OCMW-verhaal: OCMW’s bereiden zich voor op het onbekende

Hoe hebben OCMW’s in Vlaanderen zich voorbereid op de instroom van mensen die hun werkloosheidsuitkering verliezen? Voor veel OCMW’s vormden de RVA-cijfers die ze in juni 2025 ontvingen een belangrijk mijlpaal. Die cijfers waren een momentopname, maar toonden wel hoeveel mensen hun werkloosheidsuitkering verliezen per lokaal bestuur en per golf (in januari 2026, maart, enzovoort).

Toch blijft het onduidelijk hoeveel van hen recht zullen hebben op een leefloon. Daarom raadde VVSG aan om niet automatisch van een derde uit te gaan, maar om verschillende scenario’s naast elkaar te leggen en af te wegen.

Leefloondienstverlening hertekend

Bijna alle OCMW’s hebben hun dienstverlening hertekend naar aanleiding van de beperking van de werkloosheidsuitkeringen in de tijd (BWIT). Ze focusten daarbij vooral op hun leefloondienstverlening. Activering komt op de tweede plaats.

De ingrepen in de leefloondienstverlening moeten vooral de beslissingstermijn van 30 dagen beschermen, ook bij een grotere instroom. Er is een verband tussen de grootte van de ingrepen en de lokale uitstroomcijfers uit de werkloosheid. Hoe groter de verwachte instroom, hoe steviger de ingrepen.

Enkele voorbeelden:

• een apart team dat leefloonaanvragen van deze nieuwe doelgroep behandelt,
• ruimere openingsuren van het OCMW,
• de contactmomenten in het sociaal onderzoek optimaliseren,
• inzet van artificiële intelligentie.

Sommige OCMW’s onderzochten ook welke andere dienstverlening ze, indien nodig, tijdelijk beperkter zouden kunnen aanbieden. Ze gingen ook in overleg met partners over BWIT en organiseerden infomomenten.

Extra personeel en verschuivingen in het werk

Heel wat OCMW’s nemen extra sociaal werkers aan of leggen vooraf vast vanaf hoeveel extra aanvragen ze dat zullen doen. Die nieuwe collega’s behandelen niet altijd de aanvragen naar aanleiding van de BWIT, maar nemen ook andere taken over van meer ervaren collega’s.

Ook OCMW’s die geen extra personeel aanwerven, herschikken hun werking. Voorbeelden daar zijn OCMW’s waar sociaal onderzoek systematisch door dezelfde sociaal werkers gebeurt en nu extra collega’s klaarstaan om bij  te springen wanneer nodig.  

Veel vragen blijven open

OCMW’s stellen zich vandaag nog heel wat vragen. De meest prangende: hoeveel mensen zullen uiteindelijk instromen en zal onze voorbereiding volstaan

De BWIT is een historische omwenteling die onder grote snelheid wordt uitgerold. OCMW’s moesten zich erg snel en op basis van weinig informatie voorbereiden. 

Een andere cruciale vraag: welke rol neemt de VDAB op? Een grote groep mensen verliest hun werkloosheidsuitkering, maar moet nog steeds geactiveerd worden. OCMW’s dringen aan op gefocust, beter, en sneller toegankelijk aanbod vanuit VDAB. 

Ook de impact op andere dienstverlening – zoals financiële steun of budgetbegeleiding – baart zorgen. OCMW’s bekijken hoe ze die impact in kaart kunnen brengen en opvolgen.

Samen met de OCMW’s houdt de VVSG de evolutie op het terrein nauwlettend in de gaten.