De Prijs Wivina Demeester erkent publieke en semipublieke opdrachtgevers die door hun manier van werken en hun zin voor vernieuwing tonen dat ze kwaliteit en duurzaamheid op de eerste plaats zetten. Met de prijs willen het Team Vlaams Bouwmeester en het Platform Kunst in Opdracht opdrachtgevers die een voorbeeldig traject liepen, in de schijnwerpers plaatsen. Een onafhankelijke jury selecteerde de stad Roeselare, sogent, AG Vespa en vzw Arcade als laureaten van de editie 2025.
De jury, bestaande uit Marjolijn Claeys (stedenbouwkundige), Katrien Embrechts (adjunctstadsbouwmeester Antwerpen), Heidi Ballet (curator) en Tijl Vanmeirhaeghe (Havana architectuur), beoordeelde alle 24 ingezonden dossiers aan de hand van de opdrachtformulering, de procesgerichtheid en de kwaliteitsbewaking van het resultaat. Tien projecten werden door de jury bezocht en genomineerd, waarna vier laureaten werden aangeduid.
Bij deze editie prees de jury opdrachtgevers die onder andere hergebruik en herbestemming inzetten, ontmoetingsplaatsen ontwikkelen, kansen aangrijpen en moedige keuzes maken die de maatschappelijke waarde van de plek verhogen. In de categorie Publieke Ruimte ging de prijs naar de stad Roeselare. Twee architectuurprojecten verdienden volgens de jury de titel van laureaat: zowel sogent als AG Vespa werd bekroond voor een project waar maatschappelijke noden gelenigd worden met behulp van erfgoed. In de categorie Kunst in Opdracht koos de jury voor een artistieke interventie in de nieuwbouw van de vzw Arcade, een organisatie voor bijzondere jeugdzorg.
Moermanpark in Roeselare: voluit voor publieke open ruimte en ontharding
De stad Roeselare werd in de categorie Publieke Ruimte bekroond voor het Moermanpark. De stad transformeerde een parkeerterrein van zowat een hectare met meer dan 300 plaatsen tot een levendig stadspark waar ontmoeting, verkoeling en ecologie de boventoon voeren. Door ontharding ontstond hier een grote koeltezone, een groen-blauwe oase op een steenworp van het kernwinkelgebied. Op deze manier kon de stad de nood aan klimaatbestendige groene publieke ruimte in het sterk verharde en dichtbebouwde centrum van de stad lenigen.
De jury prees de moedige beslissing van het stadsbestuur om het voormalige parkeerterrein volledig te schrappen zonder compensatie van parkeerplaatsen of ontwikkeling door de private markt. Alle aandacht ging naar publieke open ruimte en ontharding. Het gerealiseerde park, ontworpen door Omgeving in samenwerking met VK Engineering, fungeert als koelteplek, verbetert de luchtkwaliteit, zet in op waterbeheer en verhoogt de biodiversiteit.
Fierensblokken in Antwerpen: erfgoedzorg koppelen aan betaalbaar wonen
De Fierensblokken zijn modernistische (oorspronkelijk sociale) woonblokken, gelegen aan de Antwerpse Nationalestraat en ontworpen door Gustave Fierens. Het complex bestond uit 195 kleine, verouderde appartementen. In opdracht van AG Vespa werden ze door Happel Cornelisse Verhoeven architecten en Molenaar & Co architecten met veel respect verbouwd tot 122 betaalbare huurwoningen met collectieve voorzieningen zoals een binnenplein met bomen, groene dakterrassen, een ondergrondse fietsenstalling, gastenverblijven, polyvalente ruimtes en een wasruimte. Met deze woningen mikt de stad op jonge gezinnen, jonge starters en doorstromers van de sociale huurmarkt. De benedenverdieping kreeg een levendige commerciële invulling met horeca en detailhandel zoals een meubelwinkel, een bakker, een koffiebar, een ijssalon en een restaurant.
De Fierensblokken waren oorspronkelijk eigendom van de sociale woonmaatschappij Woonhaven. Die plande de afbraak van de gebouwen, omdat een renovatie voor haar te complex en financieel onhaalbaar bleek. De jury prijst de beslissing van AG Vespa om de art-decoparel te redden en tegelijk tegemoet te komen aan de vraag naar betaalbare kwalitatieve huurwoningen. Er werden appartementen van diverse groottes gerealiseerd, met onder andere ook samenhuis-appartementen, waardoor zowel alleenstaanden als (grote) gezinnen en vriendengroepen er terecht kunnen.
Hartetroef in Gent: kerksite wordt groene ontmoetingsplek
Aan de herontwikkeling van de Heilig Hartsite, een neogotische kerk met bijbehorende pastoriewoning en -tuin in Sint-Amandsberg, ging een breed participatief traject vooraf met de buurtbewoners en -organisaties. Het kaderde binnen het stadsvernieuwingsprogramma En Route, en één wens kwam duidelijk aan het licht: men miste een ontmoetingsplek in het hart van de Dampoortwijk, met groen en speelruimte voor kinderen. Sogent kreeg de opdracht van de stad Gent om de site te herbestemmen en schreef een ontwerpopdracht uit voor de reconversie van de Heilig Hartkerk, de renovatie van de oude pastorie en de heraanleg van het openbaar domein.
De jury prijst het geïntegreerde proces. Sogent liet eerst een masterplan opmaken voor de volledige site, gevolgd door deelopdrachten voor architectuur en omgevingsaanleg. Zo werd de site als één samenhangend geheel ontworpen en kon er volop gewerkt worden aan de versterking van de sociale cohesie. De Smet Vermeulen Architecten stond in voor het ontwerp en werkte hiervoor samen met B-Juxta en Tractebel Engineering.
Het project Hartetroef heeft in de dichtbebouwde en weinig groene Dampoortwijk een nieuwe dynamiek tot stand gebracht door ruimte te bieden voor activiteiten en verbinding. In de kerk zitten een sociaal buurtrestaurant, een buurtkeuken, ruimtes voor Chiro Heilig Hart en een ruime zaal voor grote bijeenkomsten. De pastorie, uitgebaat door vzw Pastory, biedt kleinere ontmoetingsruimtes voor vergaderingen en workshops, een buurtbar en een middelgrote zolderruimte. Zo werken beide gebouwen op een andere schaal en bieden ze onderdak aan een verschillend programma.
Mandorla in Gistel: kunst met therapeutisch-educatieve dimensie
Vzw Arcade, een organisatie voor bijzondere jeugdzorg, biedt vraaggerichte hulp en ondersteuning aan gezinnen, kinderen en jongeren in een kwetsbare leefsituatie. Aanleiding voor de kunstopdracht was de bouw van een nieuw huis voor vier leefgroepen en de administratie in Gistel. Arcade koos niet voor een uitgewerkt artistiek voorstel, maar liet zich begeleiden door een artistiek bemiddelaar – Pierre Muylle – en koos voor een kunstenaarspraktijk: een doordachte en moedige keuze.
De installatie is een goed voorbeeld van hoe kunst kan integreren in een gevoelige context en een versterking kan zijn van het pedagogisch project.