De Vlaamse hulpverleningszones registreerden tijdens de voorbije jaarwisseling 105 interventies gelinkt aan particulier vuurwerk. Dat is bijna dubbel zoveel als in 2024, blijkt uit een bevraging van Netwerk Brandweer. Voor de VVSG en Netwerk Brandweer is de conclusie duidelijk: lokale verboden alleen volstaan niet. We hebben uniforme, handhaafbare regels nodig, afgestemd met onze buurlanden en ondersteund door sterkere Europese maatregelen, om inwoners én hulpverleners beter te beschermen.
Lokale verboden nemen toe, maar incidenten blijven stijgen
Meer en meer steden en gemeenten kiezen voor een vuurwerkverbod. Uit de analyse van Oscare vzw(opent nieuw venster), nazorg- en onderzoekscentrum voor mensen met brandwonden en littekens, blijkt dat 69,8% van de Vlaamse gemeenten particulier vuurwerk volledig verbiedt. In de andere gemeenten geldt meestal een beperkte toelating, binnen een strikt tijdsvenster of onder voorwaarden.
Toch blijft de jaarwisseling een moment met veel risico’s. De voorbije oudejaarsnacht moesten hulpverleningszones ongeveer 105 keer uitrukken voor incidenten met vuurwerk. Dat bevestigt wat lokale besturen al langer ervaren: (vaak illegaal) vuurwerk afsteken neemt toe, terwijl handhaving moeilijker wordt.
Sensibiliseren lukt, handhaven botst op grenzen
Lokale besturen, hulpdiensten en organisaties investeerden de voorbije jaren sterk in sensibilisering. De regels zijn duidelijk uitgelegd, campagnes bereikten een breed publiek en er werd volop ingezet op preventie.
En toch zitten we met een pijnlijke paradox: net op oudejaarsnacht, wanneer het misloopt, kan de brandweer bij incidenten vaak niet optreden zoals anders. Het is simpelweg te gevaarlijk. De veiligheid van het personeel komt eerst. Dat maakt duidelijk hoe hoog het risico ligt en hoe beperkt de ruimte voor handhaving vandaag is.
Vuurwerk als middel van agressie
De VVSG en Netwerk Brandweer stellen vast dat vuurwerk ook ingezet wordt bij gerichte acties tegen hulpverleners. Dat is geen "kwajongensstreek" meer, maar gerichte agressie.
Hulpverleners moeten veilig kunnen werken, zeker tijdens piekmomenten zoals oudejaarsnacht. Dat vraagt duidelijke grenzen en regels die ook effectief afdwingbaar zijn. Een uniforme aanpak helpt om die grens scherp te stellen en te bewaken.
Wat VVSG en Netwerk Brandweer vragen
De VVSG en Netwerk Brandweer blijven aandringen op een aanpak die lokale besturen echt helpt:
een uniform nationaal verbod op consumentenvuurwerk, zodat handhaving haalbaar wordt
afstemming met buurlanden, in het bijzonder Nederland
sterkere Europese maatregelen tegen illegale (online) verkoop en voor betere controle en traceerbaarheid
Uit eerdere VVSG-bevragingen blijkt dat het merendeel van de Vlaamse burgemeesters een algemeen verbod steunt en een bovenlokale aanpak verwacht. Lokale besturen vragen duidelijkheid, eenduidige regels en een kader dat ze ook effectief kunnen handhaven.
Zo maken we van de jaarwisseling opnieuw een moment van verbinding, en geen test voor de veiligheid van inwoners en hulpverleners.
De risico’s zijn reëel, ook bij "onschuldig” vuurwerk
De risico’s zijn helaas geen theorie. Afgelopen oudjaarsnacht ontstond in een Zwitserse skioord een zware brand in een bar met meer dan 140 slachtoffers. Volgens de lokale autoriteiten werd de brand vermoedelijk veroorzaakt door vuurwerkfonteinen die te dicht bij het plafond werden gebruikt of op flessen waren bevestigd.
Dat drama toont hoe klein, schijnbaar onschuldig pyrotechnisch materiaal in een drukke omgeving kan uitmonden in een levensgevaarlijke situatie. Het onderstreept waarom duidelijke regels en strikte beperkingen geen overdreven maatregel zijn.
Wat zijn hulpverleningszones, hoe werden ze gevormd en hoe zijn ze georganiseerd? Hoe evolueerde de gemeentelijke brandweer naar een hulpverleningszone? En hoe zit het met de politieke sturing en de financiering?
