Gemeenten centraal in woonbeleid

Het jaarverslag 2025 van Wonen in Vlaanderen bevestigt de centrale rol van lokale besturen in het woonbeleid. Gemeenten werken dagelijks aan betere woningkwaliteit, sociaal wonen, betaalbare huur, noodopvang en leegstandsbeleid. De VVSG ziet in de cijfers dat lokaal woonbeleid werkt wanneer gemeenten over de juiste hefbomen beschikken. Daarom blijven we vragen om werkbare instrumenten, voldoende middelen en een sterke samenwerking tussen Vlaanderen, lokale besturen en woonpartners.

Gemeenten versterken de woningkwaliteit

Woningkwaliteit vormt de basis van een sterk lokaal woonbeleid. Gemeenten kennen de lokale huurmarkt, merken problemen snel op en staan dicht bij bewoners en eigenaars. Ze ondersteunen, controleren en sturen bij via lokale reglementen.

In 2025 reikten lokale besturen 23.853 conformiteitsattesten uit. Eind 2025 hadden 120 Vlaamse gemeenten een verordening die het conformiteitsattest verplicht op de huurmarkt. Daarnaast hadden 32 gemeenten een kamerreglement. In 167 gemeentelijke reglementen beperkten gemeenten de geldigheidsduur van het conformiteitsattest.

Intussen heeft naar schatting 17% van de huurwoningen in Vlaanderen een geldig conformiteitsattest. In 2021 ging het nog om 11%. Die stijging toont dat gemeenten sterker inzetten op een proactief woningkwaliteitsbeleid.

Sociaal wonen blijft onder druk staan

Ook in het sociaal wonen blijft de lokale opdracht groot. Eind 2025 stonden 215.337 actieve inschrijvingen open voor een sociale huurwoning. Een kandidaat-huurder die in 2025 een sociale woning kreeg toegewezen, stond gemiddeld vijf jaar op de wachtlijst.

Vlaanderen telde eind 2025 178.743 sociale huurwoningen. Daarvan waren 166.077 woningen eigendom van woonmaatschappijen. Daarnaast ging het om 12.666 ingehuurde woningen.

Tegelijk stond 10,51% van de sociale huurwoningen in eigendom leeg. Vaak gaat het om woningen die gerenoveerd, gepland gerenoveerd of gesloopt moeten worden. Dat maakt duidelijk hoe belangrijk renovatie, hergebruik en bijkomend aanbod blijven voor gemeenten en woonmaatschappijen.

Lokale besturen en woonmaatschappijen hebben daarvoor voldoende investeringsruimte, vlotte vergunningstrajecten en een goede samenwerking nodig.

Betaalbaar wonen vraagt meer dan sociaal wonen

Betaalbaar wonen stopt niet bij sociaal wonen. Ook andere instrumenten helpen om meer mensen toegang te geven tot een betaalbare en kwaliteitsvolle woning.

Een voorbeeld is geconventioneerde verhuur, ook bekend als budgethuren. Dat systeem ging in 2023 van start. Private initiatiefnemers en woonmaatschappijen krijgen daarbij ondersteuning om betaalbare huurwoningen te realiseren.

Eind 2025 waren via dit systeem 84 sociale huurwoningen en 216 geconventioneerde huurwoningen gerealiseerd. Voor huurders ligt de huurprijs van een budgethuurwoning 15% lager dan de markthuurprijs. In 2025 bedroeg de maximale huurprijs 943,75 euro, of 1.048,61 euro in bepaalde steden.

Ook de huurpremie blijft belangrijk voor private huurders met een laag inkomen die al minstens vier jaar wachten op een sociale woning. In 2025 dienden huurders 11.742 aanvragen in. Daarvan keurde Wonen in Vlaanderen er 7.321 goed. Eind december 2025 waren er 23.353 rechthebbenden.

Woonzekerheid blijft een lokale opdracht

Gemeenten nemen ook een belangrijke rol op in woonzekerheid en noodopvang. Via de projectoproep voor noodwoningen en woningen voor dak- of thuislozen kende Wonen in Vlaanderen in 2025 10,19 miljoen euro subsidies toe aan 22 gemeenten.

Die middelen gaan naar 28 projecten. Samen zorgen die voor 62 bijkomende woningen en 92 renovaties.

Daarnaast stonden in de gemeenten waarvan cijfers beschikbaar waren ongeveer 30.807 woningen en gebouwen op de gemeentelijke leegstandsregisters. Ook dat toont hoe belangrijk lokaal leegstandsbeleid blijft in de aanpak van woonnoden.

Lokale besturen hebben sterke randvoorwaarden nodig

Het jaarverslag van Wonen in Vlaanderen toont dat gemeenten een sleutelrol opnemen in kwaliteit, betaalbaarheid, woonzekerheid en toegang tot sociaal wonen. Ze doen dat vaak samen met woonmaatschappijen, OCMW’s en intergemeentelijke samenwerkingsverbanden.

De cijfers bevestigen dat lokaal woonbeleid werkt wanneer gemeenten over de juiste hefbomen beschikken. Daarom blijft de VVSG vragen om werkbare instrumenten, voldoende middelen en een sterke samenwerking tussen Vlaanderen, lokale besturen en woonpartners.
 

Lees het jaarverslag 2025 van Wonen in Vlaanderen(opent nieuw venster)