De federale overheid past de regels aan voor de berekening van bestaansmiddelen wanneer iemand samenwoont en leefloon aanvraagt. De nieuwe regeling gaat in op 1 maart 2026. Niet alle vragen zijn beantwoord. Daardoor blijven softwarepakketten achter en moeten OCMW’s voorlopig extra manueel werk doen. Dit heeft een stevige impact op de werking van het OCMW. De VVSG blijft aandringen op administratieve vereenvoudiging.
Nieuwe berekening bij samenwoonst
OCMW’s moeten voortaan rekening houden met de inkomsten van een grotere groep mensen. Dat heeft de federale overheid zo beslist. Tot nu toe tellen alleen de inkomsten van samenwonende meerderjarige kinderen en ouders mee. Nu komen daar meer onderhoudsplichtigen bij zoals samenwonende grootouders, meerderjarige kleinkinderen, schoonouders, ….
Ook de manier van aanrekenen verandert. Het OCMW brengt voortaan alle inkomsten boven het bedrag “leefloon samenwonenden” in principe mee in rekening in de inkomstenberekening van de aanvrager. Het OCMW kan daarvan afwijken, maar dan moet het dat gemotiveerd doen, om redenen van billijkheid.
Daarnaast telt ook de kinderbijslag mee als inkomen wanneer de samenwonende ouder die ontvangt ten voordele van de leefloonaanvrager.
Meer administratie voor nieuwe en lopende dossiers
Deze wijzigingen zorgen voor extra administratieve werklast. Voor nieuwe en lopende dossiers met samenwonenden betekent dit:
een uitvoeriger sociaal onderzoek
meer tijd voor het opvragen van netto-inkomsten van onderhoudsplichtigen
extra opvolging en verwerking, zeker waar inkomsten vaak wijzigen
De regeling geldt vanaf 1 maart 2026 voor nieuwe dossiers. Voor bestaande dossiers (tot en met 16 januari 2026) moet het OCMW herberekenen bij de eerstvolgende herziening of eerstvolgende verlenging.
Voor dossiers met maandelijks wisselende inkomsten moet het OCMW meteen herzien. Wachten tot een jaarlijkse herziening mag dan niet.
Deze onduidelijkheid maakt het de OCMW’s erg moeilijk om zich voor te bereiden. Ze blokkeert ook aanpassingen aan softwarepakketten. Daardoor dreigen OCMW’s de berekeningen voorlopig zelf en manueel te moeten uitvoeren.
Ook veerkracht kent grenzen
De VVSG kaartte bij het kabinet van federaal minister Van Bossuyt aan dat de veerkracht van de OCMW’s zijn beperkingen heeft. We pleitten voor administratieve vereenvoudiging en voor een meer gefaseerde uitrol.
In het federaal regeerakkoord staan namelijk nog bijkomende wijzigingen die de dagelijkse werking van OCMW’s beïnvloeden. Denk aan:
de hervorming van het GPMI (geïndividualiseerd project voor maatschappelijke integratie): een contract met afspraken tussen OCMW en cliënt over begeleiding
een hervorming van het recht op (equivalent) leefloon voor vluchtelingen en subsidiair beschermden, waarbij inburgeringsinspanningen meewegen op het bedrag
De beloofde administratieve vereenvoudiging kan een oplossing zijn voor de hoge werkdruk maar tot nu toe blijft deze uit. Ook het doordacht en gefaseerd invoeren van deze toekomstige wijzigingen kan zorgen voor een spreiding van de werkdruk bij de OCMW's. We blijven vanuit VVSG deze boodschap opwerpen.
De Wet van 26 mei 2002 over het recht op maatschappelijke integratie (RMI-Wet) garandeert iedereen het recht op maatschappelijke integratie, via tewerkstelling en/of een leefloon. Het OCMW is verantwoordelijk voor het waarborgen van dit recht.
