39 lokale besturen hebben al een regisseur sociale economie en werk in hun rangen. Maar wat doet zo’n regisseur en wat voegt zij of hij toe? In dit artikel leren we uit de ervaringen in twee regiegebieden, Rivierenland en Zuidwest Rand.
‘De regie sociale economie en werk is, in Rivierenland althans, een regionaal samenwerkingsverband waarin de autonomie van de lokale besturen centraal staat.’ Aan het woord is regisseur Guido Vangoidsenhoven. ‘Via de regie stimuleren we als lokaal bestuur de lokale sociale economie en het maatschappelijk verantwoord ondernemen, en ondersteunen we kwetsbaardere burgers in hun participatie aan de arbeidsmarkt.’ De regie sociale economie gebeurt op maat en op vraag van de betrokken lokale besturen, samen met de lokale spelers in de sociale economie.
Zo is dat ook in het regiegebied Zuidwest Rand, waar regisseur Valérie Detobel aanvult dat ‘naast de lokale beleidslijnen en noden ook het subsidiekader de doelstellingen en verdere concrete acties mee bepaalt’. Lokale acties worden uitgewerkt in nauwe samenwerking met verschillende partners. Ze worden afgestemd op de beleidsprioriteiten, waaronder ook het bevorderen van de tewerkstelling van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt.
Intergemeentelijke samenwerkingsverbanden geven de regie vorm op een manier die beantwoordt aan de lokale geplogenheden. Zo kwam in regio Rivierenland de interlokale vereniging (ILV) regie sociale economie Rivierenland tot stand, met als deelnemende gemeenten Mechelen, Bornem, Puurs-Sint-Amands, Willebroek, Bonheiden, Duffel, Sint-Katelijne-Waver, Putte, Lier, Heist-opden-Berg. ‘Er lopen nu verkennende gesprekken om ook Berlaar en Nijlen in de groep op te nemen,’ vertelt Guido Vangoidsenhoven. ‘Zo zouden alle lokale besturen uit de referentieregio Rivierenland deel kunnen uitmaken van deze samenwerking.’ Mechelen is de beherende gemeente en de uitvalsbasis. De regisseur is de secretaris van de ILV, is verantwoordelijk voor de dagelijkse werking en staat in voor het overleg op politiek (beheerscomité) en administratief (stuurgroep) niveau.
Binnen de intergemeentelijke samenwerking (IGS) Zuidwest Rand nemen de lokale besturen van Beersel, Halle en Sint-Pieters-Leeuw deel en fungeert Halle als beherend bestuur. Dit betekent dat de stad verantwoordelijk is voor de aanwerving van de projectmedewerker, het financieel beheer en de rapportering van de werking. Deze organisatievorm geeft de drie lokale besturen de mogelijkheid gezamenlijk geïntegreerd en efficiënt beleid te voeren dat inspeelt op lokale behoeften en kansen op het vlak van tewerkstelling en een inclusieve economie.
Als regisseur vertrek ik altijd van de expertise en de behoeften van de lokale besturen en vul die dan aan waar dat nodig is.
Samen sterk met één aanspreekpunt
Voor Zuidwest Rand is het duidelijk dat de regisseur als centrale contactpersoon echt een essentiële bijdrage levert. Partners uit verschillende domeinen – van VDAB tot maatwerkbedrijven – weten bij wie ze terechtkunnen. De regisseur legt de link, verwijst door, brengt partners met elkaar in contact. Daarin ligt de sterkte van de functie. Bovendien komt iedereen sterker uit de overkoepelende samenwerking. ‘De regisseur sociale economie en werk brengt beweging op gang die verder reikt dan individuele projecten,’ zegt schepen Sonia Van Wanseele uit Beersel. ‘Ze slaat bruggen tussen mensen, organisaties en beleidsniveaus.’ Daardoor kunnen ze dingen efficiënter en voordeliger behandelen. Wat anders versnipperd zou gebeuren, brengen ze samen tot een sterke en goed georganiseerde samenwerking.
Een belangrijk onderdeel van de samenwerking is het driemaandelijks lerend netwerk tussen VDAB en de OCMW’s. Daar delen ze ervaringen, evalueren ze acties en doen ze nieuwe inzichten op over de begeleiding van werkzoekenden. Daarnaast organiseren de OCMW’s ook interne overlegmomenten, waar ze elkaar versterken via organisatiebezoeken, uitwisseling van praktijkervaringen en toelichtingen over lokale initiatieven.
Lokale inbedding als troef
‘Als regisseur vertrek ik altijd van de expertise en de behoeften van de lokale besturen en vul die dan aan waar dat nodig is,’ zegt Guido Vangoidsenhoven. Rivierenland is een grote regio met een centrumstad. De lokale behoeften kunnen verschillen tussen de deelnemende gemeenten, en daar hebben ze binnen hun regionale samenwerking oog voor. ‘De lokale besturen uit de regio beschikken over een schat aan expertise,’ zegt Bart Vanmarcke, voorzitter van ILV regie sociale economie Rivierenland.
‘Een goed voorbeeld daarvan is ons regionaal ervaringsnetwerk waarin onze activeringsmedewerkers informeel informatie en expertise kunnen uitwisselen. Samen staan we nog sterker.’ Binnen Rivierenland zijn er daarnaast veel subregionale initiatieven. Zo is er binnen Klein-Brabant Vaartland een tewerkstellingsplatform dat door maatwerkbedrijf Nektari getrokken wordt in samenwerking met de lokale besturen, lokale organisaties en VDAB. Ze houden zich bezig met het identificeren en wegwerken van drempels voor kwetsbare werkzoekenden.
Ook Zuidwest Rand beschouwt de lokale inbedding als een grote troef. Door een goede afstemming ontstaan initiatieven die echt werken en aansluiten op de behoeften van inwoners, ondernemers en sociale organisaties. ‘Een mooi voorbeeld hiervan is de poetsmobiel,’ haalt regisseur Valérie Detobel aan. ‘VDAB en lokale OCMW’s organiseerden in februari een mobiel infopunt over jobs in de schoonmaaksector. Met dit initiatief vingen ze de beperkte mobiliteit in de regio op en richtten ze zich op een sector met een groot personeelstekort. 47,2% van de werkzoekenden kent weinig Nederlands en mobiliteit is vaak een struikelblok.’ Op 6 mei vond er ook een regionale jobbeurs plaats, met 37 werkgevers waaronder vier scholen. Deze beurs zette onderwijsjobs in het zonnetje via een goed bereikbare locatie met openbaar vervoer vanuit alle drie de lokale besturen.
De zoektocht naar een geschikte werkplek voor OCMW-cliënten vraagt om meer dan vacatures matchen met profielen, het vraagt om verbinding, vertrouwen en maatwerk.
Beperking werkloosheidsuitkering in de tijd
‘Met de regie sociale economie en werk hebben we een platform om kwetsbare werkzoekenden op innovatieve manieren een plaats te geven op de arbeidsmarkt, maar ook om aan oplossingen voor beleidsproblemen te werken. Ik denk hierbij aan de beperking van de werkloosheidsuitkeringen in de tijd.’ Het is een uitspraak die de Mechelse schepen voor Werk Abdrahman Labsir doet voor regio Rivierenland. Door de beperking van de werkloosheidsuitkering zal de behoefte aan personeel bij de lokale besturen sterk toenemen. Daarnaast zijn nog veel meer tewerkstellingsplaatsen voor mensen met een verre afstand tot de arbeidsmarkt nodig.
De samenwerking met werkgevers blijft daardoor essentieel. ‘We hebben een regionale werkgroep werkgeversbenadering opgericht om acties en goede praktijken met elkaar te delen en op elkaar af te stemmen,’ verduidelijkt Guido Vangoidshoven. ‘In deze werkgroep zitten enkele lokale besturen – met zowel sociale dienst als dienst economie –, VDAB en VOKA.’ Jaarlijks organiseert de werkgroep onder andere minstens één informatie- en netwerksessie voor werkgevers in de regio. Individueel maatwerk was het thema van vorig jaar, dit jaar worden de werkgevers wegwijs gemaakt in het ondersteuningsaanbod voor anderstalige werkkrachten. Andere acties van de werkgroep zijn jobbeurzen en bedrijfsbezoeken op maat, zoals LierWerkt in Lier.
De beperking van de werkloosheidsuitkering in de tijd zal meer dan ooit afstemming én samenwerking nodig maken tussen de verschillende partners, zo is ook te horen bij Zuidwest Rand. ‘De zoektocht naar een geschikte werkplek voor OCMW-cliënten vraagt om meer dan vacatures matchen met profielen, het vraagt om verbinding, vertrouwen en maatwerk,’ zegt Valérie Detobel daarover. De regisseur organiseert daar een driemaandelijks OCMW-overleg, dat inzichten over de specifieke behoeften van cliënten en de beschikbare trajecten deelt. De regisseur zet de resultaten dan verder om in concrete acties voor werkgevers.
Dit jaar organiseren ze in Halle-Vilvoorde ook het netwerkevenement Atelier Halle-Vilvoorde. Valérie Detobel: ‘Dit jaar slaan we de brug tussen sociale en reguliere economie. Tijdens het event brengen we een selectie van sociale-economiebedrijven uit Halle-Vilvoorde samen met spelers uit het reguliere circuit. Zo willen we nieuwe samenwerkingsinitiatieven stimuleren, kennis delen en maatschappelijke impact creëren.’ Op initiatief van de regisseur brainstormen betrokken partijen ook over een specifieke jobbeurs sociale economie in het voorjaar van 2026, met als doel een gerichte match tussen vraag en aanbod. Ook de OCMW’s zullen hierbij betrokken worden.
‘Vanuit de IGS Zuidwest Rand organiseren we ook acties voor alle inwoners van de drie lokale besturen, met extra aandacht voor wie het moeilijker heeft om werk te vinden,’ voegt schepen Sonia Van Wanseele uit Beersel nog toe. Het lokale partnerschap LiFT is daar een voorbeeld van. Het bundelt de krachten van VDAB, de lokale besturen en vijf sociale organisaties (AIF vzw, Arktos, De Spiegel, Emino en LIGO) en biedt multidisciplinaire dienstverlening aan voor werkzoekenden. Die kunnen zo op hun eigen tempo vooruitgang boeken om tot een duurzame tewerkstelling en/of sociale activering te komen. —
