De Europese regelgeving schone voertuigen verplicht ook lokale besturen om hun wagenpark stelselmatig te verduurzamen. Wat houdt dit juist in? En is jouw bestuur op koers om de streefcijfers tegen eind dit jaar te behalen?
Sinds augustus 2021 is de Europese Richtlijn 2019/1161 van kracht. Die verplicht overheden, dus ook lokale besturen, om in overheidsopdrachten voor voertuigen een minimumaandeel ‘schone’ voertuigen op te nemen. België zette deze richtlijn in 2022 om in nationale wetgeving. Lokale besturen moeten nu bij overheidsopdrachten voor voertuigen (aankoop, leasing of huur) een bepaald percentage ‘schone’ en ‘emissievrije’ voertuigen incalculeren. Ook openbaredienstcontracten voor personenvervoer per bus en overheidsopdrachten voor diensten zoals openbaar vervoer, specifiek personenvervoer, vuilnisophaling, post- en pakketvervoer vallen onder de richtlijn.
De verplichtingen gelden voor overheidsopdrachten met een geraamde waarde gelijk aan of hoger dan de Europese drempel. Er zijn aparte streefdoelen voor lichte voertuigen zoals dienst- en bestelwagens en voor zware voertuigen zoals vuilniswagens en autobussen. Elke aanbestedende overheid moet voor de totaliteit van haar opdrachten tussen 9 juni 2022 en 31 december 2025 de minimale streefdoelen halen. Daarna volgen er strengere doelstellingen.
Overheden rapporteren door bij de gunning van aankopen, maar ook bij huur en contracten voor diensten, een aantal nieuwe velden in te vullen via de dossiers in e-notification bij de bekendmaking van de gunning
Gestroomd.be, een initiatief van de Vlaamse streekintercommunales, biedt lokale besturen een gebruiksvriendelijk platform en overzichtelijk aanbod om zonder complexe procedures elektrische voertuigen aan te schaffen. Door hiervan gebruik te maken bespaart het bestuur tijd en middelen. Ook is er technische ondersteuning en kunnen specifieke voertuigen op maat besteld worden. www.gestroomd.be/(opent nieuw venster)
Welke streefdoelen gelden nu?
De richtlijn stelt minimumstreefcijfers vast, te behalen per groep van voertuigcategorieën over twee periodes. Voor de eerste periode, die loopt tot en met 31 december 2025, zijn dat volgende doelen: minstens 38,5% van de lichte voertuigen moet voldoen aan de criteria van een schoon licht bedrijfsvoertuig. Lichte voertuigen behoren tot voertuigcategorie M1, M2 en N1, het zijn bijvoorbeeld dienst- en bestelwagens. Een schoon licht bedrijfsvoertuig heeft een uitstoot van maximaal 50 gram CO₂/km en Real Driving Emissions (RDE) van luchtverontreinigende stoffen van maximaal 80% van de emissiegrenswaarden.
Bij de zware voertuigen wordt een onderscheid gemaakt tussen bussen (voertuigcategorie M3) en andere zware voertuigen (categorie N2 en N3, bijvoorbeeld vuilniswagens). Een schoon zwaar bedrijfsvoertuig maakt gebruik van elektriciteit, waterstof, biobrandstoffen, vloeibaar petroleumgas (LPG) of aardgas, inclusief biomethaan in gasvorm (CNG) en vloeibare vorm (LNG). Een emissievrij zwaar bedrijfsvoertuig gebruikt alternatieve brandstoffen, zonder interne verbrandingsmotor of met een interne verbrandingsmotor met emissies van minder dan 1 gram CO2 /kWh, of emissies van minder dan 1 gram CO2 / km. Voor bussen geldt dat 22,5% van de aanbestede bussen schone zware bedrijfsvoertuigen moeten zijn en nog eens 22,5% emissievrije voertuigen. Van de aanbestede vrachtwagens moet in deze eerste periode 10% schoon zijn.
Alle percentages worden verhoogd voor de periode van 1 januari 2026 tot en met 31 december 2030.
Kansen voor meer duurzaamheid
Naast de richtlijn schone voertuigen komt ook het Vlaamse Energie- en Klimaatplan (VEKP) met doelstellingen: tegen 2030 zouden lokale besturen 40% minder CO₂ moeten uitstoten met hun eigen patrimonium en wagenpark, in vergelijking met 2019. Voor lokale besturen zijn dat niet alleen doelstellingen, maar ook kansen: door het goede voorbeeld te geven kunnen ze burgers en organisaties inspireren tot duurzamer gedrag. Zo kan het gemeentelijk wagenpark een hefboom worden in het klimaatbeleid. En dat hoeft niet meteen met een volledige elektrische vloot. Ook stappen zoals overbodige voertuigen schrappen, inzetten op deelmobiliteit of een aankoop combineren met laadinfrastructuur zijn zinvol. —
Richtlijn schone voertuigen: https://www.vlaanderen.be/het-facilitair-bedrijf-overheidsopdrachten-en-raamcontracten/duurzame-en-innovatieve-overheidsopdrachten/productgroepen-duurzame-overheidsopdrachten/voertuigen(opent nieuw venster)
