Binnenverbouwingen en wijzigingen aan gevels of daken met impact op de stabiliteit zijn sinds 6 februari 2026 meestal vrijgesteld van een omgevingsvergunning. Die vrijstelling geldt alleen als een architect het ontwerp maakt en de werken controleert. De Vlaamse overheid verduidelijkt ook hoe lokale toezichthouders kunnen optreden wanneer iemand zonder architect werkt. De VVSG pleit vooral duidelijke communicatie naar inwoners en wil dat ook benadeelde architecten of de Orde van Architecten zelf kunnen optreden.
Vrijstelling geldt alleen met architect
Binnenverbouwingen en werken aan gevels en daken hebben doorgaans weinig ruimtelijke impact. Daarom stelde de Vlaamse regering deze werken op 6 februari 2026 meestal vrij van een omgevingsvergunning. Voordien gold voor deze werken een meldingsplicht.
De vrijstelling leidde tot vragen over de verplichte medewerking van een architect bij werken die de stabiliteit van een gebouw beïnvloeden. De regelgeving maakt nu duidelijk dat de vrijstelling van de omgevingsvergunning niets verandert aan die verplichting.
Wie stabiliteitswerken uitvoert, moet dus nog altijd een architect aanstellen. De architect staat in voor het ontwerp en de controle van de werken. Zonder architect geldt de vrijstelling niet.
Mogelijk past de overheid deze regels later opnieuw aan. Daarvoor moet eerst de federale Architectenwet wijzigen. Een modernisering van die wet is volgens de beschikbare informatie in voorbereiding.
Handhaving aandachtspunt
De VVSG vroeg eerder hoe lokale besturen kunnen optreden wanneer iemand vrijgestelde stabiliteitswerken uitvoert zonder architect. Als sensibilisering niet werkt, moet het wel duidelijk zijn hoe je dit kunt aanpakken.
Vlaams minister van Omgeving Jo Brouns gaf daarover meer duidelijkheid in zijn antwoord op een schriftelijke vraag(opent nieuw venster) van Vlaams Parlementslid Lydia Peeters.
Volgens de minister kan een overtreding op twee gronden strafbaar zijn:
- iemand voert stedenbouwkundige handelingen uit zonder voorafgaande omgevingsvergunning, omdat de voorwaarden voor de vrijstelling niet vervuld zijn (op basis van artikel 6.2.1, 1° VCRO);
- iemand voert werken uit zonder de verplichte controle van een architect (op basis van artikel 6.2.2, 5° VCRO).
De toezichthouders die bevoegd zijn voor andere overtredingen binnen de omgevingshandhaving, kunnen ook hier optreden.
Heldere informatie voorkomt overtredingen
In de praktijk zullen vooral lokale toezichthouders optreden. De VVSG pleit niet voor een actieve zoektocht naar overtredingen. Duidelijke en tijdige informatie aan inwoners, bouwheren en aannemers werkt doeltreffender.
Lokale besturen doen er daarom goed aan om duidelijk te communiceren dat de vrijstelling voor stabiliteitswerken alleen geldt wanneer een architect meewerkt.
De VVSG vraagt daarnaast dat een benadeelde architect of de Orde van Architecten zelf kan optreden wanneer iemand zonder architect werkt. Zij ondervinden daarvan rechtstreeks nadeel en zijn daarom goed geplaatst om actie te ondernemen.
