Lokale besturen tonen engagement voor gelijke kansen, maar structurele verankering is uitdaging

Lokale besturen zetten volop in op gelijke kansen, maar ze krijgen het beleid niet altijd stevig verankerd in hun organisatie. Dat blijkt uit onze eerste nulmeting over lokaal gelijkekansenbeleid. Je ziet veel actie op het terrein. Bijna alle besturen werken aan digitale inclusie, herkomst en toegankelijkheid, maar thema’s zoals gendergelijkheid, LGBTI+ en antidiscriminatie blijven vaker impliciet of krijgen minder prioriteit. De grootste rem? Te weinig mensen (75%), en te weinig interne regie en middelen (53%).

Net daarom zetten we de komende jaren extra in op ondersteuning. Sinds 2025 erkent de Vlaamse overheid de VVSG als partnerorganisatie voor het lokaal gelijkekansenbeleid (2025-2030). Met die erkenning versterken we onze dienstverlening, zodat je gelijke kansen organisatiebreed kunt aanpakken: met praktijkgerichte tools, advies op maat en lerende netwerken.

Met deze eerste nulmeting over lokaal gelijkekansenbeleid starten we een tweejaarlijkse opvolging (2025, 2027 en 2029). We brengen in kaart hoe gelijke kansen beleidsmatig, organisatorisch en financieel ingebed zijn.

Sommige thema’s zijn stevig verankerd

De bevraging ging dieper in op de thema’s waarvoor Vlaanderen de VVSG ondersteunt - LGBTI+, gendergelijkheid en handicap/inclusie, maar gelijkekansenbeleid gaat uiteraard breder dan dat.

Bijna alle besturen werken aan digitale inclusie, herkomst en toegankelijkheid. Die thema’s hebben een duidelijke plaats in bestuursakkoorden, actieplannen en werking.

Dat is geen toeval.

• Digitale inclusie kreeg gerichte steun van de Vlaamse overheid, de VVSG en Mediawijs, met concrete tools en projecten.
• Herkomst staat al lang op de lokale agenda via het integratiebeleid, het Agentschap Integratie en Inburgering en het Plan Samenleven.
• Toegankelijkheid steunt op duidelijke regelgeving en ondersteuning door onder meer Inter vzw, het Agentschap Integratie en Inburgering en de VVSG.

Ook beleid rond personen met een handicap en leeftijdsvriendelijke omgevingen is vaak goed ingebed, meestal gekoppeld aan zorg- en welzijnsbeleid.

Andere thema’s krijgen minder structurele aandacht

Gendergelijkheid, LGBTI+ en antidiscriminatie zijn minder sterk verankerd. Ongeveer de helft van de besturen werkt aan deze thema’s, maar ze staan minder expliciet in bestuursakkoorden en actieplannen. 

Antiracisme komt het minst expliciet aan bod. Besturen werken wel rond gelijke behandeling en sociale cohesie, maar benoemen antiracisme zelden als apart beleidsdoel.

Polarisatie en politieke gevoeligheden wegen op de interne cultuur en prioritering van deze thema’s. Bovendien ontbreekt een decretale regierol en structurele financiering.

Structurele drempels beperken slagkracht

Lokale besturen willen werk maken van gelijke kansen, maar botsen op stevige randvoorwaarden..

• 75% ervaart een tekort aan personeelscapaciteit.
• 53% mist interne regie.
• 53% noemt budget als knelpunt.

Bevoegdheden zitten vaak verspreid over meerdere schepenen en diensten. Door beperkte horizontale samenwerking werk je moeilijk organisatiebreed. Het beleid hangt daardoor soms sterk af van individuele trekkers.

Veel acties, minder structureel beleid

Besturen zetten vooral in op sensibilisering, internationale themadagen, vorming en samenwerking met partners. Dat zorgt voor zichtbare en concrete initiatieven.

Minder aanwezig zijn structurele mechanismen zoals vaste interne processen of organisatiebrede afstemming. Het risico bestaat dat gelijke kansen te vaak projectmatig of ad hoc wordt aangepakt.

Uitgesproken vraag naar ondersteuning

De ondersteuningsnoden zijn duidelijk. Lokale besturen vragen:

• data en cijfers om lokaal beleid te onderbouwen
• praktijkvoorbeelden uit vergelijkbare gemeenten
• tools om gelijke kansen intern te verankeren
• advies op maat
• lerende netwerken om ervaringen uit te wisselen

Via de Gelijke Kansen Academie, lerende netwerken, praktijkgerichte tools en advies op maat helpen we steden en gemeenten om gelijke kansen structureel en organisatiebreed te verankeren.

Engagement vormt een sterke basis

Wat uit deze nulmeting vooral spreekt, is het engagement van lokale besturen. Medewerkers, leidinggevenden, mandatarissen en partners tonen een sterke bereidheid om werk te maken van gelijke kansen.

De uitdaging ligt in het versterken van de randvoorwaarden: voldoende capaciteit en middelen, duidelijke regie, expertise en breed draagvlak.

Met deze nulmeting leggen we de basis voor een lerend traject richting 2027 en 2029. Zo bouwen we samen aan een duurzaam en structureel verankerd lokaal gelijkekansenbeleid.

Wissel uit tijdens ons focusgesprek

Cijfers geven richting, jullie ervaringen verdieping. Hoe geef je als kleine of middelgrote gemeente concreet vorm aan je gelijkekansenbeleid? Wat werkt? Waar loop je tegenaan? En welke ondersteuning heb je écht nodig?

Op maandag 23 maart (10–11.30u) wisselen we graag met jullie uit tijdens een online focusgesprek (Teams).

Zin om mee te doen? Schrijf je in