‘Ik ben ondertussen meer dan dertig jaar geleden gestart bij het OCMW van de gemeente Beerse,’ vertelt Viviane. ‘Eerst deed ik enkele interims in de private sector, onder andere in een kinderdagverblijf, later startte ik op de sociale dienst. Wat mij toen motiveerde, drijft mij vandaag nog altijd: ik wilde iets betekenen voor mensen die het moeilijk hebben en vaak geen netwerk of stem hebben. Mensen in armoede vormden toen nog niet echt een georganiseerde groep. Het waren veelal afzonderlijke verhalen, individuele problemen. Ik wilde mee helpen om hun stem binnen het lokaal bestuur hoorbaar te maken.’
Viviane Cornelissen werkte meer dan dertig jaar voor het OCMW van Beerse en bouwde er het armoedebeleid mee uit. Vandaag geeft ze de fakkel stilaan door aan Joke Aernouts, die sinds september 2025 diensthoofd van de sociale dienst is. Aernouts maakte de overstap vanuit het buitengewoon onderwijs, waar ze jarenlang als leerkracht, beleidsondersteuner en directeur werkte.
‘Ik heb eigenlijk een beetje op alle diensten gezeten. Ik ben diensthoofd geweest en later beleidsmedewerker geworden. Mijn rol ging veel breder dan individuele hulpverlening. Ik probeerde vooral preventief en proactief te werken: hoe kunnen we vermijden dat mensen in armoede terechtkomen? Dat betekent veel overleg, maar ook nieuw beleid maken om drempels te verminderen en de toegang tot rechten en diensten te verbeteren. Daarvoor moet je veel bruggen bouwen tussen diensten, maar ook signalen durven geven. Soms moet je een beetje de luis in de pels zijn.
‘Ik spreek niet alleen met de sociale dienst’, gaat ze verder. ‘Ook met vrije tijd, burgerzaken, financiën of kinderopvang. Armoede raakt aan alles. Tegelijk probeerde ik altijd de dialoog met ervaringsdragers op te bouwen. Mensen in armoede weten zelf heel goed waar ze tegen botsen. Als je echt iets wil veranderen, moet je hen mee aan tafel zetten.’
Joke vertelt over haar eigen carrièrepad: ‘Ik kom uit een totaal andere sector, maar uiteindelijk werk je overal met mensen. Na medische problemen kon ik mijn vorige job niet meer blijven doen. Dat gaf mij echt liefdesverdriet. Ik ben dan gaan zoeken naar een job waar ik toch dicht bij mensen kon blijven staan. Zo ben ik hier terechtgekomen.’
‘Viviane wordt niet één op één vervangen’, legt ze uit. ‘De sociale dienst had nood aan een diensthoofd omdat de werkdruk enorm is toegenomen. Maar tegelijk probeer ik wel verder te bouwen op alles wat zij hier heeft uitgebouwd. Dat is niet eenvoudig, want Viviane draagt ongelooflijk veel kennis en relaties mee. Dat zit niet in documenten of procedures. Dat zit in hoe ze werkt en denkt.’
‘Wat wij hier zien, zijn vaak gezinnen waar problemen zich opstapelen’, vertelt Viviane. ‘Financiële zorgen, stress, eenzaamheid, gezondheidsproblemen, administratieve moeilijkheden. Mensen lopen soms compleet vast. Daarom zijn onze brugfiguren zo belangrijk. Zij proberen mensen die onder de radar blijven voorzichtig te bereiken en een vertrouwensband op te bouwen.’
‘In een kleine gemeente als Beerse is anonimiteit moeilijk’, vult Joke aan. ‘De stap naar het OCMW zetten is voor veel mensen groot. Een brugfiguur verlaagt die drempel. Niet vanuit controle, maar vanuit vertrouwen. Gewoon vertrekken van: wie ben jij als mens?’
‘Ik merk vandaag vooral heel veel onzekerheid’, zegt Viviane. ‘Mensen voelen dat zekerheden wegvallen. Denk aan werkloosheid, ziekte-uitkeringen, strengere regelgeving. Er leeft veel angst. Mensen weten niet meer waar ze recht op hebben of wat er nog gaat veranderen. Wij zien opnieuw mensen binnenkomen met ongeopende brieven, gewoon omdat elke envelop slecht nieuws lijkt te brengen.’
‘Dat is heel heftig’, zegt Joke. ‘Wij zien mensen die compleet blokkeren door stress. Terwijl problemen daardoor natuurlijk alleen groter worden. Die onzekerheid kruipt overal tussen.’
Toch kijken beide vrouwen ook met veel trots terug op wat er al gerealiseerd is. ‘Een van de zaken waar ik nog altijd trots op ben, is dat we hier al heel vroeg samenwerkingen hebben opgezet rond de derdebetalersregeling bij huisartsen’, vertelt Viviane. ‘Dat bestond toen eigenlijk nog niet echt. Dat heeft voor veel mensen een groot verschil gemaakt.’
Maar het meest trots is ze op de focusgroep van mensen in armoede die in Beerse uitgroeide tot een echte expertengroep. ‘Dat zijn mensen met hun eigen rugzak, maar die tegelijk nadenken over hoe het beter kan voor anderen. Je ziet hen groeien in zelfvertrouwen en tegelijk geven ze enorm waardevolle signalen aan het lokale bestuur. Dat is ontzettend krachtig.’
Joke wil dat participatieve verhaal absoluut verderzetten. ‘Ik heb zelf in het onderwijs ook fouten gemaakt’, zegt ze eerlijk. ‘Door goedbedoelde acties te organiseren zonder mensen echt mee te nemen in het denkproces. Terwijl net dat zo belangrijk is. Mensen willen in hun eigen kracht staan.’
‘Daarom wil ik ook sterker inzetten op samenwerking met scholen in de strijd tegen kinderarmoede. Onderzoek toont hoe groot de impact van armoedestress op kinderen is. Soms kunnen kleine dingen al een verschil maken. Een leerkracht die begrijpt waarom een kind plots blokkeert. Een netwerk dat snel schakelt. Dat menselijke maakt echt het verschil.’
Viviane knikt. ‘Dat is eigenlijk altijd mijn uitgangspunt geweest – zoals de uitspraak van Gandhi: “Alles wat je zonder mij doet, doe je tegen mij.” Betrek mensen. Luister naar hen. Bouw samen.’
‘En blijf ook vooruitdenken’, besluit ze. ‘Stilstaan is achteruitgaan. Je moet blijven zoeken naar kansen, blijven leren van anderen en blijven durven vernieuwen. Niet alles lukt, maar dat mag je niet tegenhouden. Zolang je blijft vertrekken vanuit de mens achter het dossier, kun je echt verschil maken.’—
