Laatst gewijzigd op
31/03/2026
LIFE AT LAST-project
Status
Afgelopen
Startdatum
Einddatum
Initiatiefnemer
AESS
LIFE AT LAST is een door de EU gefinancierd project dat Europese steden ondersteunt bij het verwezenlijken van hun klimaatambities. Het project heeft als doel om kleinere steden en gemeenten in Europa te helpen bij het uitvoeren van Duurzame Energie- en Klimaatactieplannen (SECAP).
Inhoud van deze pagina
Situering
De productie en het gebruik van energie zijn verantwoordelijk voor meer dan 75% van de broeikasgasemissies van de Europese Unie. Het decarboniseren van het energiesysteem van de EU is daarom cruciaal om de klimaatdoelstellingen van 2030 te halen en tegen 2050 koolstofneutraliteit te bereiken zoals vastgesteld in de EU Green Deal.
Steden en gemeenten spelen een essentiële rol bij de inspanningen rond klimaatmitigatie- en adaptatie. Dat geldt met name in Europa, waar ongeveer 74% van de bevolking in stedelijke gebieden woont. Steden en gemeenten zijn belangrijke spelers om programma’s voor klimaatverandering te ontwikkelen en uit te voeren. Dat komt doordat ze lokale klimaatinspanningen koppelen aan nationale en internationale afspraken.
Lokale besturen reageerden op de klimaatbeleidsmaatregelen en -doelstellingen op Europees niveau door klimaatplannen te ontwikkelen, vaak onder de paraplu van het Burgemeestersconvenant. De Europese Commissie ontwikkelde ook een reeks missies waarmee ze de uitvoering van deze beleidsmaatregelen ondersteunt. Toch bereiken ze voornamelijk een klein aantal voorlopers, zoals steden met meer dan 500 000 inwoners, en blijven er uitdagingen bestaan. Middelgrote en kleinere steden vinden het moeilijker om de realisering en opvolging van Duurzame Energie- en Klimaatactieplannen (SECAP) uit te voeren.
Hier komt AT LAST(opent nieuw venster) in beeld want het project zet in op capaciteitsopbouw bij de lokale autoriteiten. AT LAST beantwoordt de specifieke uitdagingen van middelgrote en kleinere steden en draagt actief bij aan een meer inclusieve en impactvolle aanpak om onze gezamenlijke klimaatdoelen te bereiken.
Lokale klimaatplannen komen tot leven dankzij AT LAST
Het AT LAST-project ontwikkelde een e‑learningplatform op maat van Europese steden en gemeenten.
De voordelen van e-learning
- Handige app
- Word lid van een Europese leergemeenschap
- Leer bij over klimaatbudget, governance en positieve energiewijken.
Community of practice
De AT LAST Academy is een online leeromgeving met een brede mix aan werkvormen. Leer meer over klimaatfinanciering, zet (interne) governancestructuren op en ontdek hoe je positieve energiewijken ontwikkelt.
Je hebt enkel je mailadres nodig om eenmalig gratis aan te melden. Nadien klik je door op Onze opleidingen(opent nieuw venster)(opent nieuw venster) voor een handig overzicht met onderaan alle info over wat AT LAST te bieden heeft.
Over AT LAST
AT LAST(opent nieuw venster) staat voor Accelerating the Transition of Local Authorities through Support and Training en is een door de Europese Unie gefinancierd project dat Europese steden en gemeenten ondersteunt bij het verwezenlijken van hun klimaatambities.
Het project heeft als doel om kleinere steden en gemeenten in Europa te helpen bij het uitvoeren van Duurzame Energie- en Klimaatactieplannen (SECAP). Het brengt verschillende sectoren samen en het ondersteunt lokale overheden bij de planning, financiering en uitvoering van strategieën om klimaatneutrale en veerkrachtige steden en gemeenten te realiseren.
Bonheiden, Holsbeek, Knokke-Heist, Oostende en Temse zijn de vijf pilootgemeenten in Vlaanderen en nemen het voortouw. Zij zullen experimenteren met de ontwikkeling van positieve energiewijken. Als pioniers testen en implementeren ze ook innovatieve oplossingen.
AT LAST vergroot de capaciteit in 25 lokale overheden in vier pilootnetwerken in Italië, Nederland, België en Zweden, met de planning en implementatie van lokale energie- en klimaatactiestrategieën. Daarnaast zal het project netwerk- en ondersteuningsmogelijkheden uitbreiden naar een duizendtal gemeenten via Communities of Practice (CoP) in heel Europa. Zo versterkt hun capaciteit voor toekomstige cycli van planning en uitvoering.
Conceptdiagram AT-LAST
Geleerde lessen uit twee jaar AT LAST‑project
Zeven Vlaamse gemeenten – Bonheiden, Knokke‑Heist, Oostende, Temse, Holsbeek, Hove en Kontich – werkten de afgelopen twee jaar intensief samen binnen het Europese AT LAST‑project. Het doel was om lokale besturen te versterken in hun aanpak van duurzame energie, klimaatgovernance en wijkgerichte renovatie. De resultaten tonen dat gemeenten grote vooruitgang boeken, maar ook duidelijk nog extra ondersteuning nodig hebben.
1. Lokale besturen zijn klaar voor uitvoering, maar botsen op drempels
Veel gemeenten hebben vandaag een sterk klimaatactieplan of SECAP. De stap van plannen naar doen blijft echter moeilijk.
Belangrijkste lessen:
- Gemeenten missen tijd en personeel om acties uit te voeren.
- Ze zoeken houvast bij het verzamelen van data en het inschatten van klimaatimpact.
- Ze hebben ondersteuning nodig bij het afstemmen op Vlaamse en Europese rapporteringskaders, zeker richting meerjarenplan 2026‑2031.
2. Interne organisatie blijft een kritieke succesfactor
Het piloottraject toont hoe cruciaal goede samenwerking binnen het bestuur is. Gemeenten als Oostende, Hove en Kontich ontwikkelden werkbare methodieken rond rolverdeling en wijkgericht werken.
Belangrijkste lessen:
- Duidelijke rollen helpen om projecten vlotter op te starten.
- Samenwerking tussen diensten – zoals techniek, ruimte, duurzaamheid en sociaal – versterkt de aanpak.
- Andere gemeenten willen deze modellen overnemen om hun interne werking te verbeteren.
3. Heldere klimaatcommunicatie maakt het verschil
Communicatie bepaalt vaak of projecten effectief landen bij inwoners. Hove en Kontich toonden dat een eenvoudige, eerlijke boodschap cruciaal is.
Belangrijkste lessen:
- Gebruik begrijpelijke taal en realistische verwachtingen.
- Communiceer dichtbij de buurt, zeker in kwetsbare wijken.
- Gemeenten vragen meer uitwisseling over gedragsinzichten, doelgroepen en communicatiestrategieën.
4. Wijkgerichte energie- en renovatieprojecten winnen terrein
Steeds meer lokale besturen werken rond collectieve renovatie, energiegemeenschappen en wijkgerichte warmteoplossingen. De aanpak van Bonheiden, Knokke‑Heist en Oostende bewijst dat geïntegreerd werken het meeste oplevert.
Belangrijkste lessen:
- Een wijkaanpak verhoogt impact en efficiëntie.
- Ze vraagt veel voorbereiding en coördinatie.
- Gemeenten hebben nood aan praktische instrumenten en sterke partners zoals intercommunales en Fluvius.
5. Verankering binnen Vlaamse structuren is essentieel
De resultaten van AT LAST worden nu ingebed in bestaande Vlaamse netwerken zodat gemeenten blijvend ondersteund worden.
Drie pijlers voor vervolg:
- VVSG Netwerk Klimaat: ruimte voor leren en uitwisselen.
- Technical Assistance Hubs (TEAH): technische, financiële en monitoringondersteuning.
- Intercommunale accountmanagers: één‑op‑één begeleiding bij uitvoering en opvolging van SECAP‑acties.
Lees het rapport met de resultaten van Life AT LAST (Engels)
-
3.78 MB
Co-funded by the European Union. Views and opinions expressed are however those of the author(s) only and do not necessarily reflect those of the European Union or CINEA. Neither the European Union nor the granting authority can be held responsible for them.
