Het Vlaams parlement keurde de uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (UPV) voor zwerfvuil op 25 maart definitief goed. Producenten van producten die vaak in zwerfvuil voorkomen, betalen voortaan jaarlijks een heffing. Een deel van die middelen gaat naar lokale besturen als vergoeding voor de opruimkosten. De VVSG is tevreden dat er na jaren aandringen eindelijk duidelijkheid is, maar de vergoeding blijft te laag en komt jaren te laat.
Producenten betalen mee voor opruimen zwerfvuil
De VVSG is opgelucht dat er duidelijkheid is over de langverwachte vergoeding. De zwerfvuilvergoeding ondersteunt de permanente inspanningen van lokale besturen om onze omgeving proper te houden. We zijn tevreden dat producenten eindelijk hun verantwoordelijkheid moeten nemen. Tegelijk blijft de vergoeding een onderschatting van de werkelijke kosten en heeft de invoering te lang op zich laten wachten.
De Europese richtlijn “Single Use Plastics” (SUP) verplicht lidstaten eigenlijk al sinds 2023 om kosten voor het zwerfvuilbeheer door te rekenen aan producenten. De eerste uitbetaling volgt echter pas drie jaar later en bedraagt voorlopig slechts de helft van het voorziene bedrag.
Eerste uitbetaling uiterlijk eind oktober
Voor Vlaamse lokale besturen is jaarlijks 60,94 miljoen euro voorzien. Dat ligt aanzienlijk lager dan de geraamde zwerfvuilkosten van 144,3 miljoen euro volgens een studie uit 2019. Niet alle inspanningen worden dus vergoed.
Steden en gemeenten ontvangen een eerste voorschot van 50% uiterlijk eind oktober van dit jaar. In 2027 volgt de tweede helft, samen met een nieuw voorschot.
Verplichte zwerfvuilacties voor lokale besturen
De vergoeding is bedoeld voor bestaande inspanningen van lokale besturen in de strijd tegen zwerfvuil. In 2024 werd bijna 7000 ton zwerfvuil opgeruimd, goed voor ongeveer 1 kilogram per inwoner. Het is ook een van de grootste ergernissen van de Vlaming.
Aan de vergoeding zijn bijkomende voorwaarden verbonden. Lokale besturen moeten hotspots aanpakken, straatvuilnisbakken optimaliseren, handhaven en de straten vegen.
Blijvende inzet op professionalisering en preventie
'Met deze middelen kunnen lokale besturen hun netheidsbeleid verder professionaliseren afgestemd op de lokale context. Toch zal alleen maar blijven opruimen niet voldoende zijn voor een proper Vlaanderen. Hopelijk zorgt dit ervoor dat we met alle partijen meer inzetten op preventie', benadrukt de VVSG.
Meer informatie over de regelgeving, de uitbetaling en de verplichtingen vind je op de vernieuwde kennispagina over de zwerfvuilvergoeding.
