Op 5 mei pleitte de VVSG in het Vlaams Parlement voor meer steun aan burgemeesters in hun regierol binnen het lokaal veiligheidsbeleid. Lokale veiligheidsproblemen raken steeds vaker aan welzijn, jeugd, gezin en geestelijke gezondheid. Daarom hebben burgemeesters duidelijke instrumenten, voldoende middelen en een sterk overlegmodel nodig om partners samen te brengen en problemen vroeg aan te pakken.
Gemeenten pakken veiligheidsproblemen niet alleen aan
Gemeenten krijgen steeds vaker te maken met complexe problemen, zoals jeugdproblematieken, intrafamiliaal geweld, psychische kwetsbaarheid en drugsoverlast. Die uitdagingen vragen om een aanpak waarin veiligheid en welzijn elkaar versterken.
Lokale besturen staan dicht bij inwoners en signaleren problemen vaak als eerste. Ze kunnen partners samenbrengen, informatie verbinden en snel schakelen. Maar daarvoor hebben ze voldoende capaciteit, kennis en duidelijke afspraken nodig.
Burgemeester als regisseur van lokaal veiligheidsbeleid
De VVSG benadrukt het belang van de lokale regierol, met de burgemeester als spilfiguur. Die rol gaat verder dan handhaving. Burgemeesters hebben ruimte nodig om partners samen te brengen en een beleidsmatige aanpak uit te werken voor er repressieve maatregelen nodig zijn.
Uit een VVSG-bevraging uit 2023 blijkt dat 93% van de burgemeesters die regierol als hun taak ziet. Tegelijk zegt één op drie dat ze niet over de nodige instrumenten beschikken om die rol volledig op te nemen.
Lokale besturen botsen vooral op drie knelpunten:
te weinig financiële en organisatorische capaciteit
te weinig ondersteuning en kennis, ook binnen het volledige college
te weinig houvast om de regierol concreet in te vullen
Net daarom vraagt de VVSG extra ondersteuning. Alleen zo kunnen burgemeesters partners samenbrengen, problemen tijdig signaleren en duurzame oplossingen uitwerken.
Nood aan een sterker overlegmodel
Overleg en informatie delen vormen een belangrijk deel van de lokale regierol. Het bestaande model van de Lokale Integrale Veiligheidscel, de LIVC, toont dat zo’n overleg in de praktijk werkt.
De VVSG pleit daarom voor een breder geïntegreerd overlegmodel rond welzijn en veiligheid. Dat model moet lokale besturen voldoende ruimte geven om het af te stemmen op hun eigen context.
Volgens de VVSG zijn drie voorwaarden belangrijk:
lokale besturen hebben voldoende flexibiliteit nodig
het model vertrekt van een brede kijk op veiligheid en welzijn
er komt een duidelijk juridisch kader voor informatie-uitwisseling, met respect voor het beroepsgeheim
Vlaanderen moet preventie structureel financieren
De VVSG wijst ook op de financiële uitdaging. vanaf 2027 stopt de federale overheid mogelijks met de ondersteuning van socio-preventieve projecten via de Strategische veiligheids- en preventieplannen.
De VVSG vraagt daarom dat de Vlaamse overheid die financiering overneemt en structureel verankert. Lokale besturen hebben stabiele middelen nodig om preventief te werken en hun regierol in het veiligheidsbeleid op te nemen.
Bekijk de tussenkomst van Lisa Koopman en Walter Vansteenkiste vanaf 25:11. De burgemeester van Wemmel lichtte vanuit zijn praktijk toe waarom de steun voor burgemeesters nodig is.
