Tussen september en december staat in zowat elke Vlaamse gemeente de vaststelling van het meerjarenplan op de agenda van de gemeente- en OCMW-raad. Deze keer zal naast de inhoud ook de vorm van het meerjarenplan 2026-2031 anders zijn dan de vorige. De vernieuwing maakt deel uit van BBC 3.0, de laatste aanpassing aan het besluit over de beleids- en beheerscyclus. Wat betekent dat concreet voor jou als raadslid? Je leest het hier.
De aanpassingen aan het BBC-besluit komen er na een grondige evaluatie van de BBC. De hoofdbedoeling van die evaluatie was de lees- en bruikbaarheid van (aanpassingen aan) het meerjarenplan en de jaarrekening voor de raadsleden te verhogen. Dat leidde tot wat we nu als BBC 3.0 kennen.
Algemene wijzigingen
Bij elke aanpassing van het meerjarenplan zullen de wijzigingen aan de vorige versie voortaan zichtbaar worden gemaakt. Zo verwerf je sneller inzicht in hoe het beleid evolueert en hoe de financiën zich ontwikkelen. Daardoor krijgen alle schema’s uit het initiële meerjarenplan 2026- 2031 – de versie die vóór eind december 2025 wordt vastgesteld – in de daaropvolgende aanpassingen een meer uitgebreide vorm. Ook in onder andere het overzicht van de investeringen en bij de financiële kerncijfers in de beleidsverklaring zie je voortaan wat er gewijzigd is. Dat maakt het voor raadsleden eenvoudiger controle uit te oefenen. Daarnaast moeten de beleidsrapporten en de bijbehorende documentatie die de raadsleden ontvangen, gemakkelijk digitaal doorzoekbaar zijn. Een verplicht bestandsmodel legt Vlaanderen hiervoor niet op.
| Strategische nota | Financiële nota | Toelichting | Documentatie |
|---|---|---|---|
| Overzicht doelstellingen | Financieel doelstellingenplan (M1) | Uitgaven en ontvangsten naar functie (T1) | Doelstellingenboom (met acties en cijfers) |
| Prioritaire acties | Staat financieel evenwicht (M2) | Uitgaven en ontvangsten naar soort (T2) | UItgaven en ontvangsten per beleidsveld |
| Beleidsverklaring | Overzicht kredieten (M3) | Financiële schuld (T3) | Ontvangsten belastingen |
| Investeringen | Ontvangsten retributies | ||
| Personeelsinzet | Toegestane werkings- en investeringssubsidies | ||
| Verbonden entiteiten | Beleidsdomeinen | ||
| Financiële risico's | Omgevingsanalyse | ||
| Assumpties |
De structuur van het meerjarenplan en de aanpassing van het meerjarenplan blijft uit drie pijlers bestaan: de strategische nota, de financiële nota en de toelichting, aangevuld met de documentatie die extra informatie aan de raadsleden biedt. Verschillende onderdelen binnen die pijlers wijzigen wel. Daar gaan we nu dieper op in.
Strategische nota: beleid in een notendop
Aan de strategische nota wordt een nieuw onderdeel toegevoegd: de beleidsverklaring die het geplande beleid beknopt beschrijft. Daarmee kan het bestuur de speerpunten van het beleid in een vlot leesbaar synthesedocument presenteren. De beleidsverklaring kan de raadsleden informatie bieden over alle aspecten van het geplande beleid, of ze nu als prioritaire acties in het meerjarenplan staan of niet. De beleidsverklaring bevat ook een tiental financiële kerncijfers. Op die manier krijgt de lezer in de strategische nota direct een idee van de autofinancieringsmarge, de financiële schulden, de investeringsuitgaven, de subsidies aan de politie- en hulpverleningszone enzovoort. En dat voor elk jaar waarop het meerjarenplan betrekking heeft.
Vlaanderen heeft ook beslist het overzicht van alle doelstellingen en de beschrijving van de prioritaire acties in de strategische nota compacter te maken. De cijfers worden niet meer opgesplitst in exploitatie, investeringen of financiering, en de geraamde uitgaven en ontvangsten voor de niet-prioritaire acties van een prioritaire beleidsdoelstelling zijn vanaf 2026 geen onderdeel meer van de strategische nota. Die informatie is terug te vinden in de documentatie.
Financiële nota
Het financieel doelstellingenplan (schema M1) toont voortaan de verwachte ontvangsten en uitgaven per beleidsdoelstelling, ook als die geen prioritaire acties (of actieplannen) bevat. De opsplitsing van de ontvangsten en uitgaven in exploitatie, investeringen en financiering verdwijnt; je ziet alleen nog de totalen.
Het overzicht van de kredieten (schema M3) wordt zoals gezegd bij een aanpassing van het meerjarenplan uitgebreid. Dat moet het de raadsleden mogelijk maken de nieuwe met de vorige versie te vergelijken. Voortaan zal het bestuur bij elke aanpassing van het meerjarenplan ook moeten vermelden van welk boekjaar de kredieten worden vastgesteld en/of gewijzigd.
Toelichting: duidelijker en vollediger
De toelichting krijgt een stevige update. Het overzicht van de financiële schulden (schema T3) wordt leesbaarder. Je ziet meteen welk bedrag aan nieuwe leningen gepland is en hoeveel het bestuur jaarlijks aflost. Ook niet-klassieke bankleningen zoals leasings en obligatieleningen komen in beeld.
Ook nieuw is het overzicht van de investeringen, inclusief beknopte omschrijving per project en de financiële stromen per jaar. Voor investeringen die doorlopen na het einde van het meerjarenplan, geeft het bestuur ook de geraamde bedragen voor die extra jaren weer.
Daarnaast krijg je nu ook informatie over de personeelsinzet (aantal VTE per afdeling of dienst) en de verbonden entiteiten (de intergemeentelijke samenwerkingsverbanden en andere verbonden entiteiten met de gemeentelijke financiële tussenkomst ervoor). Die onderdelen stonden vroeger in de documentatie, maar worden nu onderdeel van de toelichting.
Tot slot zijn er kleine aanpassingen aan het schema dat de ontvangsten en uitgaven volgens hun economische aard (schema T2) toont en bevat het schema met de ontvangsten en uitgaven volgens hun functionele aard (schema T1) voortaan enkel nog de totale uitgaven en ontvangsten. De bedragen worden dus niet langer opgesplitst in exploitatie, investeringen en financiering.
Documentatie: meer detail
De documentatie breidt uit met twee nieuwe elementen. Je krijgt een overzicht van de uitgaven en ontvangsten per beleidsveld, opgesplitst in exploitatie, investeringen en financiering. Besturen die dat wensen, kunnen hier ook nog meer detailinformatie bij geven. Daarnaast krijg je een overzicht van de jaarlijkse opbrengst per soort retributie, naast het al bestaande overzicht van de belastingopbrengsten.
Het detailoverzicht van de doelstellingenboom bevat voortaan ook uitgesplitste ontvangsten en uitgaven in exploitatie, investeringen en financiering. Zo krijgen raadsleden nog meer inzicht in de financiële stromen achter de doelstellingen, actieplannen en acties. Eén verplicht onderdeel verdwijnt dan weer: de geactualiseerde omgevingsanalyse bij elke aanpassing van het meerjarenplan is niet langer nodig. Alleen bij het meerjarenplan 2026-2031 zelf blijft de omgevingsanalyse verplicht.
En verder… Behalve de bovenstaande aanpassingen aan de beleidsrapporten verandert ook het rekeningenstelsel van de boekhouding op een aantal punten. Zo zul je in de BBC-analysetool van ABB kunnen zien hoe hoog de pensioenbijdragen zijn en hoeveel pensioenreserves jouw bestuur heeft opgebouwd in vergelijking met andere besturen. Verder moeten onder andere ook de ontvangsten uit GAS-boetes opgesplitst worden volgens het type inbreuk. —
Alle informatie over het meerjarenplan en BBC 3.0 staat op
