Steden en gemeenten koesteren stevige ambities betreffende hernieuwbare energie. Dat moet ook, want de uitdagingen zijn groot en mede door de Vlaamse pv-verplichting moeten er op of bij grote gebouwen hoe dan ook zonnepanelen of laadpalen komen. Lokale overheden zoeken ook naar mogelijkheden om inwoners en lokale ondernemers bij de energietransitie te betrekken. Niet zelden dromen ze van energiegemeenschappen waarin de energie met elkaar wordt gedeeld. Het project EHBE (Eerste Hulp Bij Energiegemeenschappen) kan helpen om die dromen te verwezenlijken.
Het engagement is groot, maar de praktische realisatie niet altijd vanzelfsprekend. Een dak vol zonnepanelen, zonder een groot verbruik eronder, plaatst een lokaal bestuur bijvoorbeeld voor de uitdaging dat er veel stroom geïnjecteerd moet worden. Zo’n installatie op een correcte manier laten renderen en de mogelijke opbrengsten goed besteden is niet eenvoudig. Stel: een energiecoöperatie plaatst een groot zonnepanelensysteem en wil de stroom via een overeenkomst aan een bedrijf verkopen. In dat geval kan ze alleen voor het verbruikte deel van de stroom een beduidende vergoeding vragen. De overige stroom wordt op het net geïnjecteerd, waar de marktprijs een stuk lager ligt.
Ook een vereniging van mede-eigenaars (vme) ziet naast mooie kansen om het dak van zijn appartementen vol zonnepanelen te leggen vaak vooral problemen: investeren we beter in één gezamenlijke installatie of moeten er toch verschillende individuele zonne-installaties op het dak? Het veelbelovende principe van energiedelen brengt vaak geen extra opbrengsten met zich mee, soms zelfs integendeel.
Toch is het in vele gevallen mogelijk de energietransitie aan een correcte opbrengst te koppelen. Met wat extra technische, juridische en/ of financiële expertise kunnen veel projecten succesvol gerealiseerd worden. Het is net die extra ondersteuning waarop EHBE, via de zogenaamde technische assistentiehubs, inzet.
Lokaal en voor heel Vlaanderen
Om lokale overheden, verenigingen, kmo’s en kmo-zones doelgericht te kunnen ondersteunen organiseerden elf streekintercommunales en Stebo Limburg Eerste Hulp Bij (activiteiten van) Energiegemeenschappen (EHBE), een uniek samenwerkingsmodel op drie niveaus. Op niveau 1 verzamelt een decentrale hub (in je eigen regio) alle vragen en drempels in verband met projecten om waar mogelijk meteen hulp te bieden aan de initiatiefnemer. De hubs beschikken daarvoor over de nodige tools: van stappenplannen over checklists tot digitale simulatieplatformen en rekentools. Als die eerste antwoorden niet volstaan, schiet de centrale coördinatie (getrokken door VVSG-Vlinter en Intercommunale Leiedal) te hulp. Niveau 2 dus. Die centrale coördinatie brengt alle opgebouwde kennis vanuit de hubs en de voorbeeldcases samen. Zo komt er op een efficiënte manier op zoveel mogelijk vragen een antwoord.
Toch hebben de centrale coördinatie en de decentrale hubs niet alle wijsheid in pacht. Dat brengt ons bij niveau 3: voor specifieke juridische of technische vragen schakelen we externe expertise in die op afroep ingezet kan worden.
Deze manier van werken maakt dat elk aangemeld project de best mogelijke informatie en ondersteuning krijgt. Bovendien wordt de kennis over alle aangemelde projecten gedeeld met de andere hubs, zodat elke hub capaciteit en kennis opbouwt die gratis aan de initiatiefnemers aangeboden kan worden.
Dankzij EHBE vlot richting realisatie
Eén gemeente stapte naar haar regionale assistentiehub met het mooie idee om installaties van zonnepanelen te prefinancieren bij financieel kwetsbare inwoners. Maar daar hing een hele waslijst aan juridische, praktische en financiële onzekerheden aan vast. Dankzij de hulp van EHBE raakten die onzekerheden stuk voor stuk weggewerkt en werd het project haarfijn uitgewerkt: de opmaak van een projectbegroting en een financieel plan via de voorbereide rekensjablonen; een afsprakennota tussen de gemeente en de individuele bewoner voor de huurkoop van de installatie, opgesteld met behulp van externe expertise; en een eenvoudige technische checklist, om na te gaan of een woning geschikt is voor zonnepanelen. Verder helpt EHBE bij het opstellen van de voorwaarden om deel te nemen aan het project, met de zoektocht naar een installateur en met vele andere issues die in de loop van het project naar boven komen.
In een andere stad stelde een mede-eigenaar van een appartementencomplex een vraag over een zonnepaneleninstallatie voor gemeenschappelijk verbruik, maar ook ten behoeve van bewoners die mee willen investeren. Met de hulp van juridische experten zochten we uit of een vereniging van mede-eigenaars meteen een energiegemeenschap kan vormen en of dat dan de eenvoudigste oplossing is voor appartementen. In dit specifieke geval raadden we de vme aan om energie te delen / verkopen buiten een gemeenschap om of de injectie van de installatie te vermarkten en deze opbrengst volgens de eigendomsverdeling aan de investeerders uit te keren. Toch is dat niet in alle situaties de beste keuze. EHBE berekent voor elke case wat de interessantste oplossing is.
Ook kmo’s en lokale overheden gaan te rade bij EHBE. Zo zocht een gemeente een oplossing voor haar gemeentelijke loods, met een dak vol zonnepanelen maar een lage eigen afname. We onderzochten of energiedelen hier een optie was, of dat een batterij of extra laadpalen een betere keuze zouden zijn. Een bedrijf stelde dan weer grote verbruiken vast. Overdag althans, ’s nachts en tijdens de weekends lag dat aanzienlijk lager. Samen onderzochten we de mogelijkheden: extra zonnepanelen of laadpunten voor hun transporteurs installeren?
Kunnen we je helpen?
In anderhalf jaar EHBE kwamen er een tweehonderdtal vragen binnen. Daardoor hebben we een goed zicht op welke projecten en activiteiten het vaakst een duwtje in de rug nodig hebben: zonnepanelen installeren bij kwetsbare eigenaars of huurders, zonnepanelen op grote gebouwen (van lokale overheid of kmo) optimaliseren, energie-efficiëntie bij kwetsbare gezinnen stimuleren, laadinfrastructuur realiseren en gestuurd laden op zonne-energie of marktprijs, en zonne-energie op appartementsgebouwen realiseren en optimaliseren.
Ligt er op jouw plank een energiek idee, maar zie je door de bomen het bos nog niet? Meld je idee dan zeker aan bij Eerste Hulp Bij Energiegemeenschappen (via www.ehbe.vlaanderen(opent nieuw venster)) en wij halen zoveel mogelijk barrières voor je weg! —
