Lokale veiligheid: van preventie tot handhaving

Hoe bereik je jongeren die je minder gemakkelijk bereikt via de klassieke kanalen? Met Blue Squad zoekt politie Sint-Niklaas jongeren op in hun digitale leefwereld. Tijdens deze online streamingsessie ontdek je hoe zij via games zoals Fortnite en FIFA op een laagdrempelige manier contact leggen met jongeren. Via de livechat gaan ze met hen in gesprek over thema’s zoals online veiligheid, pesten en mobiliteit. 

De aanpak van intrafamiliaal geweld blijft een belangrijke maatschappelijke uitdaging. Vanuit hun specifieke expertise en in nauwe samenwerking met een aantal sleutelpartners zetten de Veilige Huizen zich in om deze problematiek duurzaam aan te pakken. Nu de Veilige Huizen over heel Vlaanderen zijn uitgerold, krijgen lokale besturen de kans om hierin een actieve rol op te nemen. Naast een algemene toelichting over de werking van de Veilige Huizen zoomen we in op de kansen voor lokale besturen om dit samenwerkingsmodel ook op lokaal niveau te laten renderen.

Een gecoördineerde preventiecampagne van Stad Gent rond veiligheid tijdens de oudejaarsperiode. We tonen hoe een combinatie van sensibilisering, aanwezigheid in de wijken en participatieve acties bijdraagt aan een groter draagvlak, meer betrokkenheid en minder incidenten. 
Een van de acties die we extra uitlichten is het concept van de wijkpatrons, waarbij jongeren en buurtbewoners als rolmodellen worden ingezet om gedrag positief te beïnvloeden en de verbinding in de wijk te versterken.

AI verandert in hoog tempo de manier waarop informatie zich verspreidt en hoe maatschappelijke spanningen ontstaan en evolueren. In deze sessie staan we stil bij de belangrijkste ontwikkelingen op het vlak van artificiële intelligentie, de kansen die deze technologie biedt voor lokale besturen en de risico's van onder meer desinformatie, polarisatie en digitale manipulatie. Aan de hand van concrete voorbeelden, waaronder het European Observatory of Online Hate en de Duider, toont Gijs van Beek hoe AI kan bijdragen aan meer inzicht, vroegtijdige signalering en een proactieve lokale veiligheidsaanpak.

Onze maatschappij kampt met complexe uitdagingen op het snijvlak van zorg en veiligheid, zoals psychische kwetsbaarheid, verslaving, intrafamiliaal geweld en jeugddelinquentie. In dergelijke dossiers zijn ook politie, justitie, hulpverlening en lokale besturen betrokken, maar vaak lopen ze vast. Samenwerking is dan essentieel om het probleem te doorbreken. In deze sessie belichten we enkele Vlaamse en Nederlandse ervaringen en beleidsinitiatieven die de kwaliteit en afstemming in intersectorale samenwerking versterken. 

We denken bij extremisme vaak aan bewegingen die de democratie openlijk aanvallen. Vandaag zien we echter steeds vaker een subtielere strategie: extremistische actoren verhullen hun doelstellingen en verspreiden hun ideeën op een manier waarbij het extremistische karakter minder opvalt. Die aanpak is minder zichtbaar, maar daarom niet minder impactvol.

Aan de hand van concrete voorbeelden toont Teun van Dongen hoe deze strategie werkt, hoe je de signalen herkent en welke inzichten lokale besturen kunnen helpen om hier gepast mee om te gaan.

De menselijke firewall voor lokale besturen in een tijdperk van AI-gedreven cyberaanvallen.

Technologie beschermt systemen, mensen beschermen organisaties. Deze lezing brengt de sociale laag van cyberdreigingen in kaart: hoe aanvallers inspelen op gedrag en vertrouwen, en hoe je als medewerker of burger de eerste verdedigingslinie wordt. Cyberveiligheid begint niet bij een wachtwoord, maar bij een juiste mindset.

SAMEN Neteland faciliteert ketenaanpak voor jongeren en kwetsbare personen waarbij veiligheidsdiensten, welzijnsactoren en lokale besturen vanuit een innovatieve en multidisciplinaire samenwerking complexe overlastsituaties en algemene leefbaarheidsproblemen aanpakken. Door expertise, informatie en acties te bundelen, worden duurzame oplossingen bekomen die de veiligheid, leefbaarheid en het welzijn van alle betrokkenen versterken.

Steeds meer steden en gemeenten zetten voluit in op een integraal veiligheidsbeleid als motor voor een doeltreffende en gedragen lokale aanpak. In deze sessie ontdek je de kracht van die geïntegreerde benadering: van strategische visie en organisatie tot nauwe samenwerking met politie en partners. We delen concrete praktijkervaringen, inzichten en knelpunten uit stad Deinze en politiezone Zennevallei.

Tijdens deze workshop krijg je een toelichting bij de nationale plannen die de weerbaarheid van ons land moeten versterken, zoals het Nationaal Verdedigingsplan, het Nationaal Weerbaarheidsplan en het Nationaal Enablement Plan. Vervolgens gaan we samen in gesprek over de rol van lokale besturen in dit weerbaarheidsverhaal. Welke uitdagingen liggen er op lokaal niveau? En welke prioriteiten kunnen gemeenten en steden vandaag al bepalen om hun eigen weerbaarheid te versterken?

De wet bestuurlijke handhaving biedt gemeenten nieuwe mogelijkheden om ondermijnende criminaliteit aan te pakken. Een eerste belangrijke stap is inzicht krijgen in hoe ondermijnende criminaliteit zich voordoet in jouw gemeente. Beeldvorming is hierbij de sleutel: ze helpt gemeenten om hun uitdagingen scherp te stellen en een actieplan uit te werken dat écht aansluit bij de lokale context. In deze sessie ontdek je hoe je die eerste, essentiële stap zet.