Ook in 2026 wellicht mildere werkgeversbijdrage pensioenen lokale besturen

Lokale besturen kunnen wellicht ook in 2026 hun reserves, die zich in de schoot van de Federale Pensioendienst bevinden, inzetten om de werkgeversbijdrage voor de pensioenen van hun ambtenaren te milderen. De federale regering keurde daarvoor ontwerpbesluit voor de eerste keer goed. De Raad van State buigt zich nu over het voorstel. 

Deze maatregel geldt specifiek voor de zogenaamde ex-pool 1-besturen. Dat zijn lokale besturen die al lange tijd hun pensioenlasten gesolidariseerd hebben binnen (de voorloper van) het Gesolidariseerd Pensioenfonds. In de beginjaren bouwden zij reserves op, die nu al enkele jaren helpen om de pensioenfactuur te milderen.

Werkgeversbijdrage daalt opnieuw naar 34,5%, mogelijk tot eind 2028

Betaal je als lokaal bestuur ambtenarenpensioenen? Dan financier je die via twee stromen. Eerst is er de basisbijdrage, berekend op de lonen van je actieve statutaire medewerkers. Is die bijdrage op jaarbasis lager dan het bedrag dat je aan pensioenen uitbetaalt? Dan volgt ook een responsabiliseringsbijdrage.

Voor 2026 ligt de basispensioenbijdrage op 45% van de statutaire loonmassa: 37,5% werkgeversbijdrage en 7,5% persoonlijke bijdrage. Als de federale regering het ontwerpbesluit definitief goedkeurt, daalt de werkgeversbijdrage opnieuw naar 34,5%, zoals in de vorige jaren.

Daarnaast betaalt 66% van de Vlaamse lokale besturen een responsabiliseringsbijdrage. Deze bijdrage werd jarenlang doorgerekend met een korting (coëfficiënt) van 50%, maar steeg in 2024 al naar 70,337%.De Vlaamse overheid blijft ook deze legislatuur financieel tussenkomen.

De VVSG stelt voor om de korting aan te houden zolang er middelen zijn in het ex-pool 1-reservefonds. Door de oplopende pensioenlasten raakt dat fonds vermoedelijk tegen eind 2028 uitgeput. Hou daar rekening mee bij de opmaak van je meerjarenplanning 2025-2031 als je tot de ex-pool 1-besturen behoort.

Pensioenfactuur stijgt, betekenisvolle federale ondersteuning blijft uit

De pensioenlasten voor Vlaamse lokale besturen blijven toenemen. In 2024 ging het om 1,898 miljard euro. Tegen 2031 stijgt dat naar verwachting tot 2,5 miljard euro. Dat betekent een jaarlijkse toename van gemiddeld 4,3% sinds 2020. Ook de werkgeversbijdrage is fors gestegen: van 11,90% in 1987 naar 37,5% vandaag.

Die stijging komt vooral door de vergrijzing en het gesloten financieringssysteem. Lokale besturen dragen de volledige pensioenfactuur, zonder een betekenisvolle steun van de federale Schatkist. Dat staat in scherp contrast met de pensioenen van werknemers en zelfstandigen, waar de federale overheid wel belastinggeld inzet.

VVSG vraagt eerlijke verdeling van pensioenlasten

In haar memorandum vraagt de VVSG om een plafond op de basispensioenbijdrage: maximaal 45%, zoals in 2024. Ook de responsabiliseringscoëfficiënt moet opnieuw zakken naar 50%. Het tekort dat daardoor ontstaat, moet de federale overheid bijpassen.

Op langere termijn pleit de VVSG voor een daling van de bijdragen naar een ‘normaal’ niveau, in verhouding tot andere sectoren en rekening houdend met de hogere statutaire pensioenen. Uiteindelijk moet er één gezamenlijk fonds komen voor alle statutaire pensioenen van verschillende overheden, met een eerlijke verdeling van de kosten tussen de werkgevers en de Schatkist.

De VVSG vraagt ook een aparte regeling voor (ex-)publieke ziekenhuizen. De financiering moet eenvoudiger en eerlijker. Vandaag komt de volledige pensioenfactuur nog te vaak terecht bij het OCMW of het gemeentebestuur van de vestigingsplaats.

Op 21 januari 2026 gaat de VVSG hierover in gesprek met minister Jambon, samen met de Brusselse en Waalse Vereniging van Steden en Gemeenten en de drie overheidsvakbonden ACOD, ACV-OD en VSOA.