Inspiratiedag lokaal afval- en materialenbeleid: Meer waarde, minder afval

In het afgelopen jaar heeft generatieve AI een enorme sprong voorwaarts gemaakt en nieuwe mogelijkheden geopend voor sectoren die voor grote transities staan — waaronder de afvalsector. Deze keynote toont hoe AI niet alleen processen versnelt, maar ook een directe bijdrage levert aan een circulaire economie. We verkennen de concrete meerwaarde voor bedrijven in de afval- en recyclageketen, zoals het optimaliseren van logistieke routes, automatisch herkennen en sorteren van afvalstromen, het voorspellen van volumes en het verbeteren van operationele efficiëntie. Voor steden en gemeentes biedt generatieve AI kansen om slimmer beleid te ontwikkelen, realtime inzichten te krijgen in wijkgerichte afvalstromen, en burgers beter te informeren en te activeren rond afvalpreventie en recyclage. Ook burgers ervaren de voordelen: van gepersonaliseerde begeleiding bij afvalsortering tot transparantere communicatie over hun impact op afvalreductie. Tegelijkertijd behandelt de sessie de risico’s die generatieve AI met zich meebrengt — zoals misbruik, datavertroebeling en ethische dilemma’s — en hoe deze de afvalsector kunnen raken. Met de “10 Geboden” als leidraad krijgen deelnemers praktische richtlijnen om AI veilig, eerlijk en verantwoord toe te passen en zo samen te bouwen aan een toekomst waarin afvalbeheer slimmer, duurzamer en mensgerichter wordt. 

Geertrui Mieke De Ketelaere is adjunct-professor aan de Vlerick Business School. Ze behaalde een masterdiploma in burgerlijk en industrieel ingenieur en specialiseerde zich tijdens haar studies in robotica en artificiële intelligentie. De afgelopen 30 jaar werkte ze voor verschillende multinationals aan alle aspecten van data en analytics (IBM, Microsoft, SAP, SAS, enz.). De staatssecretaris voor Digitalisering, Mathieu Michel, benoemde Mieke in 2020 tot “Digital Mind”. In 2024 werd zij in België uitgeroepen tot “IT Person of 2024”. 

Sinds het verbod voor lokale besturen om binnen hun eigen werking en zelf-georganiseerde evenementen drank te serveren in recipiënten voor eenmalig gebruik bleken oplossingen bleken in de praktijk vaak moeilijk werkbaar of duurder dan voorzien.  

Vier jaar later zijn veel van die kinderziektes intussen bekend, benoemd én de meeste ook opgelost. In dit panelgesprek kijken we daarom bewust terug naar de struikelblokken van toen om te tonen wat we hier nog uit kunnen leren. 

Hoe kunnen participatieve trajecten en co-creatie bijdragen aan minder zwerfvuil en sluikstort? In dit panelgesprek willen we lokale besturen concrete handvaten aanreiken voor een duurzaam netheidsbeleid en inspireren om, naast opruimen en handhaven, in te zetten op eigenaarschap en placemaking voor een inclusieve publieke ruimte. We gaan op zoek naar nieuwe inzichten over de sociale aspecten van zwerfvuil- en sluikstortproblematiek en effectief beleid op maat van verschillende bewonersgroepen.  

Hoewel burgers thuis steeds beter sorteren, blijft consumptie buitenshuis nog een uitdaging. On-the-go consumptie gaat nog te vaak gepaard met wegwerpproducten die niet in de recyclagestroom terechtkomen. Een deel daarvan belandt zelfs als zwerfvuil op straat of in de natuur. De maatschappelijke kost – zowel financieel als ecologisch – is aanzienlijk. 

Tijdens deze sessie verkennen we de huidige knelpunten, delen we praktijkervaringen en gaan we op zoek naar inzichten over waar selectieve inzameling echt het verschil maakt, en waar niet. 

In 2025 nam IGEAN een eerste elektrische ophaalwagen in gebruik. Daar ging een heel traject aan vooraf en bovendien kadert het binnen een ruimer energieverhaal: een toekomst met 100% eigen groene stroom. IGEAN werkt volop aan een oplossing om op een duurzame manier in de eigen energiebevoorrading te voorzien. Dit is een diepgaande technische sessie van TCO-berekeningen en strategische keuzes bij IGEAN voor duurzame energieproductie en -gebruik. 

In deze sessie gaan we in op het belang van een weldoordacht tarievenbeleid als één van de beleidsmaatregelen om de burger te sturen richting meer preventie, minder restafval en een betere selectieve inzameling. Twee afvalintercommunales geven toelichting bij hun beleid en de effecten ervan.