De VVSG kennisdatabank

In het najaar van 2022 brak een energiecrisis uit. Deze crisis maakte duidelijk dat we nog te afhankelijk zijn van fossiele brandstoffen. Daarom keurde de Vlaamse regering op 16 december 2022 het Lokaal Energie- en Klimaatpact (LEKP) 2.1 goed als aanvulling op het LEKP 2.0. Dit pact helpt lokale besturen om de energie-armoede aan te pakken en de energiekosten te delen. Lokale besturen die intekenen op het pact, kunnen rekenen op een totaalsubsidie van 16 miljoen euro, verdeeld over twee jaar.

Wat je lokaal beslist, heeft ook impact buiten je gemeentegrenzen. Met lokaal mondiaal beleid verbindt je bestuur lokale keuzes met mondiale uitdagingen zoals klimaatverandering, ongelijkheid en mensenrechten. Zo draag je lokaal bij aan internationale rechtvaardigheid en duurzame ontwikkeling. Je kunt op verschillende manieren aan de slag. Lokaal mondiaal beleid (LMB) steunt op drie bouwstenen die elkaar versterken.

De Vlaamse regering keurde versie 2.0 van het Lokaal Energie- en Klimaatpact (LEKP) goed op 8 juli 2022, met een totaalsubsidie van 8.750.000 euro te verdelen over alle besturen die hierop intekenen. Voor 2023 werd hetzelfde bedrag voorzien. Voor 2024 gaat het nog over 5.000.000 euro. In tegenstelling tot LEKP 1.0 komt er geen bijkomende financiering meer voor LEKP 2.0 vanaf 2025. In april 2025 krijgen steden en gemeenten die LEKP 2.0 ondertekenden de (Vlaamse) middelen van 2024 uitbetaald.

OCMW’s werken vaak samen met andere OCMW’s of organisaties. Ze gaan hiervoor samenwerkingsverbanden aan. Dat kan met andere OCMW’s, andere openbare besturen (dus ook gemeenten) of met andere rechtspersonen zonder winstoogmerk. Op deze pagina lees je alles over de vijf verschillende vormen van OCMW-verenigingen en -vennootschappen.

Het Vlaams Gewest is door het decreet basisbereikbaarheid opgedeeld in 15 vervoerregio’s. In elke vervoerregio is er een vervoerregioraad. Deze raad bestaat uit lokale besturen, het Departement Mobiliteit en Openbare Werken (DMOW), het Agentschap Wegen en Verkeer (AWV), De Lijn en andere relevante overheidsagentschappen.

Gemeenten zijn juridisch verantwoordelijk voor de organisatie van de inzameling en verwerking van het huishoudelijk afval. Om dat afvalbeleid in de praktijk om te zetten doen ze in grote mate beroep op intergemeentelijke samenwerking.

Hernieuwbare energiebronnen zoals windenergie, zonne-energie en groene warmte zijn een alternatief voor fossiele brandstoffen en broodnodig om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen. Lokale besturen kunnen ook de marktintroductie van hernieuwbare energie stimuleren. Er zijn heel wat tools die het hernieuwbare energiepotentieel voor je grondgebied in kaart brengen. Daarmee schat je in waar er kansen liggen, maak je onderbouwde beleidskeuzes en bouw je het draagvlak verder uit.

Recent onderzoek van het Vlaams Departement Omgeving toont aan dat lokale besturen het niet makkelijk hebben om inwoners mee te nemen in hun duurzaamheidsstrategieën. Ze ondervinden zelfs weerstand bij communicatie over klimaat en duurzaamheid. Nochtans geven veel mensen aan dat ze duurzaamheid wel belangrijk vinden en lijken de meesten het erover eens dat gedragsverandering nodig is. Hoe zet je als lokaal bestuur in op (klimaat)communicatie die werkt?

De engagementen van Vlaanderen voor het Lokaal Energie- en Klimaatpact (LEKP) zijn veel ruimer dan enkel een financiële inspanning. Eén van de belangrijkste zaken zou het wegwerken van knelpunten bij de uitvoering van acties moeten zijn: ‘De Vlaamse overheid engageert zich om onder andere: Samen met de lokale besturen actief mee te werken aan het elimineren van de mogelijke hindernissen die lokale besturen ondervinden in het realiseren van de ambities binnen dit Pact.’

Data zijn een belangrijke motor voor innovatie en onmisbaar bij beleidskeuzes. Door de digitale transformatie van onze samenleving zien we een exponentiële groei van klimaatdata en- tools. We geven je een overzicht van de belangrijkste data en tools die lokale besturen ondersteunen wanneer ze toekomstige acties bepalen en beleidskeuzes maken. Deze hulpmiddelen maken ook de impact van lopende acties zichtbaar.