Het Agentschap Binnenlands Bestuur (ABB) publiceerde eind 2025 een tweede reeks vervolgonderzoeken bij de survey Samenleven in Diversiteit (SID). Die nieuwe analyses en 42 diepte-interviews geven lokale besturen extra houvast om gericht te werken aan sociale cohesie, taalgebruik, participatie en de aanpak van discriminatie. De VVSG verwelkomt deze verdieping en licht in volgende nieuwsberichten de vier thematische papers telkens apart toe.
Waarom deze vervolgonderzoeken?
De SID-survey liep in 2017 en 2022, bij respectievelijk 4.500 en 5.100 inwoners van Belgische, Marokkaanse, Turkse, Poolse, Roemeense en Congolese herkomst, en sinds 2022 ook van Afghaanse herkomst. De bevraging kijkt naar thema’s die in andere onderzoeken vaak minder aandacht krijgen, zoals sociale cohesie, ervaringen met discriminatie, taalgebruik en participatie.
Onderzoeksbureau Ipsos verdiepte de resultaten met:
thematische kwantitatieve analyses op de surveydata
42 diepte-interviews met respondenten uit zeven herkomstgroepen (kwalitatieve verdieping)
Vier papers bundelen de belangrijkste inzichten
Ipsos bundelde de kwantitatieve analyses in vier papers.
Sociale cohesie: contact helpt, maar isolement blijft een risico
Mensen voelen zich sterker verbonden met België als ze:
langer in het land wonen
het Nederlands beter kennen
diverse buurtcontacten hebben
een inburgeringstraject volgden
Negatieve ervaringen door herkomst, huidskleur of geloof hangen dan weer samen met minder verbondenheid.
Tussen 2017 en 2022 zie je tegelijk:
meer diverse vriendenkringen
meer risico op sociaal isolement
minder divers bezoek (geven en ontvangen)
minder deelname aan verenigingen, al kiest wie deelneemt vaker voor diverse verenigingen
Houdingen tegenover diversiteit: in 2022 vaker positief, maar niet op elk thema
In 2022 staan respondenten gemiddeld positiever dan in 2017 tegenover herkomstdiversiteit, gendergelijkheid, LGBTI+ en andere geloven. Tegelijk blijven er spanningspunten, onder meer rond gendergelijkheid, LGBTI+ en geloof.
Factoren die sterk samenhangen met attitudes zijn onder meer: praktiserend gelovig zijn, opleiding, leeftijd, gender en contact met andere groepen.
Nederlands en taalgebruik:taalkennis blijft stabiel, gebruik in de buurt daalt
De gemiddelde taalkennis blijft tussen 2017 en 2022 ongeveer gelijk. Tegelijk spreken respondenten minder Nederlands in de buurt.
Wat vaak samenhangt met betere taalkennis en meer gebruik:
Belgische vrienden en buurtcontacten
een inburgeringstraject
langer verblijf
wonen in een centrumstad
De studies tonen ook duidelijke verschillen tussen herkomstgroepen in hoe taalkennis en taalgebruik samengaan.
Discriminatie en negatieve ervaringen: hardnekkig en vrij stabiel over tijd
Discriminatie blijft een terugkerend probleem, zeker bij mensen van buitenlandse herkomst. Over alle groepen heen melden jongeren vaker discriminatie en ervaren ze vaker politiecontroles “omwille van herkomst”.
Ook de financiële situatie speelt mee: wie makkelijker rondkomt, rapporteert bijna overal minder negatieve ervaringen.
Opvallend: in meerdere analyses hangt betere kennis van Nederlands en/of Engels samen met meer gerapporteerde negatieve ervaringen, bijvoorbeeld in werk- en opleidingscontexten.
Tussen 2017 en 2022 verandert de gemeten frequentie van negatieve ervaringen in veel domeinen niet significant: de problematiek blijft dus hardnekkig aanwezig.
Diepte-interviews maken de cijfers concreet
De 42 interviews maken de cijfers concreter. Je ziet beter hoe mensen ervaringen beleven, welke drempels ze tegenkomen en waar ze kansen zien voor zichzelf en hun omgeving.
Lokale besturen in Vlaanderen vervullen een regierol in het lokaal integratiebeleid. Ze werken aan een inclusieve samenleving waarin iedereen volwaardig kan deelnemen, ongeacht afkomst of achtergrond Het lokaal integratiebeleid is een transversaal beleid, gericht op de integratie en participatie van nieuwkomers en mensen met een migratieachtergrond.
Werken aan diversiteit en gelijke kansen is waardevol, maar vaak ook uitdagend. Deze online kennisgroep biedt medewerkers van lokale besturen een plek om elkaar te vinden, vragen te stellen en kennis, tools en ervaringen te delen.
