Collectieve wijkrenovatie in de Parkwijk en Begijnhof van Turnhout
Turnhout testte collectieve wijkrenovatie in twee wijken met een andere dynamiek: de Parkwijk en de Begijnhofwijk. Met renovatiehandboeken, begeleiding en groepsaankopen hielp de stad eigenaars om hun woning energiezuiniger te maken.
Inhoud van deze pagina
Algemene gegevens
Wat is er gebeurd?
Stad Turnhout startte een pilootproject rond collectieve wijkrenovatie in twee wijken: de Parkwijk en de Begijnhofwijk. Beide trajecten liepen parallel, maar kregen een aanpak op maat van de wijk.
In de Parkwijk, een sociale woonwijk uit de jaren 1970–1980 met 250 woningen, combineerde de stad de heraanleg van het openbaar domein met intensieve renovatiebegeleiding voor privé-eigenaars. De woonmaatschappij renoveerde haar patrimonium, terwijl de stad private eigenaars ondersteunde via enquêtes, infosessies, zitdagen en groepsaankopen.
In de Begijnhofwijk, een UNESCO-werelderfgoedsite, vertrok het traject bottom-up. Bewoners namen zelf het initiatief en kregen begeleiding via een specifiek renovatiehandboek dat erfgoed en energie combineert.
De stad bepaalde woningtypologieën, werkte met digitale modellen per typologie en berekende EPC-scores voor de bestaande en gerenoveerde toestand. De stad vertaalde deze technische studies naar toegankelijke renovatiehandboeken voor bewoners om vervolgens een intensief wijkrenovatietraject op te starten.
Waarom?
Turnhout wilde de renovatiegraad verhogen in wijken met een grote renovatieopgave, maar ook met uiteenlopende eigenaarsstructuren en randvoorwaarden.
In de Parkwijk dreigde een kloof tussen de doorgedreven renovatie van sociale woningen en de private woningvoorraad. De stad wilde privé-eigenaars meenemen in de wijkvernieuwing en hen ontzorgen.
In de Begijnhofwijk zochten bewoners ondersteuning om hun erfgoedwoningen energetisch te verbeteren en zich voor te bereiden op fossielvrije warmte, zonder de erfgoedwaarde aan te tasten. Door beide wijken tegelijk te begeleiden, kon de stad verschillende modellen testen en leren wat werkt in diverse contexten.
Het beoogde resultaat
Nog lopend. Het wijkrenovatietraject loopt over meerdere jaren. Het renovatiehandboek is uitgewerkt en wordt actief gebruikt in de begeleiding van eigenaars. Concrete aantallen gerealiseerde renovaties worden niet vermeld.
Wat waren de uitdagingen?
· Hoge investeringskosten voor eigenaars.
· Technische complexiteit van renovaties in een erfgoedcontext.
· Nood aan duidelijke en herhaalde communicatie.
· Tijd en capaciteit voor intensieve begeleiding.
De succesfactoren
· Een renovatiehandboek op maat van de wijk en woningtypes.
· Collectieve aanpak met groepsaankopen.
· Persoonlijke begeleiding via zitdagen en adviesgesprekken.
· Aandacht voor erfgoed en woonkwaliteit.
Tips voor andere gemeenten
· Start met een grondige analyse van je woningbestand.
· Werk met een helder handboek dat bewoners echt begrijpen.
· Combineer collectieve acties met individuele begeleiding.
· Hou rekening met erfgoed en wijkidentiteit.
- Gebruik pilootwijken om te leren en bij te sturen.
- Tijdens de eerste informatiemomenten werden de meeste geïnteresseerde reeds bereikt; in een volgende info ronde was er minder interesse.
Algemeen contact
Deel je eigen praktijk
Wil je actief helpen en onze praktijkendatabank aanvullen? Deel zelf een praktijkvoorbeeld en inspireer je collega’s.