8 op de 10 kinderen maakt gebruik van formele kinderopvang, maar nood aan 11.500 extra plaatsen

Steeds meer gezinnen rekenen op kinderopvang. Maar niet elk gezin gebruikt opvang op dezelfde manier. En niet iedereen vindt een plek. Dat blijkt uit het nieuwe onderzoeksrapport “Onderzoek naar het gebruik van en de behoefte aan kinderopvang 2025(opent nieuw venster)” van Opgroeien. Het onderzoek brengt in kaart hoeveel baby’s en peuters opvang gebruiken, hoe gezinnen opvang combineren en hoeveel nood er nog is aan extra plaatsen. Zo krijg je een beter beeld van de noden van gezinnen met jonge kinderen in Vlaanderen.

Veel gezinnen doen een beroep op kinderopvang

Voor veel ouders is kinderopvang een belangrijke steun om werk en gezin te combineren. Gezinnen gebruiken daarbij vaak verschillende vormen van opvang. Formele opvang (zoals een kinderopvanglocatie) wordt regelmatig gecombineerd met informele opvang, bijvoorbeeld door grootouders. 87.8% van de gezinnen met kinderen tussen 3 maanden en 3 jaar maakt gebruik van formele en/of informele opvang. 79.1% maakt enkel gebruik van formele opvang (77.3% regelmatig en 1.8% beperkt).

Het onderzoek toont ook dat er nog altijd gezinnen zijn die geen opvang gebruiken. 12.2% maakt geen gebruik van opvang, noch formeel noch informeel. Soms kiezen ouders daar bewust voor. In andere situaties vinden ze geen plek, of past het aanbod niet bij hun werkuren of gezinssituatie.

Nog steeds nood aan extra opvangplaatsen

Naast het gebruik kijkt het onderzoek ook naar de onvervulde behoefte aan kinderopvang. Met andere woorden: hoeveel gezinnen willen opvang, maar vinden geen plek of niet op het moment dat ze die nodig hebben. Tegen 2029 zijn er naar schatting 11.500 extra opvangplaatsen nodig.

Die informatie is belangrijk. Registraties geven niet altijd een volledig beeld van de vraag naar opvang. Door ouders rechtstreeks te bevragen, krijg je een beter zicht op de echte nood aan extra opvangplaatsen.

Verschillen tussen gezinnen

Het rapport laat ook zien dat gezinnen niet allemaal dezelfde toegang hebben tot opvang. Zo zijn er duidelijke verschillen tussen gezinnen in hoe vaak ze opvang gebruiken en welke vorm ze kiezen.

Factoren zoals inkomen, werksituatie en gezinssituatie spelen daarbij een rol. Dat helpt om beter te begrijpen welke gezinnen moeilijker hun weg vinden naar opvang en waar drempels liggen. 8.8% van de gezinnen leeft in kansarmoede (volgens de definitie van het agentschap Opgroeien), wat een lichte ondervertegenwoordiging is in vergelijking met het aandeel in de populatie (12.3%).

Lees het volledige onderzoeksrapport(opent nieuw venster).

Wat betekent dit voor lokale besturen?

De cijfers tonen hoe groot het belang van kinderopvang is voor gezinnen. Tegelijk zie je duidelijke verschillen tussen gezinnen. Zo maken kwetsbare gezinnen minder gebruik van formele opvang. Dat vraagt extra aandacht voor toegankelijke kinderopvang.

Lokale besturen spelen hier een belangrijke rol. Ze brengen het lokale aanbod en de noden in kaart, ondersteunen opvanginitiatieven en zorgen voor goede samenwerking tussen opvang, welzijn en onderwijs.

Ook het lokaal loket kinderopvang speelt daarin een sleutelrol. Via het loket krijgen gezinnen duidelijke informatie over het opvangaanbod in de gemeente en kunnen ze hun opvangvraag registreren. Dat helpt ouders in hun zoektocht naar een plaats. Tegelijk geeft het lokale besturen waardevolle informatie over waar de vraag naar opvang groot is en waar extra plaatsen nodig zijn.