De Europese Commissie heeft haar evaluatie gepubliceerd van het finale, geactualiseerde Belgische Nationaal Energie- en Klimaatplan (NEKP). De conclusie is duidelijk: hoewel België vooruitgang boekt, zijn bijkomende inspanningen nodig om de klimaat- en energiedoelstellingen tegen 2030 effectief te halen.
De geplande maatregelen zouden de uitstoot tegen 2030 met 42,7% verminderen ten opzichte van 2005, 4,3 procentpunten onder de Belgische doelstelling. België kan de doelstellingen halen met flexibiliteiten, maar dit vraagt een versnelling en verdere uitvoering van de nog niet volledig ingevoerde maatregelen.
Grote uitdaging voor mobiliteit
Vooral de transportsector blijft een grote uitdaging. De Commissie wijst op de nood aan bijkomende maatregelen, met een sterke focus op modal shift en elektrificatie, binnen en over de gewesten heen.
Adaptatie
Het plan bevat wel verwijzingen naar klimaatadaptatie, maar die blijven volgens de Commissie grotendeels procedureel en missen concrete doelstellingen. Positief is dat aspecten zoals koolstofopslag via LULUCF (landgebruik en bosbouw) degelijk aan bod komen. De gevolgen van klimaatverandering voor de toekomstige waterbeschikbaarheid worden dan weer onvoldoende in kaart gebracht, zeker in relatie tot de energiesector.
Hernieuwbare energie en energie-efficiëntie: ambities blijven achter
België verhoogt zijn bijdrage aan de Europese doelstelling voor hernieuwbare energie niet en blijft steken op 33% hernieuwbare energie tegen 2030. Bovendien ontbreekt een duidelijk traject richting 2040, net als specifieke doelstellingen voor innovatieve hernieuwbare technologieën en hernieuwbare energie in gebouwen.
Ook op het vlak van energie-efficiëntie is het beeld gemengd. De doelstelling voor het finaal energieverbruik is in lijn met de Europese verwachtingen, maar die voor het primair energieverbruik blijft onvoldoende. Voor de publieke sector ontbreken concrete jaarlijkse reductiedoelstellingen, sectorale opsplitsingen en expliciete renovatieverplichtingen voor overheidsgebouwen. Tegelijk bevat het plan wel maatregelen om het energieverbruik van overheidsinstanties te verminderen en publieke gebouwen te renoveren.
Energiearmoede, investeringen en systeemflexibiliteit
Hoewel het plan maatregelen beschrijft om energiearmoede aan te pakken, ontbreekt een meetbare doelstelling, zoals gevraagd door de Europese regelgeving. Ook de investeringsnoden voor de energie- en klimaattransitie zijn niet coherent in kaart gebracht: federale ramingen ontbreken en regionale inschattingen zijn beperkt en onvoldoende afgestemd.
Daarnaast merkt de Commissie op dat het plan geen duidelijke doelstellingen bevat voor flexibiliteit van het energiesysteem. Lokale initiatieven worden vermeld, maar zonder concrete targets.
Prioritaire aandachtspunten voor België
De Europese Commissie benadrukt dat België het geactualiseerde klimaat- en energieplan tijdig en volledig moet uitvoeren. Vooral in de transportsector is extra inspanning nodig, met aandacht voor multimodale mobiliteit, modal shift en elektrificatie. Ook klimaatadaptatie, het afbouwen van fossiele subsidies, de uitrol van hernieuwbare energie, energie-efficiëntie en de verduurzaming van gebouwen vragen een duidelijke planning en concrete acties. Daarnaast moeten de effecten op energiearmoede worden gemeten en moet onderzoek en innovatie in schone energietechnologieën verder ondersteund worden.
