LIFE AT LAST is een door de EU gefinancierd project dat steden en gemeenten helpt om hun klimaatambities waar te maken. Vooral middelgrote en kleinere steden hebben het vaak moeilijk bij de uitvoering van hun Duurzame Energie- en Klimaatactieplannen (SECAP’s). AT LAST zet in op capaciteitsopbouw, samenwerking en kennisdeling om de problemen op te lossen. Via de Europese Community of Practice (CoP) kunnen honderden gemeenten kennis uitwisselen en samen stappen zetten naar een klimaatneutrale toekomst.
In Vlaanderen nemen Bonheiden, Knokke-Heist en Oostende als proefgemeenten deel aan AT LAST. Hove en Kontich sluiten aan als klankbordgemeenten en brengen waardevolle input aan. Alle deelnemende gemeenten experimenteren met positieve energiewijken, waar energie lokaal en duurzaam wordt opgewekt en gedeeld. De VVSG ondersteunt de lokale besturen met de hulp van een breed consortium. Dit samenwerkingsverband omvat het Italiaanse energieagentschap AESS, de Zweedse onderzoeksinstelling SEI, het Nederlandse Klimaatverbond, het Belgische consultancybedrijf Transition Stories en het Spaanse communicatiebureau Revolve.
Energieproductie en -gebruik zijn verantwoordelijk voor meer dan 75% van de Europese broeikasgasuitstoot. De EU wil tegen 2050 klimaatneutraal zijn en streeft daarvoor naar volledige decarbonisatie van het energiesysteem. Steden en gemeenten zijn hierin sleutelspelers: 74% van de Europeanen woont in stedelijke gebieden, en lokaal beleid bepaalt mee hoe we omgaan met energie, mobiliteit en ruimtelijke ordening.
565 Belgische lokale besturen engageerden zich via het Burgemeestersconvenant om een energie- en klimaatactieplan uit te werken. Toch botsen vooral middelgrote en kleinere steden op hindernissen: gebrek aan middelen, technische expertise of een duidelijke strategie. Europese steunprogramma’s bereiken vaak de grotere steden, terwijl kleinere gemeenten op zoek blijven naar haalbare en betaalbare oplossingen. AT LAST helpt deze steden en gemeenten om concrete actie te ondernemen. Het project biedt ondersteuning bij planning, financiering en uitvoering van klimaat- en energiebeleid. Door samenwerking en kennisuitwisseling leren steden en gemeenten van elkaar en vermijden ze dat iedereen telkens dezelfde beginnersfouten maakt. En dat er kostbare tijd verloren gaat.
Hoe werkt het?
AT LAST versterkt de capaciteit van 25 lokale besturen in vier Europese landen: Italië, Nederland, België en Zweden. Dit gebeurt via proefprojecten en netwerken die concrete actieplannen ontwikkelen en uitvoeren. Daarnaast wordt een bredere Community of Practice uitgebouwd met een duizendtal Europese gemeenten, waar deelnemers ervaringen kunnen delen en samen oplossingen zoeken.
Een belangrijk hulpmiddel is het Huddle e-learningplatform. Hier kunnen lokale besturen in hun eigen tempo bijleren over klimaatbudgettering, governance en positieve energiewijken. Daarnaast vind je er nuttige informatie over klimaatcommunicatie en over hoe je burgers bij de zaak betrekt.
Een brede mix van werkvormen motiveert en biedt een grote flexibiliteit. Lezingen, mind maps, audiovisuele tools, demo’s, groepsdiscussies en praktijkoefeningen zijn een mooie aanvulling op de schriftelijke cursus. Met het Huddleplatform kun je bijleren waar en wanneer je maar wilt, zelfs op de trein. De app biedt ondersteuning en inspiratie. Zo wordt het makkelijker om lokale klimaatplannen om te zetten in concrete acties. Vlaamse proefgemeenten delen er hun ervaringen. Voorbeelden daarvan staan in de inzetten bij deze tekst.
Waarom meedoen aan AT LAST?
Voor steden en gemeenten biedt AT LAST een mooie kans om hun klimaatplannen sneller en beter uit te voeren. De voordelen?
- Je krijgt toegang tot kennis en expertise via de Community of Practice en kunt gebruikmaken van het gratis Huddle-platform.
- Je krijgt ondersteuning bij financiering en uitvoering met concrete tips voor klimaatacties. De sneltoetskaart met communicatierichtlijnen van Hove en Kontich vind je in de praktijkendatabank van VVSG. Leren van andere gemeenten door ervaringen te delen en samen te werken.
- Je ondervindt efficiëntiewinst en komt tot betere plannen dankzij slimme strategieën die tijd en middelen besparen.
‘Je merkt dat andere steden en gemeenten tegen dezelfde uitdagingen aanlopen,’ zegt Eva Monballyu vanuit Knokke-Heist. ‘Het is leerrijk om samen oplossingen te zoeken en expertise te delen. Bovendien is het een troef dat de VVSG deel uitmaakt van dit netwerk: zo is er een brug naar de andere overheden.’ —
