De European City Facility (EUCF) lanceert een nieuwe reeks oproepen met steun voor steden, gemeenten en lokale besturen die hun investeringen in duurzame energie willen versnellen.
Met 11,1 miljoen euro voor 185 begunstigden van elk 60.000 euro, opent de eerste oproep naar verwachting in oktober 2026 en loopt ze twee maanden, gevolgd door oproepen in april en oktober 2027 (data nog te bevestigen). Deze fase bouwt voort op het succes van de vorige oproepen, die meer dan 400 lokale besturen in Europa ondersteunden. De eerste 330 daarvan werken samen toe naar 32 miljard euro aan investeringen, waarvan al 1,8 miljard veiliggesteld.
Wat dekt de subsidie en welke projecten komen in aanmerking?
De EUCF-subsidie financiert niet de investering zelf, maar het werk dat ze mogelijk maakt: haalbaarheidsstudies, markt-, juridische en financiële analyses, risicobeoordeling en coördinatie. Het resultaat is een investeringsconcept met de projectpijplijn, financieringsaanpak en verwachte energie- en klimaatimpact.
Eerdere investeringsconcepten bestreken onder meer:
- energetische renovatie van publieke gebouwen (scholen, sportinfrastructuur, sociale en publieke woningen);
- energetische renovatie van private woongebouwen, waaronder mede-eigendommen;
- hernieuwbare energie, zoals fotovoltaïsche installaties;
- warmte- en koudenetten, met inbegrip van bestaande netten;
- innovatieve energie-infrastructuur (opslag, energiebeheer, monitoring);
- openbare verlichting en duurzame stedelijke mobiliteit.
Projecten kunnen afzonderlijk worden ingediend of gebundeld in één portefeuille, wat vaak het investeringsvolume groot genoeg maakt om externe financiering aan te trekken.
Vlaanderen: 15 subsidies toegekend
Vlaamse lokale besturen nemen sinds de start van de EUCF consequent deel. Over de eerste zeven oproepen werden 15 subsidies toegekend aan Vlaamse aanvragers, goed voor 900.000 euro rechtstreeks naar het Vlaamse lokale niveau. Voor heel België gaat het om 28 toegekende subsidies, ten voordele van meer dan 65 gemeenten.
Onder de begunstigden: Mechelen, Kortrijk, Aalst, Dendermonde, Oudenaarde, Ronse, Mortsel, Schoten, Zoersel, Westerlo, Ranst en Zottegem, zowel centrumsteden als kleinere gemeenten.
Enkele voorbeelden die laten de veelheid aan initiatieven zien: Zottegem streeft naar een energieneutraal patrimonium voor haar openbare gebouwen, Oudenaarde onderzocht of aquathermie uit de Schelde kon worden gebruikt voor de herontwikkeling van de Maagdendaalsite, en Kortrijk pakte het aan met een warmtenet van de vijfde generatie in Hoog-Kortrijk.
Intercommunales en provincies: samen sterker in de aanvraag
Aanvragen kunnen ook door samenwerkingsverbanden van gemeenten en intercommunales worden ingediend, wat in België al meermaals gebeurde. Dat biedt een antwoord voor kleinere besturen zonder de capaciteit om zelfstandig een investeringsconcept te ontwikkelen, en levert een groter, aantrekkelijker investeringsvolume op.
Ook provincies spelen een rol zonder zelf aanvrager te zijn, door gemeenten op de oproep attent te maken en te begeleiden bij het dossier. De provincie Antwerpen toont wat dat oplevert: een opvallend deel van de Vlaamse begunstigden komt van daar, onder meer Westerlo, Ranst en Schoten.
Een sterke aansluiting op de lokale klimaat- en energieplanning
Aanvragers moeten beschikken over een Sustainable Energy and Climate Action Plan (SECAP), opgesteld in het kader van het Burgemeestersconvenant, of een gelijkwaardig klimaatplan. Nagenoeg alle Vlaamse gemeenten voldoen hieraan via het Lokaal Energie- en Klimaatpact, en Vlaanderen telt een hoge dichtheid aan ondertekenaars van het Burgemeestersconvenant.
Voor de komende oproepen is één wijziging al bevestigd: aanvragers zullen ook kunnen indienen met acties die lokale warmte- en koudeplannen ondersteunen, nauw aansluitend bij de Vlaamse praktijk, waar warmteplanning en warmtezonering op gemeentelijk niveau worden uitgewerkt.
Over de komende oproepen
Lokale besturen die een aanvraag overwegen, identificeren best hun project en controleren of ze over een in aanmerking komend klimaatplan beschikken, nog vóór de eerste oproep opent. Bevestigde informatie wordt gedeeld via de EUCF Call Alert(opent nieuw venster), de website van de European City Facility(opent nieuw venster) en de LinkedIn-pagina(opent nieuw venster) van de Facility.
Vlaamse aanvragers kunnen begeleiding krijgen in het Nederlands door contact op te nemen met Mikaël Angé, vertegenwoordiger van de EUCF National Hub voor België.
