Sociale woonwijken als groenblauwe parels
Sociale woonwijken zijn vaak sterk verhard en kwetsbaar voor hitte. Het project Na(b/t)uurschap toont hoe ontharding, biodivers groen en hergebruik de leefkwaliteit verbeteren. Succes vraagt goed ontwerp, participatie en sterke samenwerking met gemeenten.
Inhoud van deze pagina
Algemene gegevens
Brouwerijstraat
2430 Laakdal
België
Wat is er gebeurd?
Binnen het project Na(b/t)uurschap werden in Edegem en Laakdal twee sociale woonwijken deels onthard en vergroend. Verharde ruimtes maakten plaats voor biodiverse groenzones met waterinfiltratie, speelaanleidingen en ontmoetingsplekken. In Edegem werd een volledig verharde binnenruimte omgevormd tot een avontuurlijke tuin met infiltratiekom, bomen, eetbare planten en waterdoorlatende paden. In Laakdal werd op meerdere plekken onthard met focus op een koele, biodiverse wijk voor alle leeftijden. Het project zette in op hergebruik, extensief beheer en participatie, en fungeerde als piloot voor een bredere transitie binnen sociale huisvesting.
Waarom?
De gemiddelde sociale woonwijk in Vlaanderen wordt vaak gekenmerkt door een kaal openbaar domein vol verharding. De wijken lichten donkerrood op in hittestresskaarten en zijn extra gevoelig voor de gevolgen van de klimaatverandering. Hier liggen grote kansen om te ontharden, te vergroenen en om de leefomgeving gezonder en meer klimaatrobuust te maken, zeker nu er zich in veel sociale woonwijken een grote renovatiegolf opdringt. Tegelijk is het niet altijd vanzelfsprekend om bewoners of omwonenden van die kansen te overtuigen, en zijn deze buitenruimtes vaak het resultaat van een rationaliseringsoefening waarbij extra groenbeheer werd vermeden.
Het beoogde resultaat
De doelstellingen werden grotendeels bereikt: beide wijken kregen een groenere, aantrekkelijkere inrichting met meer biodiversiteit, betere waterhuishouding, extra speel- en ontmoetingsruimte en verbeterde akoestiek. Daarnaast had het project een breder effect en zette het beweging in de sector via samenwerking met partners zoals Initia en Wonen in Vlaanderen.
Wat waren de uitdagingen?
Belangrijke uitdagingen waren bewoners meekrijgen in het verhaal, en onverwachte meerkosten door ondergrondse funderingen. In beide projecten bleek de funderingslaag dikker dan verwacht, wat de kosten deed oplopen. In Edegem besloot de woonmaatschappij daarom de fundering onder de paden te behouden en te perforeren, om ze waterdoorlatend te maken.
De succesfactoren
In Laakdal gaf de betrokkenheid van de gemeente de doorslag op meerdere vlakken. Het gemeentelijke netwerk leidde naar de geschikte aannemers, en de technische dienst van de gemeente kon een deel van de onthardingswerken opnemen waardoor het project betaalbaar bleef. Hun betrokkenheid leverde grote meerwaarde bij de participatiemomenten. Tegelijk gaven ze in Laakdal aan dat ook zij – als kleine gemeente – dankbaar gebruikmaakten van de ondersteuning en expertise van de projectpartners.
Tips voor andere gemeenten
Samenwerking tussen gemeente en woonmaatschappij is cruciaal. Investeer in sterk vooronderzoek en ontwerp. Kies voor biodivers, onderhoudsarm groen en denk toekomstgericht over ruimte en mobiliteit. Organiseer participatie doordacht: betrek bewoners op sleutelmomenten, werk met toegankelijke taal, sociaal werkers en communiceer helder.
Algemeen contact
Afbeeldingen
Video's
Deel je eigen praktijk
Wil je actief helpen en onze praktijkendatabank aanvullen? Deel zelf een praktijkvoorbeeld en inspireer je collega’s.