Een stuk stad met een dak erop

Wie aan een stadhuis denkt, ziet vaak een balie en een wachtruimte voor zich. In Mortsel klopt dat beeld niet meer. Het centraal gelegen stadhuis uit de jaren zestig kreeg er een nieuw leven. Het gebouw bleef herkenbaar, maar met een veel ruimere rol: niet alleen een plek voor dienstverlening en vergaderingen, ook een plek waar je binnenloopt voor een boek, een koffie of een activiteit. En dat met zicht op het Stadsplein en het groene FORT 4 als achtertuin.

Het stadhuis van Mortsel ademt geschiedenis. Gebouwd in de jaren zestig als een plek met grote ruimtes, waarvan er vele onderbenut bleven. Dat is meteen het grote verschil met vandaag. Waar het vroeger enkel de te verwachten functies van een stadsbestuur huisvestte, komen er nu verschillende functies samen in één gebouw: een bibliotheek, een polyvalente feestzaal, een stadscafé en de medewerkers. Zij zaten eerder versnipperd over Mortsel en werken nu efficiënter samen onder één dak.

STAD en HUIS 

Er zijn twee grote ingangen om binnen te komen. De rechteringang kreeg de naam STAD. Hier kom je naartoe voor je dagelijkse dienstverlening. Je vindt er het beweeglijk stadsonthaal en de loketten. Geen klassiek onthaal met een balie maar een plek waar de Mortselaar heel wat dingen zelf kan regelen. 

Aan de linkerkant van het stadhuis draait alles om beleving en ontmoeting. Daarom krijgt die ingang de naam HUIS. Hier kom je binnen als je naar de bibliotheek wil, een koffietje drinken in het stadscafé, een voorstelling of feest meepikken in de CLUB of een vergadering bijwonen. Ook de kabinetten van de burgemeester en schepenen liggen aan deze kant, net als de trouwzaal en de raadzaal. Een passerelle verbindt beide ingangen zodat je makkelijk kan doorsteken.

Raadzaal verwelkomt studenten 

Ook studenten vinden vlot hun weg richting Stadsplein 1. Tijdens de voorbije blokperiode bleken de grote tafels en flexplekken niet meer voldoende om te beantwoorden aan de vraag naar rustige studeerplekken in het stadhuis. Vanaf januari opende de stad daarom ook de deuren van de raadzaal met nog eens dertig extra plekjes. Meteen ook een symbolisch gebaar: het stadhuis is er voor iedere Mortselaar en in de examenperiode dus ook vooral voor de studenten.

Een plek waar verleden en toekomst elkaar ontmoeten 

In het vernieuwde stadhuis bleven heel wat oude muren overeind en zichtbaar als ‘oude oorspronkelijke’ muur. Tijdens de werken doken een aantal structurele problemen op. Het beton uit de jaren zestig voldeed niet meer aan de normen van vandaag. Daarom zie je overal doorheen het gebouw, blauwe stalen liggers, dragers die de oude structuur ondersteunen. De kleur blauw verwijst naar de industrie, naar schoren, stellages, zelfs naar het blauw van de politie die de kelderverdieping ooit gebruikte als garage van het nabijgelegen politiekantoor. De polyvalente feestzaal CLUB is wellicht de plek waar de blauwe stalen structuur het meest in het oog springt.

Nog een blikvanger is het prachtig gerestaureerde glas-in-lood. Het werd de plek waar trouwers nu hun ja-woord geven, met familie en vrienden die toekijken vanop een houten tribune. En ja, daarna een feestje geven in de CLUB om het glas te heffen op een lang en gelukkig leven samen, dat kan in datzelfde stadhuis van Mortsel.

Niet zomaar een kleur 

Tussen de blauwe structuren duiken rode glazuursteentjes op, de zogenaamde littekens van het gebouw. Ze tonen waar het hersteld is, waar iets gebroken was en weer geheeld. Niet weggewerkt maar zichtbaar gemaakt. Zoals een stad haar geschiedenis toont in haar gevels en straten. 

Zelfs het schrijnwerk vertelt een verhaal. Groene ramen verwijzen naar het landschap rond het fort. Rode ramen naar de nieuwe toevoegingen op plaatsen waar vroeger geen ramen waren. Zo lees je in de kleuren wat oud is en wat nieuw.

Een stuk stad met een dak erop 

Het resultaat is een gebouw dat een huis wordt, dat zijn verleden niet verbergt maar omarmt. Een stuk stad met een dak erop. De materialen van buiten – baksteen, stoeptegel – komen naar binnen. Zodat het stadhuis een herkenbare plek wordt. 

De oude muren bleven zichtbaar, de nieuwe werden met zorg ontworpen. Zelfs in het patroon van de wanden en het dak zit een echo van het oorspronkelijke gebouw. 

In het interieur overheerst eenvoud, maar in de details schuilt verfijning. De vergaderzalen kregen moluren, hout, warme tinten die herinneren aan wonen. Zo wordt dit publieke gebouw ook een huis, zowel voor de stad als voor haar mensen. Zelfs de zolder, ooit opslagruimte voor verenigingen, werd een lichte werkruimte.

Een gesprek tussen oud en nieuw 

Tijdens de verbouwing werden oude materialen niet weggegooid. De travertijnen en marmeren platen werden zorgvuldig verwijderd, gestockeerd in het fort en later opnieuw gebruikt. Als dorpels, vloeren, kaders. In de raadzaal keert het marmer terug, verfijnd maar met een verhaal. 

En zo draagt elke steen een herinnering. Elke balk verwijst naar iets dat er was. Samen vormen ze een gebouw dat niet uitwist maar toevoegt. Een gesprek tussen oud en nieuw, tussen wat was en wat nu is. —