De federale regering wil de regels voor overheidsopdrachten versoepelen(opent nieuw venster). Vooral kleinere aankopen worden eenvoudiger, met minder administratie en soepelere procedures. Maar het wetsontwerp brengt ook nieuwe verplichtingen met zich mee.
Meer opdrachten via de aanvaarde factuur
Dit is vermoedelijk de wijziging met de grootste dagelijkse impact.
Lokale besturen plaatsen op dit moment opdrachten met een geraamde waarde onder 30.000 euro via de procedure voor opdrachten van beperkte waarde. Die drempel stijgt naar 75.000 euro. Het ontwerp koppelt wel een voorwaarde aan deze drempelverhoging: de goed te keuren uitgave mag niet hoger liggen dan 90.000 euro. Ook dat is nieuw in de wetgeving, momenteel is er zo geen voorwaarde gekoppeld aan de procedure van beperkte waarde.
Het wetsontwerp voorziet nog in een extra versoepeling, het introduceert namelijk de opdracht van uiterst beperkte waarde waarbij een rechtstreekse gunning mogelijk is. De rechtstreekse gunning zal mogelijk worden voor opdrachten met een raming die lager is dan 3.000 euro en waarvan de goed te keuren uitgave lager is dan 3.600 euro.
Beide opdrachten komen tot stand via een aanvaarde factuur.
Gevolgen voor de verplichte jaarlijkse rapportering
Momenteel moet je als aanbesteder jaarlijks rapporteren over onder andere de opdrachten van beperkte waarde vanaf 3.000 euro. Die drempel van 3.000 euro wordt in het wetsontwerp verhoogd naar 30.000 euro. Je moet dus rapporteren over opdrachten met een gegunde waarde vanaf 30.000 euro tot en met de opdrachten van beperkte waarde met een maximum gegunde waarde van 90.000 euro waarvan de raming lager ligt dan 75.000 euro.
Eenvoudigere regels voor elektronische handtekeningen
Een offerte kan inhoudelijk correct zijn, en zelfs uitermate geschikt, maar toch geweerd worden omdat de ondertekening niet voldoet aan de wettelijke verplichtingen.
Het wetsontwerp voorziet dat de ondertekening van de finale offertes in principe verplicht blijft, maar dat de aanbesteder daarvan kan afwijken door een bepaling in de opdrachtdocumenten op te nemen. Voor de onderhandelingsprocedure zonder voorafgaande bekendmaking is er standaard geen handtekening vereist, dat geldt ook voor aanvragen tot deelneming.
Het ontwerp voorziet ook in een verplichte regularisatiemogelijkheid. Als een vereiste handtekening ontbreekt, moet de aanbesteder aan de inschrijver de mogelijkheid geven deze verplichting recht te zetten binnen een termijn van vijf tot vijftien werkdagen. Die termijn bepaalt de aanbesteder zelf in het bestek.
Selectiecriteria niet altijd noodzakelijk
Het ontwerp voorziet dat de aanbesteder geen selectiecriteria moet opnemen wanneer hij gebruik maakt van de openbare procedure of de vereenvoudigde onderhandelingsprocedure met voorafgaande bekendmaking onder de Europese drempels.
Deze versoepeling geldt niet voor opdrachten voor werken, zij vallen nog steeds onder de regeling van erkenning van aannemers.
Meer transparantie voor inschrijvers
De verplichting om inschrijvers onmiddellijk na de opening van de offertes hun voorlopige plaats in de rangschikking mee te delen, wordt uitgebreid naar alle opdrachten:
- die via een openbare of niet-openbare procedure verlopen;
- waarbij uitsluitend de prijs bepalend is voor de economisch meest voordelige offerte;
- ongeacht de geraamde waarde.
Tegelijk deelt de aanbesteder aan alle inschrijver de prijs van de laagste offerte mee en, als de aanbesteder dat wenselijk acht, de prijs van de hoogte offerte.
Het PV van opening mag tijdens de plaatsingsprocedure niet langer worden meegedeeld.
Uitzonderingen op elektronische factuur breiden uit
De elektronische facturatie is niet verplicht voor opdrachten die worden geplaatst in het kader van ontwikkelingssamenwerking. De uitzondering wordt uitgebreid naar:
- De gevallen waarbij de opdrachtnemer niet afkomstig is uit een land van de Europese Economische Ruimte
- De gevallen waarbij de opdrachtnemer een natuurlijk persoon is die niet tussenkomt in het kader van de uitoefening van zijn zelfstandige beroepsactiviteit.
Meer mogelijkheden voor gelegenheidsaankopen
De regeling voor gelegenheidsaankopen wordt uitgebreid naar de klassieke sectoren. Daarmee krijgen lokale besturen de mogelijkheid om onder voorwaarden uitzonderlijk voordelige aankopen te doen via de onderhandelingsprocedure zonder voorafgaande bekendmaking. Zo kunnen aanbesteders in bepaalde gevallen flexibeler inspelen op opportuniteiten in de markt. De goed te keuren uitgave moet onder de Europese bekendmakingsdrempel liggen en de prijs moet aanzienlijk lager zijn dan de normale marktprijs. Daarmee ziet de VVSG een belangrijke vraag vertaald in regelgeving.
Beste prijs-kwaliteitsverhouding wordt standaard
Voor opdrachten vanaf de Europese drempels wordt de gunning op basis van de beste prijs-kwaliteitsverhouding de standaard.
Daarmee wil de federale overheid meer aandacht geven aan kwaliteit en duurzaamheid, naast de loutere prijs.
Uitsluitend op prijs gunnen kan enkel wanneer minstens één van deze voorwaarden vervuld is:
- De werken, leveringen of diensten zijn gestandaardiseerd en beschikbaar op de markt.
- De vereiste kwaliteit is voldoende volledig omschreven in de opdrachtdocumenten, zodat geen significante kwaliteitsverschillen meer te verwachten zijn.
Korte keten in voedingssector
Aanbestedende overheden kunnen bij voedingsgerelateerde opdrachten rekening houden met de korte keten. Dit kan enkel bij overheidsopdrachten voor leveringen of diensten die betrekking hebben op menselijke voeding. De bevoorrading via korte keten kan als gunningscriterium worden opgelegd of als uitvoeringsvoorwaarde of allebei.
Als de aanbesteder hiervan gebruik maakt, moet hij bij de publicatie van de aankondigingen bepaalde gegevens hierover invullen. Dit zorgt voor een extra rapporteringsverplichting.
Minder papierwerk en eenvoudigere controles
Het ontwerp vereenvoudigt ook de administratieve controles bij overheidsopdrachten. Ondernemingen moeten minder bewijsstukken indienen en lokale besturen krijgen meer mogelijkheden om controles pas later in de procedure uit te voeren.
Bij opdrachten onder de Europese bekendmakingsdrempels volstaat de indiening van een offerte of kandidatuur als voorlopige verklaring dat de onderneming aan de voorwaarden voldoet. Ze hoeft dus niet meteen allerlei bewijsstukken te bezorgen. Ook bij bepaalde grotere opdrachten wordt dit mogelijk.
Daarnaast krijgen lokale besturen meer flexibiliteit bij het beoordelen van offertes. Bij een openbare procedure of een vereenvoudigde onderhandelingsprocedure met voorafgaande bekendmaking kunnen ze eerst de offertes onderzoeken en pas daarna controleren of de ondernemingen aan de selectievoorwaarden voldoen.
Heeft een lokaal bestuur bepaalde bewijsstukken al ontvangen bij een eerdere overheidsopdracht? Dan hoeft de onderneming die niet opnieuw te bezorgen. Het maakt daarbij niet uit of deze ondernemer de opdracht heeft binnengehaald of niet. Bovendien zullen ondernemingen het Uniform Europees Aanbestedingsdocument rechtstreeks op het elektronische platform kunnen invullen.
Energieprestatievereisten
Een lokaal bestuur dat een bestaand pand wil aankopen, is niet verplicht een overheidsopdracht te voeren. De energie-efficiëntievoorschriften van artikel 168 van de wet overheidsopdrachten zijn wel van toepassing.
Wil een gemeente een bestaand gebouw aankopen om er gemeentelijke diensten in onder te brengen? Dan moet dat gebouw in principe voldoen aan de gewestelijke minimumeisen voor energieprestaties bij het bouwen of verbouwen van gebouwen. Dat geldt ook voor nieuwe huurovereenkomsten boven de toepasselijke drempel.
Er blijven uitzonderingen mogelijk. Zo kan een gemeente een energieverslindend gebouw nog aankopen met het oog op een grondige renovatie of afbraak. Ook voor bepaalde beschermde gebouwen en gebouwen die opnieuw worden doorverkocht, voorziet het ontwerp in uitzonderingen.
Inwerkingtreding
De nieuwe regels worden gefaseerd ingevoerd: sommige bepalingen treden kort na de publicatie van de wet in werking, terwijl voor andere de Koning nog een datum moet bepalen.
De VVSG volgt de verdere behandeling van het wetsontwerp op en houdt de lokale besturen op de hoogte van de definitieve wijzigingen en de verschillende tijdstippen waarop ze in werking treden. De regering heeft gevraagd dit voorstel met spoed te behandelen.
