Regeldruk, jeugdzorg en activering winnende thema's in scriptieprijs maatschappelijke dienstverlening

Femke Currinckx, Luna Bossaerts en Suzana Selimi zijn de winnaars van de tweede editie van de scriptieprijs 'Lokale Besturen en Maatschappelijke Dienstverlening' van de VVSG en de Koning Boudewijnstichting. Deze prijzen vestigen de aandacht van studenten op het enorme belang van openbare maatschappelijke dienstverlening. Ze moeten ook meer afgestudeerden warm te maken voor een baan als maatschappelijk werker bij een lokaal bestuur.

Maatschappelijk werkers bij de lokale besturen begeleiden hulpvragers intensief, zodat dezen hun grondrechten kunnen realiseren; de nabijheid van het lokale niveau is vaak doorslaggevend. Maar de krapte op de arbeidsmarkt eist ook zijn tol op de sociale diensten en in 2023 werd maatschappelijk werker een knelpuntberoep. Deze scriptieprijs past in een bredere campagne om maatschappelijke dienstverlening te versterken en te promoten, ook bij studenten hoger onderwijs. ‘Studenten zijn de werknemers van morgen. Ze moeten een positief en correct beeld krijgen van wat steden en gemeenten allemaal doen en waarom het zo fijn is om er te werken,’ verklaart Wim Dries, voorzitter van de VVSG.

De weg naar de-bureaucratisering 

Femke Currinckx, master sociaal werk aan de Universiteit Antwerpen, won de eerste prijs voor de masterproef. Dat leverde haar 500 euro op, en één jaar extra ondersteuning door de KBS en de VVSG om haar aanbevelingen om te zetten in de praktijk.

In haar masterproef De weg naar de-bureaucratisering beschrijft Femke Currinckx hoe het OCMW van Mechelen een generalistische werkpraktijk toepast, met verminderde administratieve en regeldruk, maar hoe het daarin gehinderd wordt door obstakels zoals een toenemende caseload en de onvermijdelijke aanwezigheid van externe regelgeving. ‘Een overdreven focus op regels en administratie ondermijnt de essentie van het sociaal werk: maatwerk en persoonlijk contact. Het OCMW van Mechelen biedt een krachtig alternatief door regeldruk te verlagen en vertrouwen te geven, met “1 cliënt, 1 maatschappelijk assistent” als uitgangspunt,’ vertelt ze.

De jury verkoos dit werk unaniem als beste vanwege de verbinding tussen de wetenschappelijke relevantie en de praktische toepasbaarheid voor lokale besturen.

Twee laureaten bij de bachelors 

Voor de bachelorproefprijs waren er dit jaar twee winnaars. Luna Bossaerts en Suzana Selimi deelden de eerste plaats en wonnen elk 400 euro en ook één jaar extra ondersteuning door de KBS en de VVSG om hun aanbevelingen om te zetten in de praktijk.

Luna Bossaerts, bachelor in sociaal werk aan de Karel de Grote Hogeschool, beschrijft in Wanneer het geheel groter is dan de som der delen de implementatie van de aanbevelingen uit ‘Sur ma Route’ van Cachet vzw door het sociaal huis in Mechelen. Ze gaat na wat dit betekent voor jongeren in de overgang van jeugdzorg naar zelfstandigheid. ‘De grote kracht van de nieuwe werkwijze zit in de toepassing van de verschillende aanbevelingen op verschillende levensdomeinen, die elkaar op hun beurt beïnvloeden en versterken. 

Het is een en-en-verhaal, namelijk een vaste contactpersoon waaraan jongeren hun vragen kunnen stellen, én afzien van de onderhoudsplicht, én meer kansen op een versnelde toewijzing voor een sociale woning, én een extra kans in hun studietraject… Door jongeren maximaal te ondersteunen op verschillende levensdomeinen kunnen zij hun grondrechten uitputten, een menswaardiger bestaan uitbouwen, zelf meer richting geven aan hun leven. Dit maakt voor hen het verschil tussen overleven en leven. Het zijn vaak jongeren die al veel tekorten gekend hebben in hun leven. Het is dus noodzakelijk dat er extra in hen geïnvesteerd wordt, met als ultiem doel generaties van kansarmoede te doorbreken,’ licht ze toe.

De jury koos deze scriptie vanwege de relevantie en de geformuleerde aanbevelingen die bruikbaar zijn in de lokale praktijk. 

Suzana Selimi, bachelor in sociaal werk aan de Howest Hogeschool, beschrijft in haar bachelorproef Inzetten op arbeidsgerichte activering van leefloongerechtigden in Oostende hoe de dienst tewerkstelling van het OCMW van Oostende de arbeidsgerichte activering van leefloongerechtigden kan optimaliseren aan de hand van verbeterde individuele begeleiding. ‘Het is de bedoeling verbeteringen aan te brengen in het begeleidingsproces binnen de dienst tewerkstelling,’ vertelt ze. ‘Deze optimalisatie is gericht op bredere arbeidsgerichte activering en omvat diverse vormen zoals vrijwilligerswerk, wijk-werken, individuele beroepsopleiding (IBO), artikel 60 enzovoort. Voor bepaalde personen kan vrijwilligerswerk het hoogst haalbare zijn.’

‘Uit interviews van verschillende andere OCMW’s blijkt dat de dienst tewerkstelling in Oostende al heel ver staat met zijn aanbod van activeringsprogramma’s, met onder andere sollicitatietrainingen, werkLabo, TWE-trajecten, wijk-werken en vrijwilligerswerk in samenwerking met partners. Er is nog ruimte om extra activeringsprogramma’s te ontwikkelen, maar die moeten dan wel zeer gericht op maat van de individuele cliënt worden ontworpen, dus rekening houdend met diens specifieke behoeften en situatie.’

De jury koos voor deze scriptie vanwege de manier waarop ze drempels formuleert, de aftoetsing bij verschillende OCMW’s en de aanbevelingen die relevant zijn binnen de lokale praktijk.

Dit jaar opnieuw 

In het academiejaar 2024-2025 herhalen de organisatoren dit initiatief. ‘Het past binnen de doelstellingen van de KBS om nog actiever initiatieven te ondersteunen die de betrokkenheid van burgers versterken en meer in te zetten op een impactvolle maatschappelijke dienstverlening,’ zegt Brieuc Van Damme. Alle bachelor- en masterstudenten sociaal werk met een onderscheiding op hun scriptie kunnen opnieuw deelnemen. —