De commissie Sociale Zaken van de Kamer van Volksvertegenwoordigers keurde op 21 januari jl. een wetsvoorstel goed dat aanstaande/pas bevallen moeders met een lokaal mandaat toelaat om tijdens (een deel van) hun moederschapsrust te blijven zetelen in de gemeenteraad en in andere lokale bestuursorganen.
Het voorstel, ingediend door Kamerlid Nathalie Muylle, komt tegemoet aan een vraag die ook vanuit de VVSG herhaaldelijk werd gesteld tijdens het wetgevend proces. De VVSG evalueerde gelijkaardige voorstellen dan ook eerder reeds positief, onder meer in een hoorzitting over het thema.
Huidige regeling botst met lokaal engagement
Vandaag kunnen vrouwen tijdens de moederschapsrust geen andere activiteiten blijven uitoefenen, ook geen politieke. Die regeling verplicht hen in de praktijk om hun mandaat tijdelijk volledig neer te leggen tijdens de bewuste periode (minstens 1 week voor de vermoedelijke bevallingsdatum en 9 weken erna).
Dat zorgt niet alleen voor rechtsonzekerheid en soms inkomensverlies, maar ook voor bestuurlijke instabiliteit in onder meer gemeenteraden en OCMW-raden. Bovendien vormt het een duidelijke drempel voor de politieke participatie van jonge vrouwen. Terwijl het in deze tijden echt wel mogelijk is om op een medisch verantwoorde wijze politiek te kunnen blijven participeren, minstens gedurende het grootste deel van de moederschapsrust.
Combinatie van moederschapsuitkering en mandaat mogelijk
Het wetsvoorstel maakt het voortaan mogelijk om bepaalde lokale politieke activiteiten te combineren met een moederschapsuitkering, vanaf de vijftiende dag na de bevallingsdatum.
Het gaat hierbij onder meer om volgende mandaten:
gemeenteraadslid
lid van de raad voor maatschappelijk welzijn
lid van het bijzonder comité voor de sociale dienst
lid van een politieraad
lid van een districtsraad
vertegenwoordiger van een gemeente of OCMW
Met dit wetsvoorstel kunnen moeders kort na de bevalling dus zelf beslissen in welke mate zij hun lokaal engagement tijdens de moederschapsrust verderzetten, zonder verlies van uitkering. De regeling wordt bovendien uitgebreid naar vaderschaps- en adoptieverlof. Zo wordt de combinatie van lokaal politiek engagement en gezinsleven structureel nog beter ondersteund, met aandacht voor een gelijke behandeling.
De geplande inwerkingtredingsdatum voor deze nieuwe regeling is 1 april 2026 en zal dus gelden voor elke periode van moederschapsrust die ten vroegste op deze datum aanvat.
Stap vooruit voor lokale democratie
Voor de VVSG is deze goedkeuring een belangrijke stap vooruit. Lokale besturen winnen aan continuïteit en rechtszekerheid, terwijl prille ouders niet langer voor een onnodige keuze tussen gezin en mandaat worden geplaatst.
De verdere parlementaire behandeling volgen we op. Zodra de definitieve tekst is goedgekeurd en gepubliceerd, communiceren we dit via onze nieuwskanalen.
