Lokale partnerschappen verbeteren hulp voor kwetsbare groepen in Vlaanderen

Lokale partnerschappen verbeteren hulp voor kwetsbare groepen in Vlaanderen

Steeds meer mensen hebben te maken met meerdere complexe uitdagingen tegelijk. Ze ervaren drempels rond werk, gezondheid, gezin of huisvesting. Die drempels worden vaak versnipperd aangepakt, waardoor mensen vastlopen in een doolhof van hulpverlening. Dit leidt niet alleen tot frustratie, maar belemmert ook hun kansen op een betere toekomst.

Europa Werk en Sociale Economie(opent nieuw venster) (Europa WSE) nam het initiatief om met de oproep Lokale Partnerschappen(opent nieuw venster) een verschil te maken. Hiermee bracht men lokale overheden, de VDAB en andere dienstverleners samen om hun krachten te bundelen. Deze samenwerking richt zich op welzijn, zorg, werk en onderwijs, met als doel: Mensen in kwetsbare situaties centraal stellen en de toegang tot hulp- en dienstverlening verbeteren met focus op het nemen van stappen naar werk.

Ze vertrekken vanuit de overtuiging dat complexe problemen een gecoördineerde aanpak vragen en dat samenwerken meer oplevert dan individuele inspanningen.

Capacity Building lokale partnerschappen

In 2022 en 2023 werkte een team van VVSG, VDAB en EU WSE aan de uitbouw van deze partnerschappen. Ze bouwden vertrouwen op tussen betrokken organisaties en ontwikkelden een gedeelde visie. Dat was geen gemakkelijke klus, omdat verschillende werkwijzen en prioriteiten op elkaar afgestemd moesten worden.

Daarnaast zorgden ze voor een ondersteunende context, afgestemd op het financieringskader van Europa WSE. Een team van kwaliteitscoaches kreeg een opleiding om partnerschappen te begeleiden en een gezamenlijke lerende dienstverlening te stimuleren.

Leren uit de praktijk

In 2024 leerden lokale partnerschappen door te doen. Ze versterkten bestaande samenwerking en boden een waardevol aanbod voor deelnemers. Multidisciplinair samenwerken en methodieken testen, zoals casuïstiek, hielp hen om beter af te stemmen op de noden van deelnemers. Dit gaf nieuwe inzichten in hoe werk, welzijn en zorg beter gecombineerd kunnen worden.

Kwaliteitscoaches van VVSG, Gent, Antwerpen en Europa WSE speelden een actieve rol. Ze hielpen partnerschappen bij het afstemmen van trajecten op deelnemers en het versterken van samenwerking. Uitdagingen, zoals het afbakenen van werkingsgebieden, het identificeren van lokale behoeften en het inzetten van expertise, kwamen daarbij aan bod. Daarnaast blijft het aanpakken van wachtlijsten en het vermijden van versnippering in de hulpverlening een aandachtspunt.

De kern van die strategie? Samen kijken naar situaties waarin hulpverlening stagneert of net vooruitgang boekt. Partners reconstrueren samen het verhaal van een deelnemer. Wat werkte? Wat niet? Waar sloten systemen op elkaar aan, of net niet? Dit gebeurt tijdens casusbesprekingen: geen evaluatiemomenten, maar leerruimtes om collectief te leren over de dienstverlening die het partnerschap aanbiedt. Daaruit ontstaat een vorm van kwaliteitsleren die vertrekt vanuit de bedoeling van de deelnemer.

Wat probeert die persoon te realiseren in zijn leven? Wat staat er in de weg, en wat helpt? De vraag is dus niet of iemand het traject ‘leuk’ vond of niet, maar of het systeem geholpen heeft om de doelen van de deelnemer dichterbij te brengen.

Door dit soort gezamenlijke reflectie worden blinde vlekken en systeemfouten zichtbaar. Dat is waardevolle kennis. De inzichten vullen cijfers aan en geven meer diepgang. Ze helpen om beter te begrijpen waarom beleid werkt of faalt bij mensen in complexe situaties. Wat dan weer aanleiding geeft tot (kleine) experimenten om de dienstverlening te verbeteren.

Een trajectbegeleider uit het partnerschap B-OOST Scheldeland (gemeenten Lebbeke, Buggenhout, Dendermonde, Hamme, Zele, Berlare, Wetteren, Wichelen en Laarne) getuigt hierover: ‘Dat er in het lokale partnerschap de tijd genomen mag worden om diep in een casus te duiken en vragen te stellen als “doen we wel de juiste dingen voor deze cliënt”, is erg belangrijk. Wij krijgen een beter zicht op welke ondernomen acties werken en welke niets toevoegen. Hoe mooi zou het zijn mocht elk OCMW de tijd en middelen krijgen om op die manier te werken!’

Groeien in effectiviteit 

De partnerschappen zitten nog volop in een leerfase. Toch tekenen er zich in de praktijk al duidelijke tendensen af. Partners geven aan dat het gezamenlijke kijken naar casussen betere afstemming oplevert, meer wederzijds begrip en meer gedeeld eigenaarschap. Dat is een belangrijke stap naar een effectievere inzet van middelen: minder dubbel werk, een betere timing van interventies en een meer gerichte ondersteuning.

Die groeiende effectiviteit is niet toevallig. Ze komt voort uit het feit dat partners vertrekken van waar het echt om draait: de bedoeling van mensen, en de vraag of het systeem die op de voorgrond plaatst of niet (voldoende). Een voorbeeld uit het partnerschap AanZet in regio Klein-Brabant Vaartland (gemeenten Bornem, Willebroek en Puurs-Sint-Amands) laat zien hoe zo’n kwaliteitslerende houding kan leiden tot concrete verandering: ‘Door verschillende casusbesprekingen te houden merkten we op dat kleine waardevolle stappen uit het traject niet altijd voldoende opgemerkt worden. We onderzoeken nu met een van de lokale besturen hoe het partnerschap deze kan oppikken en als input kan meegeven aan het BCSD om de voortgang van het traject te duiden en/of om systeemfouten aan de oppervlakte te brengen.’

Lokale besturen maken verandering mogelijk  

Lokale besturen zijn cruciale spelers in deze leerprocessen. Zij brengen initiatiefnemers samen, maken ruimte voor gedeeld leren, en verbinden praktijk met beleid. Niet als uitvoerders in de marge, maar als strategische draaischijven van waaruit het systeem zich kan vernieuwen.

Door ruimte te maken voor kwaliteitsleren – met tijd, betrokkenheid en de bereidheid om dat samen te doen – spelen lokale besturen een sleutelrol in het mogelijk maken van verandering. Ze brengen partners bij elkaar, houden de verbinding met het beleid gaaf en maken systematisch leren in de praktijk mee mogelijk. De procesbegeleiding zelf wordt verzorgd door kwaliteitscoaches van de VVSG, Gent, Antwerpen en WSE, maar het zijn de lokale besturen die het speelveld creëren waarin dat leren kan landen en effect kan hebben. Zo bouwen ze mee aan doeltreffender beleid. Geen luxe, maar een noodzakelijke strategie gezien de complexe uitdagingen en schaarse middelen.

Blik op de toekomst

Met de stappen die in 2024 en 2025 zijn gezet, is een stevige basis gelegd voor de komende vier jaar. Het doel blijft een inclusieve samenleving waarin niemand uit de boot valt. Partnerschappen blijven zich verdiepen in het leerproces, stellen deelnemers centraal en werken aan de kwaliteitswerking. 

Voor meer informatie of vragen over de stand van zaken van de lokale partnerschappen, neem contact op via 

• Europa WSE: projectbeheer.europawse@vlaanderen.be
• VVSG: lokale.partnerschappen@vvsg.be

Meer informatie en relevante documenten vind je op de website van Europa WSE.(opent nieuw venster)