdienst uitvoert, komen de loonkosten alsook de kosten voor het gebruikte materiaal in aanmerking. Ze dienen in dit geval een verklaring op eer in te dienen over de loonkosten alsook de materiaalkosten.

Bijkomende forfaitaire subsidie

Vanaf 1 augustus 2022 komt het lokaal bestuur in aanmerking voor een bijkomende forfaitaire subsidie voor de publieke slaapplekken, om op die manier een stimulans geven om meer collectieve publieke opvangplekken te creëren.  Die bedraagt 55 euro als de slaapplek zich in een collectieve opvangplaats bevindt van minder dan 15 slaapplekken. Indien meer dan 15 slaapplekken, bedraagt de bijkomende subsidie 180 euro per maand per slaapplek. Voorwaarde is dat de slaapplek beschikbaar is op de laatste dag van de maand en op de 59 daaraan voorafgaande kalenderdagen.

Deze bijkomende subsidie heeft als doel om de gebruikskost en de exploitatiekost voor het lokaal bestuur financieel te ondersteunen. 

Het verschil tussen een private en een publieke slaapplek? 

Een private slaapplek ligt in een opvangplaats die aan één van de volgende voorwaarden voldoet:

  • de opvangplaats is een woning die geregistreerd is als hoofdverblijfplaats van een private persoon;
  • de opvangplaats is een tweede of bijkomende verblijfswoning van een private persoon;
  • de opvangplaats is een gebouw of een mobiele woonunit die een andere actor dan het lokaal bestuur op eigen initiatief beheert en ter beschikking stelt;

Voor een private slaapplek is er behalve de basissubsidie geen aparte financiering voorzien. 

Een publieke slaapplek ligt in een opvangplaats die aan één van de volgende voorwaarden voldoet:

  • de opvangplaats wordt beheerd door het lokaal bestuur of wordt ter beschikking gesteld door het lokaal bestuur;
  • de opvangplaats wordt beheerd door een andere actor dan het lokaal bestuur op verzoek van het lokaal bestuur of wordt ter beschikking gesteld door een andere actor dan het lokaal bestuur op verzoek van het lokaal bestuur;

Welke steun kan het Lokaal bestuur ontvangen voor een specifieke slaapplek?

Een specifieke slaapplek is een slaapplek in een hotel, een hostel, een jeugdverblijfcentrum, een vakantiewoning  in een vakantiepark, een assistentiewoning of een serviceflat.

Voor de eerste 10 000 in de Vlaamse huisvestingstool gevalideerde specifieke slaapplekken kan een lokaal bestuur een subsidie per slaapplek en per dag ontvangen.

Dagprijs per slaapplek: 

  • hotel: 35 euro;
  • hostel of jeugdverblijfcentrum: 20 euro;
  • vakantiewoning in een vakantiepark: 15 euro;
  • assistentiewoning of serviceflat: 15 euro

Als een slaapplek wordt toegewezen aan een tijdelijk ontheemde uit Oekraïne, wordt deze subsidie, verminderd met een forfaitair bedrag van 5,90 euro per slaapplek per dag.

Deze subsidie wordt slechts toegekend voor de kalenderdagen die vielen in een periode waarin de specifieke slaapplek gedurende minstens 90 aaneensluitende kalenderdagen ter beschikking werd gesteld in de Vlaamse huisvestingstool. Als de laatste dag van de aaneensluitende beschikbaarheidsperiode valt na 31 augustus, volstaat een aaneensluitende periode van minstens 21 kalenderdagen, uitgezonderd voor de assistentiewoningen of serviceflats.

Financiering van de nooddorpen

De stad Antwerpen, de stad Mechelen, de stad Gent  en nog een door de Vlaamse Regering nader te bepalen gemeente komen in aanmerking voor een subsidie voor de opbouw van een nooddorp voor de opvang van tijdelijk ontheemden uit Oekraïne.  Voor de slaapplekken in deze categorie start de subsidieerbare periode maar op 8 april. Er is ook subsidie voorzien voor de reële kosten die gemaakt worden bij het opbouwen en organiseren van het nooddorp:

  • de huurprijs van mobiele units, inclusief plaatsings- en verwijderingskosten;
  • de inrichtingskosten, onder meer meubilair en sanitaire voorzieningen;
  • de kosten die betrekking hebben op de veiligheid: onder meer verzekeringen, brandblussers en rookmelders;
  • de kosten voor het beheer en de uitbating van het nooddorp, onder meer energiekosten;
  • de kosten die betrekking hebben op de voorbereiding van het terrein en de aansluiting op nutsvoorzieningen.

Per slaapplek in het nooddorp komt het lokaal bestuur ook in aanmerking voor een eenmalige forfaitaire subsidie van 400 euro.  Bij een toewijzing van een slaapplek aan een tijdelijk ontheemde uit Oekraïne, wordt de terugbetaling van de kosten, verminderd met een forfaitair bedrag van 5,90 euro per slaapplek per dag.

Bij een effectieve toewijzing van een slaapplek in het nooddorp in aanmerking voor een éénmalige forfaitaire subsidie van 400 euro. Ook hier geldt dat deze subsidie kan niet meer dan één keer uitgekeerd worden voor dezelfde vluchteling in de gemeente.

Meer info lees je:

Dit besluit treedt in werking op 8 april 2022.  De subsidiëring voor zowel de publieke als de specifieke slaapplekken treden evenwel al in werking op 14 maart 2022. De Vlaamse Regering beoogt zo alle inspanningen van de lokale besturen voor het creëren van duurzame opvangplaatsen voor tijdelijk ontheemden uit Oekraïne maximaal te kunnen honoreren. 

Andere ondersteuning van de Vlaamse overheid

Regionale VLOT-teams

Naast financiële ondersteuning wil de Vlaamse regering de lokale besturen ook helpen met regionaal opgezette ondersteuningsteams. In een eerste fase zullen vijf regionale teams worden opgezet, de VLOT (Vlaamse ondersteuningsteams). In functie van de instroom en de noden op het terrein kunnen extra teams woren ingericht. Eén centraal Vlaams VLOT-team collectieve opvang zal deze regioteams ondersteunen en organiseren.   

De opdracht van de regionale VLOT-teams is de lokale besturen op het terrrein te ondersteunen en zo de lokale slagkracht te verhogen. In het bijzonder moeten die teams helpen om collectieve huisvesting te realiseren en om de linken en verbinding te leggen met dienstverlening uit diverse sectorale beleidsdomeinen (integratie, inburgering, onderwijs, welzijn, ....)

Het centrale VLOT-team zal de werkzaamheden van de  regioteams organiseren en faciliteren. Dit team neemt een algemene coördinerende en dispatchingrol op  voor vragen aan verschillende beleidsdomeinen en staat ook in voor het capapciteitsmanagement op basis van de Vlaamse huisvestingstool (zie Crisis en duurzame huisvesting).

De nieuwsbrieven van deze VLOT-teams, de VLOT-flitsen (overzicht te vinden op de de VLOT-webpagina), worden bezorgd aan de gemeentelijke coördinatoren, algemeen directeurs, burgemeesters en gouverneurs. In de VLOT-flits staat snelle praktische informatie, aanbevelingen en instructies rond de lokale opvang van mensen op de vlucht uit Oekraïne. 

Lees meer in de nota aan de Vlaamse regering

Facilitaire ondersteuning

Het Facilitair Bedrijf wil de lokale besturen ondersteunen bij hun zoektocht naar bestaande collectieve huisvestingsplaatsen en bij het creëren van nieuwe collectieve huisvestingsplaatsen. Ook voor de uitbating van de collectieve plaatsen kunnen de lokale besturen een beroep doen op het facilitair bedrijf (indien nodig via spoedaankopen). Het facilitair bedrijf zal ook afspraken met diverse Vlaamse instanties die panden of gronden ter beschikking kunnen stellen. 

De lokale besturen zullen verder een beroep kunnen doen op het facilitair bedrijf voor ondersteuning bij het afsluiten van huurovereenkomsten of koopovereenkomsten. Er komen type-overeenkomsten voor huu, onderverhuur, terbeschikkingstelling enz. Er komt een draaiboek collectieve huisvestingsplaatsen en er komen raamcontracten.

Het facilitair bedrijf zal ook onder het regime van dwingende spoed de nodige spoedaankopen kunnen uitvoeren om de acute noden te lenigen. 

De Vlaamse overheid voorziet ook specifieke ondersteuning voor de organisatie van de nooddorpen (in eerste instantie dus enkel in Mechelen en Antwerpen). Zo zal ze vie de aankoopcentrale contacten afsluiten met leveranciers inzake de inrichting, beheer en uitbatinga van die nooddorpen. Ze zal de gemeente ook ondersteunen bij de exploitatie van de nooddorpen. 

Lees meer in de nota aan de Vlaamse regering.

Subsidies voor het Geïntegreerd breed onthaal (GBO)

De Vlaamse Regering kent éénmalig een extra subsidie toe aan de penhouders van de GBO-samenwerkingsverbanden. Deze subsidie dient hun regierol binnen het samenwerkingsverbanden  te versterken. Er wordt verwacht dat deze besturen de regierol opnemen voor de ganse regio van het huidig GBO-samenwerkingsverband, inclusief de steden en gemeenten die binnen de desbetreffende eerstelijnszone vallen en momenteel niet deelnemen aan het GBO-samenwerkingsverband.De penhoudende lokale besturen beslissen in overleg met de andere lokale besturen binnen het GBO-samenwerkingsverband autonoom over de aanwending van deze middelen. Die kunnen gebruikt worden voor personeelskosten, werkingskosten of overeenkomsten met derden.

De subsidiemodaliteiten staan opgenomen in het Besluit van de Vlaamse Regering (BVR) van 1 april 2022. Ter verantwoording zal er, digitaal, een inhoudelijk en financieel verslag moeten bezorgd worden aan de Vlaamse administratie.  

Versterking van de CAW's voor aanbod psychosociale hulp

De Vlaamse Regering kent een subsidie toe van 2,73 miljoen euro aan 11 Centra voor Algemeen Welzijnswerk (CAW) voor de uitvoering van de maatregelen in welzijn, volksgezondheid en gezin naar aanleiding van de Oekraïnecrisis. Het gaat om psychosociale eerstelijnshulp bij persoonlijke en psychische problemen voor Oekraïense vluchtelingen en hun sociale omgeving. De huidige inschatting is dat 15% van de vluchtelingen tijdens deze eerste fase een beroep zal doen op dit specifieke aanbod vanuit de CAW. Op basis van monitoring van het bereik van dit aanbod kan dit in latere fases worden bijgesteld.

Opknapsubsidies voor sociale woonactoren

De Vlaamse overheid voorziet financiering voor de sociale woonactoren om opknapwerken in leegstaande sociale huurwoningen (in  afwachting  van  sloop, renovatie of verkoop) uit te voeren om ze te doen beantwoorden aan de afwijkende minimale woningkwaliteitsnormen, zodat ze die woningen kunnen doorverhuren aan de tijdelijk ontheemde Oekraïner. De subsidie bedraagt

  • maximaal  10 000  euro  per  sociale  huurwoning  wanneer  ze  voor  minimaal  6  maanden  wordt  verhuurd aan tijdelijk ontheemden uit Oekraïne. 
  • maximaal 3 000 euro per sociale huurwoning wanneer  de  sociale  huurwoning  slechts  voor  ten  minste drie maand en maximaal vijf maanden verhuurd wordt,

Ook als een sociaal verhuurkantoor, een sociale huisvestingsmaatschappij of een woonmaatschappij  een  woning  of  een  collectieve  voorziening in huur neemt en daar noodzakelijke werken uitvoert, kan er een subsidie toegekend worden voor de terugbetaling van de reële kosten van die werken.

De subsidie bedraagt

  • maximaal  2500  euro per kamer van de collectieve voorziening en 2500 euro voor het geheel van de gemeenschappelijke ruimten van de collectieve voorziening
  • maximaal 10.000 euro per zelfstandige woning
  • 250 euro (éénmalig) per zelfstandige woning of  per kamer van een collectieve voorziening voor  de organisatie van de verhuring

Voorwaarde is dat ze een overeenkomst afsluit met  de  gemeente waarin  de  woning  of de collectieve gelegen is. Andere concrete voorwaarden voor alle tegemoetkomingen zijn terug te vinden in het besluit van de Vlaamse Regering van 18 maart 2022 tot regeling van de tijdelijke huisvesting van gezinnen of alleenstaanden die dakloos zijn of dreigen te worden naar aanleiding van de oorlog in Oekraïne.

De VMSW zal ook aan Sociale huisvestingsmaatschappijen en woonmaatschappijen mobiele woonunits kunnen ter beschikking stellen voor de tijdelijk opvang van ontheemden uit Oekraïne. Voor de installatie van de woonunits en de aansluiting aan de nutsvoorzieningen ten bedrage van de reële kosten zal de SHM, de woonmaatschappij of het lokale bestuur beroep kunnen doen op subsidies (via vmsw).

Lees meer in de verschillende besluiten van de Vlaamse Regering: 

De website van Agentschap Wonen Vlaanderen geeft meer toelichting.

Lees de uitgebreide informatie van VMSW   over deze mogelijkheden van de sociale woonactoren. Hierin is onder andere opgenomen hoe ze de verschillende subsidies kunnen aanvragen en wat de impact is op de Gewestelijke socialea correctie.