Toegankelijkheid in zwembad Kapermolen Hasselt
De toegankelijkheidsinspanningen maken deel uit van het bredere toegankelijkheidsbeleid van Stad Hasselt. Hasselt doorliep in 2019 het chartertraject Naar een toegankelijke stad onder begeleiding van Inter. Dat leidde tot een actieplan toegankelijkheid voor de periode 2020-2024. In 2023 werd dat plan geëvalueerd en geactualiseerd. De werking rond toegankelijkheid loopt nog steeds.
Inhoud van deze pagina
Algemene gegevens
Koning Boudewijnlaan 22
3500 Hasselt
België
Wat is er gebeurd?
Stad Hasselt maakte van toegankelijkheid een structureel aandachtspunt binnen zwembad Kapermolen. De stad werkte daarbij niet alleen aan fysieke toegankelijkheid, maar ook aan hulpmiddelen, begeleiding en aangepast sportaanbod.
In het zwembad zijn aangepaste kleedkamers, aangepaste toiletten en aangepaste douches aanwezig. Er zijn liften naar de verschillende verdiepingen en er is een tribuneruimte voorzien voor rolstoelgebruikers. Daarnaast investeerde de stad in hulpmiddelen zoals een hefplatform, een zwembadlift, drijfmateriaal en zwembadrolstoelen.
De toegankelijkheid stopt niet bij de infrastructuur. Medewerkers bieden ook praktische ondersteuning aan bezoekers die dat nodig hebben. Dat kan gaan over materiaal klaarzetten, helpen bij de verplaatsing naar het water of bezoekers begeleiden in het gebruik van hulpmiddelen.
Daarnaast is er aandacht voor aangepast zwemaanbod. Hasselt organiseert zwemlessen voor mensen met ASS. Die lessen gebeuren in een gestructureerde omgeving, met vaste routines, visuele ondersteuning, kleine groepjes en begeleiding op maat. In Hasselt is bovendien al sinds 1975 een G-sportzwemclub actief. Die opgebouwde expertise is waardevol voor de verdere uitbouw van inclusief en aangepast zwemmen.
Zwembad Kapermolen is een grote publieke sportinfrastructuur met sportbaden en recreatiebaden. Daardoor is de toegankelijkheidsaanpak niet beperkt tot één doelgroep of één moment, maar ingebed in een drukbezochte stedelijke voorziening waar veel verschillende gebruikers samenkomen.
Waarom?
Zwemmen is een populaire vorm van sport, ontspanning en ontmoeting. Toch is een zwembad voor mensen met een beperking of verminderde mobiliteit vaak een plek met veel drempels. Denk aan kleedkamers die niet ruim genoeg zijn, natte en gladde vloeren, hoogteverschillen, een moeilijke overgang naar het water, gebrek aan hulpmiddelen of onzekerheid over begeleiding.
Ook voor mensen met ASS of andere specifieke ondersteuningsnoden kan een zwembadbezoek moeilijk zijn. Drukte, lawaai, onvoorspelbaarheid en een gebrek aan structuur kunnen ervoor zorgen dat deelnemen aan zwemlessen of vrij zwemmen niet vanzelfsprekend is.
Stad Hasselt wilde daarom de drempels in zwembad Kapermolen zoveel mogelijk verlagen. De stad vertrekt vanuit het principe dat sportinfrastructuur bruikbaar en comfortabel moet zijn voor zoveel mogelijk mensen. Toegankelijkheid wordt niet gezien als een extra voorziening achteraf, maar als een onderdeel van kwaliteitsvolle publieke dienstverlening.
Het beoogde resultaat
De praktijk wil ervoor zorgen dat meer mensen op een comfortabele, veilige en zelfstandige manier gebruik kunnen maken van zwembad Kapermolen. Mensen met een beperking, ouderen, rolstoelgebruikers, G-sporters en bezoekers met specifieke ondersteuningsnoden moeten kunnen zwemmen, sporten of ontspannen zonder telkens op dezelfde drempels te botsen.
Daarnaast wil Hasselt inclusief sporten versterken. Door aangepaste infrastructuur te combineren met persoonlijke ondersteuning en specifiek aanbod, zoals zwemlessen voor mensen met ASS, wordt deelname realistischer en aangenamer.
De aanpak draagt ook bij aan bewustwording bij medewerkers en gebruikers. Toegankelijkheid is niet alleen een kwestie van gebouwen aanpassen, maar ook van houding, communicatie, begeleiding en praktische organisatie.
Wat waren de uitdagingen?
Een eerste uitdaging is de complexiteit van zwembadtoegankelijkheid. Een zwembad is een omgeving met water, natte vloeren, hygiënevoorschriften, veiligheidseisen en verschillende bezoekersstromen. Aanpassingen moeten dus tegelijk toegankelijk, veilig en praktisch werkbaar zijn.
Een tweede uitdaging is de diversiteit van de doelgroep. Niet elke bezoeker heeft dezelfde noden. Een rolstoelgebruiker, iemand met ASS, een oudere persoon, een kind met een beperking of een G-sporter hebben elk andere vormen van ondersteuning nodig.
Een derde uitdaging is het combineren van toegankelijkheid met drukte. Zwembad Kapermolen is een populaire voorziening met veel bezoekers. Op drukke momenten vraagt het extra aandacht om rust, veiligheid en begeleiding te garanderen. De stad werkt intussen ook met een toegangssysteem en zwemteller om bezoekersstromen beter te beheren.
Ook de blijvende kennisopbouw bij personeel is belangrijk. Hulpmiddelen zijn pas bruikbaar als medewerkers weten hoe ze ermee moeten omgaan en als bezoekers op een respectvolle manier ondersteund worden.
De succesfactoren
Een belangrijke succesfactor is dat Hasselt toegankelijkheid structureel verankerde in een breder stedelijk beleid. De aanpassingen in zwembad Kapermolen staan niet op zichzelf, maar passen binnen een visie op toegankelijke gebouwen, publieke ruimte, dienstverlening en communicatie.
De samenwerking met Inter is een tweede succesfactor. Door toegankelijkheidsexpertise te betrekken, kon de stad gerichter werken aan infrastructuur, hulpmiddelen en gebruikscomfort.
Ook de combinatie van infrastructuur en begeleiding is sterk. Aangepaste kleedkamers, liften en zwembadliften zijn noodzakelijk, maar ze worden pas echt bruikbaar wanneer medewerkers bezoekers helpen om hun weg te vinden en hulpmiddelen correct klaarzetten.
Het aangepaste zwemaanbod voor mensen met ASS maakt de praktijk concreet voor een doelgroep die vaak extra drempels ervaart. Kleine groepen, vaste routines en visuele ondersteuning zorgen voor voorspelbaarheid en vertrouwen.
Tot slot is de aanwezigheid van een ervaren G-sportzwemclub een troef. De club brengt praktijkkennis binnen over wat werkt voor sporters met een beperking en helpt het aanbod duurzaam te verankeren.
Tips voor andere gemeenten
- Vertrek vanuit een brede visie op toegankelijkheid. Denk niet alleen aan rolstoeltoegankelijkheid, maar ook aan prikkelgevoeligheid, begeleiding, communicatie, rust, veiligheid en gebruikscomfort.
- Betrek toegankelijkheidsexperten én gebruikers. Zij zien drempels die in een klassieke infrastructuurbenadering vaak onzichtbaar blijven.
- Combineer investeringen in infrastructuur met opleiding en sensibilisering van personeel. Een hulpmiddel maakt pas verschil als medewerkers weten hoe ze het gebruiken en bezoekers zich welkom voelen.
- Voorzie duidelijke informatie vooraf. Bezoekers willen weten welke hulpmiddelen beschikbaar zijn, of er aangepaste kleedkamers zijn, hoe ze begeleiding kunnen vragen en welke drukte ze mogen verwachten.
- Werk samen met lokale G-sportclubs en verenigingen. Zij hebben ervaring met concrete noden van sporters en kunnen helpen om het aanbod beter af te stemmen.
- Evalueer regelmatig. Toegankelijkheid is geen eenmalige aanpassing, maar vraagt voortdurende opvolging, zeker in een drukbezochte sportinfrastructuur.
Algemeen contact
Deel je eigen praktijk
Wil je actief helpen en onze praktijkendatabank aanvullen? Deel zelf een praktijkvoorbeeld en inspireer je collega’s.