Op 26 oktober 2026 overhandigde de Toekomstgroep Kinderopvang haar antwoorden op de bijkomende vragen van Vlaams minister Gennez over de toekomst van de kinderopvang. De nota bouwt verder op het Toekomstplan voor de Vlaamse kinderopvang uit 2024 en formuleert een toekomstvisie voor een toegankelijke, kwaliteitsvolle en duurzame kinderopvang als basisvoorziening voor elk kind en elk gezin.
Kinderopvang als volwaardige basisvoorziening
De Toekomstgroep pleit voor een kinderopvang die tegen 2035 uitgroeit tot een echte basisvoorziening voor alle gezinnen. Dat vraagt volgens de groep voldoende, stabiele en structurele financiering én een langetermijnvisie die verschillende legislaturen overstijgt.
Vier ambities staan centraal: opvang dicht bij gezinnen, aantrekkelijke jobs voor medewerkers, sterke en competente opvangorganisaties en nauwere samenwerking met onderwijs, zorg en gezinsondersteuning.
Samenwerking als hefboom voor kwaliteit
De Toekomstgroep wil dat geen enkel opvanginitiatief er alleen voor staat. Ze benadrukt dat opvanginitiatieven moeten kunnen terugvallen op samenwerking en ondersteuning binnen een breder lokaal netwerk van partners, afgestemd op de lokale context en noden. Die samenwerking kan bijdragen aan meer kwaliteit, een sterker beleidsvoerend vermogen en een betere ondersteuning van opvanginitiatieven.
Belangrijke rol voor lokale besturen
Lokale besturen helpen een toegankelijk en divers opvangaanbod uit te bouwen. Als regisseur en organisator brengen ze kinderopvang, onderwijs, zorg en gezinsondersteuning samen. Zo spelen ze beter in op wat kinderen en gezinnen lokaal nodig hebben.
De Toekomstgroep vraagt voldoende middelen, gegevens en instrumenten om die rol waar te maken. Ook het lokaal loket kinderopvang krijgt een belangrijke rol als toegangspoort voor gezinnen.
Oproep voor een masterplan tot 2035
Om de ambities waar te maken, vraagt de Toekomstgroep een meerjarig masterplan tot 2035. Dat moet structurele investeringen en hervormingen over verschillende regeerperiodes heen verbinden.
Het plan moet het bestaande opvangaanbod versterken, verdere groei mogelijk maken en aandacht besteden aan toegankelijke opvang, medewerkers, kwaliteit en infrastructuur.
Wat stelt de toekomstgroep concreet voor?
- Behoud een divers opvanglandschap. Gezinsopvang en groepsopvang blijven complementaire en gelijkwaardige opvangvormen, met één gelijkwaardig regelgevend en financieringskader zodat structurele ongelijkheden verdwijnen.
- Maak verbonden werken de norm. Geen enkel opvanginitiatief zou geïsoleerd mogen functioneren. Samenwerking en wederzijdse ondersteuning moeten voor elke organisator mogelijk zijn.
- Versterk organisaties via clustering waar dat een meerwaarde biedt. Organisaties kunnen bepaalde opdrachten gezamenlijk opnemen zonder hun autonomie of eigenheid te verliezen.
- Voorzie voor elke organisator een externe blik. Coaching, intervisie en externe kwaliteitsondersteuning zijn cruciaal om kwaliteit blijvend te ontwikkelen en te bewaken.
- Beoordeel groei op kwaliteit, niet op omvang. Schaalgrootte is geen doel op zich. Uitbreiding en overnames moeten worden afgewogen tegen kwaliteit, lokale verankering en maatschappelijke meerwaarde.
- Waak over diversiteit en vermijd dominante marktposities. De overheid moet voorkomen dat keuzevrijheid voor gezinnen afneemt of publieke middelen vooral commerciële belangen dienen.
- Werk aan een geïntegreerd systeem van kwaliteitsbewaking. Intern kwaliteitsbeleid, externe ondersteuning en overheidstoezicht moeten elkaar versterken.
- Maak werk van een masterplan kinderopvang 2035. Alleen met een langetermijnvisie, structurele investeringen en hervormingen over legislaturen heen kan de toekomstvisie gerealiseerd worden.
