De Vlaamse regering wil de verplichte tweede medische schouwing bij crematie na een natuurlijk overlijden afschaffen. Op 30 oktober keurde ze daarvoor een voorontwerp van decreet een eerste keer goed. De maatregel zou lokale besturen naar schatting jaarlijks 5 miljoen euro besparen en hun administratief werk verminderen. De VVSG pleit samen met Burgerzaken Vlaanderen vzw al jaren voor deze vereenvoudiging.
Jarenlang pleidooi van de VVSG krijgt gehoor
De VVSG vraagt al sinds 2023 om de tweede medische schouwing bij crematie te vereenvoudigen of af te schaffen. De procedure kost lokale besturen veel geld en tijd, terwijl de meerwaarde beperkt is. Gemeenten vinden bovendien steeds moeilijker artsen die de tweede schouwing willen uitvoeren.
In november 2024 herhaalden we ons pleidooi voor een hervorming van de medische attestering bij crematies. De VVSG en Burgerzaken Vlaanderen vzw vroegen toen opnieuw om de procedure te herzien.
Met dit voorontwerp van decreet zet de Vlaamse regering een belangrijke stap om tegemoet te komen aan een jarenlange vraag van lokale besturen. Het voorontwerp moet nog voor advies naar de Raad van State. Daarna moet het Vlaamse parlement het decreet nog behandelen en goedkeuren. De afschaffing is dus nog niet definitief.
Tweede schouwing levert nauwelijks extra zekerheid op
De cijfers bevestigen wat lokale besturen al langer ervaren. Bij een onderzoek van 7.069 crematiedossiers in twintig Vlaamse steden en gemeenten formuleerde de tweede schouwarts geen enkel bezwaar.
Ook cijfers van het digitale overlijdensplatform eLys tonen de beperkte meerwaarde. In de eerste helft van 2026 bevestigde de tweede arts bij slechts 23 van de 27.820 crematietoelatingen het natuurlijke overlijden niet. Dat is 0,083% van de dossiers. Bovendien betekent dit niet noodzakelijk dat het om een verdacht overlijden ging.
Controle op verdachte overlijdens blijft behouden
De afschaffing verandert niets aan de controle op verdachte overlijdens. De arts die het overlijden vaststelt, moet volgens de federale regelgeving aangeven of de doodsoorzaak natuurlijk, gewelddadig, verdacht of niet vast te stellen is.
Bij een gewelddadig of verdacht overlijden, of als de arts de doodsoorzaak niet kan vaststellen, blijven de bevoegde gerechtelijke instanties verantwoordelijk voor verder onderzoek.
Minder kosten en administratie voor gemeenten
Vandaag betalen gemeenten de tweede schouwarts en regelen ze de bijkomende controle. Door de afschaffing verdwijnen zowel de erelonen als het bijbehorende administratieve werk. Volgens een raming besparen lokale besturen zo jaarlijks ongeveer 5 miljoen euro.
De VVSG verwelkomt het voornemen van de Vlaamse regering. De afschaffing zou een belangrijke administratieve en financiële last wegnemen bij lokale besturen, zonder afbreuk te doen aan de noodzakelijke controle op verdachte overlijdens.
