Preventie van uithuiszettingen: snel aan huis en nauw samenwerken met het vredegerecht
OCMW Lier voorkomt uithuiszettingen via snelle huisbezoeken, intensieve begeleiding en nauwe samenwerking met het vredegerecht. Huurders krijgen zo ondersteuning bij het probleem dat leidde tot de vordering tot uithuiszetting én duidelijke informatie over de gerechtelijke procedure.
Inhoud van deze pagina
Algemene gegevens
Paradeplein 2 bus 1
2500 Lier
België
Wat is er gebeurd?
OCMW Lier veranderde zijn aanpak voor de preventie van uithuiszettingen van een vooral schriftelijke naar een actieve, outreachende werking.
Zodra het OCMW een verzoekschrift tot uithuiszetting ontvangt, gaat een maatschappelijk werker binnen twee dagen langs bij de huurder. Als die geen contact kan maken met de huurder, laat de maatschappelijk werker contactgegevens achter en probeert het OCMW nog tot 3 keer toe langs te gaan voor de zitting van het vredegerecht.
Samen bekijken ze wat er in het verzoekschrift staat, wat de reden van de vraag tot uithuiszetting is, wat de oorzaak en mogelijke oplossingen zijn, zoals bemiddeling met de verhuurder, een betaalplan afspreken, budgetbeheer of woonbegeleiding opstarten,… De huurder krijgt duidelijke informatie over de procedure bij het vredegerecht en de gerechtsdeurwaarder. Het OCMW bezorgt de vrederechter een beknopt, objectief sociaal verslag en is sinds een jaar ook aanwezig op de zitting. Als een uithuiszetting toch volgt, wordt bij medewerking nazorg voorzien en mee gezocht naar een andere woonoplossing.
Sinds 1 jaar is er ook een maatschappelijk werker van het OCMW aanwezig op de zitting bij de vrederechter. Hierdoor kunnen ze soms in de wachtzaal ook nog een gesprek hebben, om zo op die manier de cliënt/huurder ter plaatse te ondersteunen om mondeling toe te lichten wat de stand van zaken is, of wat het voorstel is van de huurder.
Waarom?
De vroegere aanpak, waarbij het OCMW vooral brieven stuurde naar huurders, leverde te weinig reactie op. Daardoor kwam hulp vaak te laat op gang, terwijl de termijn tussen een vordering tot uithuiszetting en de verdere gerechtelijke stappen erg kort is. OCMW Lier koos daarom voor een snellere en actievere benadering, met rechtstreeks contact en begeleiding vanaf het begin van de procedure.
Het beoogde resultaat
De aanpak moet uithuiszettingen zoveel mogelijk voorkomen en huurders tijdig naar een haalbare oplossing begeleiden. Tegelijk wil het OCMW ervoor zorgen dat huurders goed begrijpen welke stappen in de procedure volgen.
Als een uithuiszetting niet meer kan worden vermeden, zet het OCMW in op nazorg en, bij voldoende medewerking, op het zoeken naar een andere woning, een versnelde toewijzing of een noodwoning. De intensievere opvolging zorgt er bovendien voor dat maatschappelijk werkers cliënten beter kennen en gerichter kunnen inschatten welke ondersteuning passend is.
Deze werkwijze haalt ook resultaat:
In 2025 wilde 68% van de huurders die geconfronteerd worden met een vordering tot uithuiszetting meewerken met het OCMW en werd een traject preventie opgezet. In 85% leidt dit tot een gelukte interventie:
- het vermijden van een uithuiszetting waardoor het gezin in de woning kon blijven wonen (+/- 55%),
- het gezin vond een andere woonoplossing (+/- 28%)
- het OCMW bood het gezin een tijdelijke woonoplossing in de noodwoning aan (+/- 15%), waarna verdere ondersteuning volgde.
Het aantal effectieve uithuiszettingen is gedaald met meer dan 10%.
Wat waren de uitdagingen?
Het kostte ongeveer een jaar om de werking op punt te zetten. Niet elke huurder aanvaardt hulp of is bereikbaar: in zulke dossiers zijn soms meerdere huisbezoeken nodig en blijft de tussenkomst beperkt tot contactpogingen en een objectief sociaal verslag.
Bereikbare huurders vragen doorgaans twee tot vijf uur opvolging per dossier, onder meer voor onderzoek, bemiddeling, rechtendetectie en eventuele inzet van het FBU (Fonds ter bestrijding van uithuiszettingen). Een kleiner aandeel dossiers groeit uit tot een langduriger begeleidingstraject. Een bijkomende uitdaging is dat er weinig tijd is om te handelen zodra de gerechtelijke procedure loopt.
De succesfactoren
- Het actief zoeken naar contact met de huurder door langs te gaan aan huis is een grote meerwaarde.
- Een belangrijke succesfactor is de structurele samenwerking met het vredegerecht. Er zijn duidelijke werkafspraken, onder meer over het bezorgen van een objectief sociaal verslag, het groeperen van dossiers (in de mate van het mogelijke) en de aanwezigheid van het OCMW op zittingen. Doordat medewerkers en vrederechter elkaar kennen, kan ook in complexere situaties sneller worden afgestemd. De fysieke aanwezigheid op de zitting creëert bovendien kansen om in de wachtzaal nog in gesprek te gaan met huurders.
- De preventieve aanpak verhoogt volgens het OCMW ook de motivatie van maatschappelijk werkers, omdat zij vaker vroeger in het proces kunnen ingrijpen.
Tips voor andere gemeenten
- Wacht niet op een reactie op een brief, maar zoek huurders zo snel mogelijk actief op.
- Werk met een vaste, duidelijke procedure vanaf het moment dat een vordering tot uithuiszetting binnenkomt.
- Informeer huurders van bij de start over het volledige verdere verloop, zodat ze weten wat hen te wachten staat.
- Investeer in goede afspraken en persoonlijk contact met het vredegerecht.
Voorzie ook nazorg voor situaties waarin een uithuiszetting ondanks de begeleiding toch doorgaat, en maak vooraf duidelijk welke medewerking van de huurder nodig is om bijkomende woonondersteuning te kunnen opnemen.
Algemeen contact
Deel je eigen praktijk
Wil je actief helpen en onze praktijkendatabank aanvullen? Deel zelf een praktijkvoorbeeld en inspireer je collega’s.