De VVSG kennisdatabank

Adviesraden zijn een traditionele vorm van burgerparticipatie: geëngageerde burgers en het middenveld stellen er hun expertise ter beschikking van lokale besturen. Veel lokale besturen stellen de toekomst van deze participatievorm in vraag, anderen slaagden erin ze te hervormen. Hier lees je meer over welke toekomst er nog is weggelegd voor de adviesraden.

Bij een burgerbegroting beslissen burgers zelf hoe een (deel van een) overheidsbudget wordt besteed. Belangrijke budgettaire prioriteiten over publieke middelen worden vastgelegd of besproken. Met een burgerbudget wil een lokaal bestuur in de eerste plaats de sociale cohesie en leefbaarheid in de wijk versterken. Inwoners denken projecten uit en slaan de handen in elkaar, ondersteund met een wijkbudget.

Lokale besturen experimenteren met deliberatieve burgerpanels, -raden, kabinetten en -jury's met als bedoeling de betrokkenheid van inwoners bij het lokale beleid te verhogen. Een steekproef van de bevolking wordt intensief betrokken bij de beleidsbepaling, -beslissing en/of evaluatie. Wat kan je leren uit deze experimenten?

Ontdek hoe burgers bijdragen aan wetenschappelijk onderzoek, hoe je als lokaal bestuur burgerbetrokkenheid vergroot en welke stappen je neemt om met burgerwetenschap aan te starten. Laat je inspireren door tips, richtlijnen en succesverhalen.

E-democracy is een zeer brede term die een rijk scala aan e-participatieprojecten omvat. Hierbij kan het gaan van e-voting projecten tot zeer intensieve en sterk begeleide e-participatieprojecten. Wanneer besturen de keuze maken om te experimenteren met e-democracy initiatieven, is het belangrijk dat deze projecten niet zomaar een digitale vertaling zijn van reeds bestaande projecten.

In het regeerakkoord 2019-2024 toont de Vlaamse Regering de ambitie om het Right to Challenge, het recht om uit te dagen, op lokaal bestuursniveau in te voeren. Dat initiatief, geïnspireerd door Engeland (2011) en Nederland (2015), biedt inwoners, burgerverenigingen en andere maatschappelijke organisaties de mogelijkheid om een lokale overheid uit te dagen en een taak over te nemen die normaal door deze overheid of haar professionele dienstverleners wordt uitgevoerd.

Ontdek innovatieve projecten binnen de gezinszorg, zoals 1Plan1Gezin, beeldzorg, dementie-expertise en collectieve zorg. Deze initiatieven versterken samenwerking, verlagen drempels en verbeteren ondersteuning voor gezinnen. Met vernieuwende aanpakken wordt gezinszorg toegankelijker en beter afgestemd op diverse behoeften.

Kwaliteitsvolle kinderopvang zet samenwerken met gezinnen centraal. Zo zorg je samen met de ouders voor de opvoeding van kinderen, maak je tijd om elkaar te leren kennen en wissel je dagelijks informatie met elkaar uit. Ouders krijgen inspraak en ondersteuning. Bovendien heb je een transparante en doeltreffende communicatie met respect voor de diversiteit van gezinnen.

In het najaar van 2022 brak een energiecrisis uit. Deze crisis maakte duidelijk dat we nog te afhankelijk zijn van fossiele brandstoffen. Daarom keurde de Vlaamse regering op 16 december 2022 het Lokaal Energie- en Klimaatpact (LEKP) 2.1 goed als aanvulling op het LEKP 2.0. Dit pact helpt lokale besturen om de energie-armoede aan te pakken en de energiekosten te delen. Lokale besturen die intekenen op het pact, kunnen rekenen op een totaalsubsidie van 16 miljoen euro, verdeeld over twee jaar.

Elke zes jaar worden de gemeenteraden en alle afgeleide politieke organen (zoals een college van burgemeester en schepenen en het bijzonder comité voor de sociale dienst) vernieuwd. Dit gebeurt tijdens de gemeenteraadsverkiezingen. Wat moet je weten als kandidaat en wat moet je weten als inwoner?