Politieraad weldra afgeschaft: VVSG vraagt uitstel en overgangsperiode

De federale regering wil de wetgeving over de geïntegreerde politie grondig aanpassen. In het wetsontwerp verdwijnt de politieraad en wordt het politiecollege het enige bestuursorgaan van de politiezone. De democratische controle schuift daardoor door naar de gemeenteraad. De VVSG steunt openheid naar raadsleden, maar waarschuwt voor extra administratie en verzwaring van de gemeenteraden. Bovendien vraagt de VVSG een overgangsperiode, omdat de wet al tien dagen na publicatie zou ingaan.

Wat ligt op tafel in de Kamer

De federale regering wil de wetgeving over de geïntegreerde politie grondig aanpassen. Het doel is om de huidige 176 politiezones in dit land te herleiden naar ongeveer 60. In het wetsontwerp(opent nieuw venster) verdwijnt de politieraad en wordt het politiecollege het enige bestuursorgaan van de politiezone. Dat heeft meteen gevolgen voor de werking en de besluitvorming in je zone. Beslissingen over personeelsbeheer, budget en financiën, benoemingen en beleid en strategie schuiven door naar het politiecollege.

Politieraad verdwijnt zonder overgangsperiode

Het wetsontwerp schaft de politieraad af. Er is geen overgangsregeling voorzien. Tien dagen na publicatie in het Belgisch Staatsblad treedt de afschaffing in werking.

Dat betekent dat:

• de politieraad ophoudt te bestaan
• de mandaten van politieraadsleden automatisch stoppen
• het politiecollege alle bevoegdheden overneemt

Dit vraagt een snelle aanpassing van de bestuurlijke werking in je politiezone.

De VVSG heeft op zich geen problemen met de afschaffing van de politieraden. Er is wel grote bezorgdheid over de zeer snelle inwerkingtreding van de wet, namelijk binnen de tien dagen na publicatie van de wet. Lokale besturen krijgen hierdoor bijzonder weinig tijd om zich organisatorisch en bestuurlijk aan te passen aan de nieuwe bepalingen. Wij vragen daarom te voorzien in een overgangsperiode om de lokale besturen de kans te geven de nodige afspraken, procedures en interne organisatie zorgvuldig af te stemmen.

Gemeenteraad krijgt sterkere controle

Door het verdwijnen van de politieraad verschuift de democratische controle naar de gemeenteraad. Zo wijzigt hun rol bij de goedkeuring van de politiebegroting. Ook krijgen raadsleden onder meer:

• het recht om vragen te stellen aan het politiecollege
• inzage in bestuursdocumenten
• een jaarlijks uitgebreid verslag over middelen, werking en interventietijden.

Er is nog veel onduidelijkheid over hoeveel extra administratie deze nieuwe vorm van controle meebrengt. De VVSG is voor openheid naar de gemeenteraad, maar maakt zich zorgen dat dit de besluitvorming in steden en gemeenten vertraagt en extra druk zet op een al zwaar takenpakket.

Daarnaast mag het belang van de politiezone niet verloren gaan in discussies in elke afzonderlijke gemeenteraad.

Financiële stimulans voor fusies

Naast de verplichte fusie van de zes Brusselse politiezones voorziet het wetsontwerp ook financiële stimuli voor vrijwillige fusies. Het gaat om:

• een eenmalige subsidie voor opstartkosten
• een structurele dotatie gedurende vijf jaar

De concrete bedragen en voorwaarden verschillen naargelang de grootte en kenmerken van de zone.

Wijzigingen in mandaatfuncties

Het wetsontwerp wijzigt ook een aantal regels voor mandaatfuncties in de politiezone. Zo moet je het mandaat van de korpschef voortaan binnen drie maanden vacant verklaren. Ook de aanstellingsvoorwaarden voor de bijzonder rekenplichtige veranderen.

Er zijn geen overgangsregels voorzien. Daardoor is het onduidelijk wat dit betekent voor de waarnemend korpschef en de bijzonder rekenplichtige die vandaag al een mandaat opnemen. De VVSG vraagt daarom snel duidelijkheid: kunnen zij hun mandaat blijven uitoefenen of niet?

Op voorstel van VVSG bepaalt het wetsontwerp dat het mandaat van de korpschef vijf jaar duurt en één keer kan worden hernieuwd. Wil een korpschef nadien een derde mandaat opnemen, dan kan dat door opnieuw deel te nemen aan de selectieprocedure. VVSG vraagt om deze bepaling te behouden.

Bezorgdheden en advies van VVSG

Deze hervorming raakt aan de bestuurlijke organisatie, financiering en autonomie van lokale besturen. De VVSG gaf eerder al input op het wetsontwerp. De VVSG merkt op dat er elementen uit ons advies zijn meegenomen, maar in het huidige wetsontwerp zijn ook nieuwe bepalingen opgenomen. De VVSG zal haar advies hierover ook aan de minister overmaken. De VVSG roept de minister op om rekening te houden met de draagkracht van lokale besturen en het wetsontwerp aan te passen zodat de steden en gemeenten de rechtszekerheid, bestuurlijke werkbaarheid en kwaliteitsvolle politiewerking kunnen verzekeren.

We bundelen de meest actuele informatie en een overzicht van de wijzigingen op de nieuwe kennispagina Hervorming lokale politie: wat verandert er voor je politiezone.